Liên kết yếu do chưa có cổng thông tin toàn diện ngành

Liên kết theo kiểu… “truyền miệng”

Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Quan hệ lao động Đỗ Quỳnh Chi cho biết, dịch Covid-19 đã tác động mạnh tới doanh nghiệp dệt may và da giày. Theo đó, có tới 94,2% doanh nghiệp da giày và 87,1% doanh nghiệp dệt may bị giảm đơn hàng; 84,5% doanh nghiệp da giày và 53,5% doanh nghiệp dệt may bị khách hoãn hủy đơn; 74,8% doanh nghiệp da giày và 22,9% doanh nghiệp dệt may không xuất khẩu được.

Trước bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp đã thay đổi chiến lược về phát triển sản phẩm và tìm khách hàng mới. Trong đó, đa dạng hóa khách hàng, thị trường và sản phẩm là xu hướng ngắn hạn và trung hạn đối với doanh nghiệp dệt may; còn với doanh nghiệp da giày là giảm gia công, đa dạng hóa khách hàng. Về dài hạn, các doanh nghiệp theo xu hướng công nghệ xanh và tiếp tục tự động hóa.

Cũng theo vị chuyên gia này, kết quả nghiên cứu cho thấy dịch Covid-19 đã khiến các doanh nghiệp tăng mạnh nhu cầu liên kết. Hình thức liên kết bao gồm mua bán nguyên vật liệu trong nước nhằm thay thế nguồn cung nhập khẩu bị gián đoạn hoặc có giá thành cao hơn; liên kết để chia sẻ đơn hàng, đặc biệt giữa các công ty lớn và các công ty vừa và nhỏ; liên kết để học hỏi kinh nghiệm của nhau…

Thống kê cho thấy, có 46,6% doanh nghiệp đã thực hiện việc liên kết với doanh nghiệp khác và 39,5% dự định thực hiện việc liên kết trong thời gian 1 - 3 năm tới.  Có tới 55,7% doanh nghiệp dự định thúc đẩy tự động hóa; 49,8% sẽ phát triển sản phẩm mới; 39,9% sẽ đa dạng hơn nữa sản phẩm và 41,5% sẽ đầu tư nâng cao kỹ năng lao động.

Chủ tịch VITAS Vũ Đức Giang xác nhận, Covid-19 đang tác động về nguồn cung nguyên liệu. Bên cạnh đó, việc phải đáp ứng các tiêu chuẩn về nguồn gốc xuất xứ cũng đang thúc đẩy các nhà máy và cả nhãn hàng tăng cường mua bán nguyên vật liệu trong nước. Tuy vậy, hiện đa phần doanh nghiệp thiếu các kênh thông tin và cơ chế hỗ trợ để liên kết. Điển hình là hiện chưa có một cổng thông tin toàn diện về ngành dệt may và giày dép - túi xách ở Việt Nam cho phép doanh nghiệp có thể tìm kiếm đối tác hiệu quả. Thực tế, đa số doanh nghiệp phải “tự thân vận động” bằng cách tìm hiểu qua truyền miệng hoặc quan hệ cá nhân, do đó hạn chế về thông tin.

Cải thiện tuân thủ tiêu chuẩn lao động và môi trường

Nhìn nhận về triển vọng ngành dệt may, da giày sau Covid-19, các chuyên gia đánh giá cơ hội vẫn còn nhiều. Bởi lẽ, hàng may mặc xuất khẩu của Việt Nam chủ yếu khó may, có giá trị cao nên vẫn giữ giá và mở rộng thị phần tại thị trường Hoa Kỳ. Minh chứng điển hình là vào tháng 6 vừa qua, Việt Nam đã trở thành nhà xuất khẩu lớn nhất mặt hàng này vào Hoa Kỳ, thay thế vị trí mà Trung Quốc đã chiếm giữ nhiều năm nay.

Còn tại châu Âu, hiện Việt Nam mới chiếm khoảng 3% thị phần. Tuy vậy, với việc hiệp định EVFTA có hiệu lực ngày 1.8.2020, xuất khẩu giày dự báo sẽ tăng 50% và dệt may tăng 67% vào 2025. Các doanh nghiệp đã bắt đầu một số điều chỉnh mang tính chiến lược trong thời gian 1 - 3 năm tới được trông đợi sẽ hiện thực hóa cơ hội mở rộng xuất khẩu sang các nước này.

Bên cạnh đó, “có tới gần một nửa nhãn hàng thời trang cho biết sẽ tăng mua từ Việt Nam sau Covid-19, một phần do chiến lược đa dạng hóa chuỗi cung ứng và một phần do các hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam vừa tham gia”, Chủ tịch VITAS Vũ Đức Giang thông tin.

Để thúc đẩy ngành dệt may, da giày phát triển, các chuyên gia cho rằng doanh nghiệp cần tiếp tục cải thiện việc tuân thủ tiêu chuẩn lao động và môi trường theo các cam kết hội nhập, đặc biệt là các hiệp đinh CPTPP và EVFTA. Đồng thời, cần tham gia trực tiếp nhiều hơn, sâu hơn vào chuỗi cung ứng để chủ động nguồn nguyên vật liệu, chiếm vị trí cao hơn trong chuỗi giá trị.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cần xây dựng chuỗi liên kết chặt chẽ, chia sẻ thông tin, giải pháp công nghệ, đặc biệt là chia sẻ đơn hàng. Đặc biệt, cần có một cổng thông tin toàn diện về ngành dệt may và giày dép - túi xách để giúp doanh nghiệp tìm kiếm đối tác, trao đổi thông tin, qua đó tăng năng lực cạnh tranh, thúc đẩy ngành dệt may, da giày phát triển.

Đan Thanh