Nghệ thuật và đời thường
Qua đôi mắt của nhiếp ảnh, cuộc sống thường ngày hiện ra chân thực và giản dị với núi rừng, sông nước, mái nhà, ruộng đồng, thân phận người dân lao động… Chính vẻ đẹp của sáng tạo nghệ thuật đã kể câu chuyện về trầm tích di sản, sự đa dạng của văn hóa Việt Nam.
Đưa văn hóa tới cộng đồng
Ngày 25.11, UNESCO phối hợp với Đại sứ quán Đức tại Hà Nội, tạp chí Ngày nay - cơ quan ngôn luận chính thức của Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam và không gian văn hóa sáng tạo Toong, tổ chức lễ trao giải và khai mạc triển lãm Cuộc thi ảnh Việt Nam 2020 “Lan tỏa sự quan tâm, chia sẻ tầm nhìn về đa dạng văn hóa”.
Cuộc thi nhằm đưa vẻ đẹp của di sản văn hóa và sáng tạo văn hóa Việt Nam tới cộng đồng. Sau 3 tháng phát động, gần 2.000 tác phẩm tham dự, 28 tác phẩm được lựa chọn trao giải và triển lãm (25.11 - 2.12) cho thấy sự kỳ diệu của thiên nhiên, cuộc sống qua đôi mắt các nhiếp ảnh gia. Trầm tích văn hóa dường như xóa nhòa ranh giới giữa nghệ thuật và đời thường. Những trầm tích ẩn đằng sau nông cụ lao động, những mái nhà, ruộng đồng và thân phận người dân lao động…
Như bức ảnh “Mưu sinh trong rừng cóc trắng” của Alex Cao chụp cảnh bàu Cá Cái, xã Bình Thuận, huyện Bình Sơn, Quảng Ngãi. Mấy năm nay, bàu Cá Cái được quy hoạch trồng cây cóc trắng để phòng hộ chắn sóng, cải thiện môi trường và du lịch sinh thái, mở ra hướng thoát nghèo bền vững cho người dân vùng ven biển. Hay “Niềm vui bên khung cửi Pà Thẻn” của Lê Hồng Đức chụp những nụ cười bên khung dệt của người Pà Thẻn, tại thôn Thượng Minh, xã Hồng Quang, Lâm Bình, Tuyên Quang. Người già ở đây chăm chút, nâng niu từng sợi vải, để lưu giữ và truyền nghề cho con cháu đời sau.
Và nhiều dấu ấn văn hóa khác cùng hòa quyện với vẻ đẹp của thiên nhiên suốt dặm dài đất nước. Những chuyện đời, chuyện nghề, khung cảnh đời sống cứ thế hiện lên mà ẩn chứa bao cảm xúc của người cầm máy, nhằm mang đến một “kính vạn hoa” để nhìn và hiểu về Việt Nam. Bởi đằng sau mỗi bức ảnh là câu chuyện văn hóa, là sự kết nối giữa con người với con người, con người với thiên nhiên, cảnh quan, di sản.
Hiểu biết và tôn trọng
Đinh Công Tâm là bác sĩ, hiện sống ở Sóc Trăng nhưng anh yêu thích nhiếp ảnh và thường dùng thời gian ngoài giờ làm việc để đi chụp ảnh, coi đây là cách cân bằng cuộc sống. Bức ảnh “Bạn nghề” được trích trong chùm ảnh “Mặt Tướng trong hát Bội Nam Bộ”, là đề tài mà anh theo đuổi từ năm 2015 đến nay. Anh tâm sự, mình muốn ghi chép lại sự độc đáo của di sản văn hóa phi vật thể đang bị mai một.
“Làm về khoa học nhưng yêu thích nghệ thuật, tôi nhận thấy điểm chung là cả hai đều hướng tới con người, mang đến ý nghĩa đẹp đẽ cho cuộc sống. Ở hậu trường các buổi biểu diễn nghệ thuật, với tôi điều độc đáo và ấn tượng nhất chính là ngắm nhìn các nghệ nhân và nghệ sĩ hóa trang trong các vai tuồng. Cách trang điểm, tô vẽ trên gương mặt đều được quy định rõ ràng cho từng nhân vật, người xem chỉ cần nhìn vào là có thể biết diễn viên vai gì. Đó là nét đẹp văn hóa cần giữ gìn”, tác giả Đinh Công Tâm chia sẻ.
Góc nhìn của nữ nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp Ngô Thị Thu Ba là sự gắn kết giữa con người và thiên nhiên, đất nước. Mấy mươi năm làm nghề, bà tâm sự hạnh phúc hơn cả là được ngắm nhìn thiên nhiên, con người trên các nẻo đường đất nước, càng hạnh phúc hơn khi có thể lưu giữ cảm xúc thăng hoa đó và chia sẻ tới mọi người. “Bức họa ven biển” được tác giả chụp tại Bà Rịa, Vũng Tàu. “Sự lao động nhịp nhàng hòa quyện trên nền cát của bờ biển, với đường cong uốn lượn tự nhiên của những vân cát cùng màu nước biển xanh trong, tương phản với màu vàng nâu của cát… Tất cả đã tạo nên bức tranh sinh động, ấn tượng và đặc trưng cho vùng biển Việt Nam”.
Còn theo tác giả Phan Hữu Trọng, khi chụp bức ảnh “Du lịch sinh thái rừng dừa ngập mặn Bảy Mẫu” anh không chỉ muốn thể hiện cảm xúc trước thiên nhiên, con người, mà còn có ý đồ đưa vẻ đẹp đa dạng của Hội An ra thế giới. “Hiện nay, du lịch sinh thái cộng đồng ở rừng dừa Bảy Mẫu mang lại nhiều lợi ích phát triển kinh tế bền vững cho địa phương, không chỉ giúp người dân bảo vệ tài nguyên môi trường sinh thái mà còn là dịp để bảo tồn, phát huy những nét đẹp văn hóa độc đáo ở địa phương. Tôi chụp bức ảnh đầu năm 2020, ngay sau khủng hoảng Covid-19 lần thứ nhất ở Việt Nam, và muốn nói rằng, hoạt động đã được nối lại, thiên nhiên, văn hóa, con người nơi đây đang chờ đón mọi người”.
Những câu chuyện phía sau, những hình ảnh được lựa chọn từ Cuộc thi ảnh Việt Nam 2020 dự kiến sẽ được UNESCO trưng bày tại các sự kiện quan trọng như một cách nối tiếp thông điệp về văn hóa Việt Nam. Đó là thông điệp từ phong cảnh của di sản và di tích, sự chuyển giao và kế thừa văn hóa qua các thế hệ, nghệ thuật và sáng tạo, sự hòa hợp của con người và thiên nhiên…
Theo lời Trưởng ban Văn hóa Văn phòng UNESCO tại Hà Nội, Phạm Thị Thanh Hường: “Câu chuyện về đa dạng văn hóa có cơ hội được đưa tới mọi người, dựa trên quan điểm cùng chia sẻ, hiểu biết và tôn trọng chính là tài nguyên, nguồn lực cho phát triển bền vững”.