Người dân làm chủ và thụ hưởng
Là một trong những tỉnh có bước đột phá lớn nhất trong phát triển kinh tế nên bộ mặt nông thôn đã có những thay đổi lớn và tỷ lệ hộ nghèo của tỉnh Đồng Nai trong hơn 10 năm thực hiện Nghị quyết 26 đã giảm đáng kể. Trong năm 2020 tỉnh đặt mục tiêu phấn đấu giảm 0,19% tỷ lệ hộ nghèo, giảm 0,25% tỷ lệ hộ cận nghèo qua đó giúp người nghèo nói riêng, nhân dân khu vực nông thôn ổn định cuộc sống và vươn lên làm giàu.
Hoàn thiện hạ tầng
Xác định hạ tầng là yếu tố quan trọng nhất để đổi mới bộ mặt nông thôn, tạo đà cho phát triển kinh tế - xã hội và tăng hưởng thụ trực tiếp cho người dân. Với mục tiêu đó, tỉnh Đồng Nai đã chủ động ban hành kịp thời các cơ chế hỗ trợ linh hoạt, xã hội hóa trong đầu tư xây dựng và quản trị các công trình hạ tầng sau đầu tư, phù hợp điều kiện cụ thể của từng vùng để huy động nguồn lực đầu tư cho lĩnh vực này, với phương châm “Nhà nước và Nhân dân cùng làm”, hầu hết cơ sở hạ tầng quan trọng như hệ thống điện, giao thông, trường học, trạm y tế, thiết chế văn hóa, hệ thống bảo vệ môi trường của xã, ấp đã có bước phát triển đáng kể, gắn với quá trình đô thị hóa để bảo đảm chủ động sử dụng, tiết kiệm và đạt hiệu quả cao nhất nguồn vốn đầu tư.
Sau nhiều năm triển khai, hệ thống giao thông nông thôn là một trong những điểm nổi bật trong xây dựng nông thôn mới của tỉnh cả về số lượng và chất lượng. Giai đoạn 2008 - 2017, Đồng Nai đã đầu tư xây dựng, nâng cấp, cải tạo được 2.512km đường, diện mạo, cảnh quan dọc các tuyến đường được chỉnh trang, 133 xã có đường nhựa, bê tông tuyến UBND xã tới UBND huyện. Hệ thống giao thông nông thôn đã phát triển cả về số lượng và nâng cấp về chất lượng, góp phần tích cực tạo điều kiện thuận lợi thu hút các nhà đầu tư về khu vực nông thôn, tạo công ăn việc làm, xóa đói giảm nghèo và giải quyết được nhiều vấn đề về kinh tế - xã hội. Đáng chú ý, chất lượng hệ thống giao thông nông thôn được nâng cấp với tốc độ nhanh, đem lại diện mạo mới, sức sống mới cho vùng nông thôn.
Hệ thống thủy lợi cũng được tỉnh quan tâm đầu tư nâng cấp và xây dựng mới đã cơ bản đáp ứng yêu cầu phục vụ phát triển sản xuất và sinh hoạt dân cư, nâng cấp 26 công trình đập, hồ chứa nước, cống thoát nước và kiên cố hóa 240,28km kênh mương… Đến nay, ngoài 119 công trình thủy lợi đang hoạt động, các hộ dân còn đầu tư hệ thống giếng khoan, giếng đào để phục vụ nhu cầu sản xuất. Các công trình sau khi hoàn thành được giao cho các đơn vị chức năng quản lý, khai thác đạt hiệu quả tốt, phục vụ tưới 19.948,4ha, cấp nước phục vụ công nghiệp và sinh hoạt 55.925m3/ngày, ngăn mặn và ngăn lũ 9.594ha đất canh tác.
Đồng thời, điện khí hóa nông thôn cũng được tỉnh Đồng Nai tập trung chỉ đạo triển khai quyết liệt, do đó hệ thống điện nông thôn cơ bản đáp ứng nhu cầu sinh hoạt và sản xuất, lưới điện trung, hạ thế hầu như đã phủ kín các khu vực trên địa bàn tỉnh. Toàn tỉnh đã đầu tư xây mới, nâng cấp 981,95km điện trung thế, 1.413,8km điện hạ thế, kết hợp nâng cấp và xây dựng mới các trạm biến áp, tỷ lệ số hộ có điện trên địa bàn toàn tỉnh đạt 99,9%. Điều đặc biệt là các huyện miền núi Tân Phú, Định Quán, Xuân Lộc, Cẩm Mỹ vốn là những huyện có nhiều khó khăn trong xây dựng và nâng cấp lưới điện quốc gia trong các năm trước đây, đã trở thành những huyện có tốc độ điện khí hóa nông thôn nhanh nhất.
Thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, nhất là xã hội hóa giáo dục, hệ thống trường học các cấp ở nông thôn đã được xây dựng mới, nâng cấp và đạt được những kết quả cao. Đến nay, toàn tỉnh có 91,18% tỷ lệ trường học khu vực nông thôn đạt chuẩn về cơ sở vật chất, 41% trường học đạt chuẩn quốc gia. Việc mở thêm các điểm trường học ở các ấp đã tạo điều kiện thuận lợi để học sinh không phải đi học xa, góp phần giảm tình trạng học sinh bỏ học nhất là các xã vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc.
Hệ thống thiết chế văn hóa, thông tin truyền thông cũng nhờ đầu tư đã đáp ứng tốt hơn nhu cầu hưởng thụ văn hóa, tiếp cận thông tin của dân cư khu vực nông thôn góp phần nâng cao trình độ dân trí, nâng cao đời sống tinh thần của dân cư nông thôn. Cơ sở hạ tầng thông tin truyền thông tiếp tục được tăng cường, 100% xã có điểm phục vụ bưu chính, viễn thông bảo đảm cho việc cung cấp các dịch vụ bưu chính viễn thông; 100% xã có hạ tầng kỹ thuật viễn thông đáp ứng nhu cầu phát triển thuê bao cho tổ chức, cá nhân sử dụng dịch vụ truy cập internet trên địa bàn xã, ấp.
100% UBND cấp xã sử dụng phần mềm một cửa điện tử eGov để phục vụ cho tổ chức, người dân trong công tác tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính. Đẩy mạnh các tiện ích ứng dụng công nghệ thông tin cho người dân và doanh nghiệp trong giải quyết thủ tục hành chính. Hệ thống thông tin khoa học và công nghệ góp phần nâng cao tri thức người dân nông thôn, tạo điều kiện cho các tổ chức, cá nhân thuận lợi trong việc tiếp cận hệ thống internet, khai thác, sử dụng có hiệu quả cơ sở dữ liệu về thông tin khoa học và công nghệ phục vụ sản xuất và đời sống. Đến cuối năm 2017, trên địa bàn tỉnh có 133/133 xã đã có điểm thông tin khoa học công nghệ.
Hệ thống y tế cũng ngày càng hoàn thiện: Hệ thống trạm y tế xã tiếp tục phát triển về cơ sở vật chất cũng như số lượng, trình độ chuyên môn của đội ngũ y, bác sĩ đã đáp ứng cơ bản yều cầu công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân.
Hình thành các vùng sản xuất tập trung
Mặc dù là tỉnh có tỷ trọng nông nghiệp thấp, song Đồng Nai luôn chú trọng phát triển sản xuất nông nghiệp gắn với thực hiện tái cơ cấu ngành nông nghiệp; phát triển nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa nâng cao giá trị gia tăng và bền vững; nâng cao lợi thế cạnh tranh sản phẩm ngành hàng và toàn ngành nông nghiệp tỉnh.
Theo đó, các sản phẩm chủ lực đã được sắp xếp và hình thành rõ các vùng sản xuất tập trung: Vùng cây chuyên canh, sản phẩm có khả năng xuất khẩu, có giá trị kinh tế cao, phù hợp với điều kiện tự nhiên của từng địa phương: Xoài ở Vĩnh Cửu, Định Quán, Xuân Lộc; cà phê ở Định Quán, Tân Phú, Cẩm Mỹ; tiêu ở Định Quán, Tân Phú, Xuân Lộc, Cẩm Mỹ; sầu riêng ở Cẩm Mỹ, Long Khánh, Tân Phú; chôm chôm ở Long Khánh; ca cao ở Long Khánh, Thống Nhất, Định Quán, Tân Phú; bưởi ở Vĩnh Cửu, Tân Phú... Xây dựng 18 đơn vị được cấp nhãn hiệu hàng hóa đối với các sản phẩm như: Xoài, rau, sầu riêng, điều, chuối, tiêu, gạo, mãng cầu na; xây dựng chỉ dẫn địa lý với bưởi Tân Triều và chôm chôm Long Khánh.
Chăn nuôi phát triển đúng hướng, giá trị sản xuất chăn nuôi chiếm tỷ trọng lớn trong giá trị sản xuất nội bộ ngành nông nghiệp (53,51%) và thúc đẩy chuyển dịch mạnh về cơ cấu kinh tế ngành. Tuy nhiên, thời gian gần đây, do ảnh hưởng của dịch tả lợn châu Phi, số lượng đàn heo của tỉnh giảm đến nay còn hơn 1,5 triệu con (giảm khoảng 40% so với cuối năm 2018), hơn 21 triệu con gà, tăng gấp hơn 2 lần so với năm 2011... Chăn nuôi theo mô hình trang trại với quy mô lớn phát triển mạnh, đến nay chăn nuôi trang trại chiếm phần lớn chăn nuôi trên địa bàn tỉnh. Đã hình thành nhiều mô hình ứng dụng công nghệ tiên tiến, hiện đại: Nuôi heo trong chuồng lạnh, sử dụng đệm lót sinh học trong chăn nuôi, mô hình nuôi bò sinh sản, mô hình nuôi gà trên thảm sinh học…
Nuôi trồng và khai thác thủy sản tăng cả về diện tích lẫn sản lượng, diện tích nuôi trồng thủy sản tiếp tục phát triển, đến nay toàn tỉnh đạt 32.160ha. Phát triển nhiều loại hình nuôi, đa dạng, áp dụng các công nghệ, mô hình nuôi tiên tiến, gắn với bảo vệ môi trường sinh thái, nhiều mô hình nuôi năng suất cao, tiêu biểu tại các huyện: Định Quán, Tân Phú, Vĩnh Cửu, thành phố Biên Hòa, Long Thành, Nhơn Trạch với đối tượng nuôi như: Cá lăng, tôm thẻ chân trắng, tôm sú, tôm càng xanh... tăng cường công tác bảo vệ, tái tạo nguồn lợi và cấm những nghề gây xâm hại nguồn lợi, ảnh hưởng đến đời sống sinh kế của ngư dân.
Trước đó tỉnh Đồng Nai đã tập trung thực hiện quyết liệt công tác giảm nghèo với nhiều chủ trương, giải pháp, mô hình hiệu quả: Mô hình hỗ trợ giống phát triển sản xuất, hỗ trợ làm đường giao thông, hỗ trợ học sinh nghèo hiếu học, mô hình giúp phụ nữ nghèo có địa chỉ, nông dân đoàn kết làm giàu, giảm nghèo bền vững…; thực hiện dự án đào tạo nghề cho người nghèo, dự án khuyến nông cho hộ nghèo, mua, cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí cho người nghèo theo quy định; vận động xây dựng nhà tình thương cho hộ nghèo. Tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 6,62% năm 2011, đến nay còn 0,09%.
Từ kết quả phát triển sản xuất nông nghiệp gắn với Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới; giảm nghèo bền vững đã thúc đẩy kinh tế nông thôn trên địa bàn phát triển toàn diện theo hướng bền vững. Kết quả trên đã góp phần quan trọng, phát triển kinh tế khu vực nông thôn, nâng cao thu nhập đời sống người dân: thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn năm 2018 đạt 51,61 triệu đồng/người/năm, tăng gấp 2,28 lần so với năm 2011 (năm 2011 là 22,63 triệu đồng/người/năm), ước năm 2019 đạt 55,61 triệu đồng/người/năm.
Trong năm 2020, tỉnh Đồng Nai đã đặt mục tiêu phấn đấu giảm 0,19% tỷ lệ hộ nghèo (tương ứng giảm 1.500 hộ nghèo), giảm 0,25% tỷ lệ hộ cận nghèo (tương ứng giảm 2.000 hộ cận nghèo) và tập huấn nâng cao năng lực cho khoảng 1.500 lượt cán bộ làm công tác giảm nghèo (tỉnh, huyện, xã, ấp). Cùng với đó là hoàn thành các mục tiêu đề ra, như: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền về giảm nghèo, công tác hướng nghiệp dạy nghề, tạo việc làm, xuất khẩu lao động và nhân rộng mô hình giảm nghèo hiệu quả để hộ nghèo, hộ cận nghèo tham gia nhằm phát triển kinh tế nông thôn Đồng Nai một cách toàn diện.