Lựa chọn thuốc hợp lý, an toàn, hiệu quả
Để giải quyết bài toán lựa chọn thuốc bảo đảm hợp lý, an toàn, hiệu quả trong điều trị, theo các chuyên gia, bên cạnh các chương trình bảo đảm khả năng cung ứng đủ thuốc, hoàn thiện hệ thống giám sát quốc gia về sử dụng kháng sinh và kháng thuốc, tăng cường sử dụng thuốc an toàn, hợp lý; các bác sĩ, dược sĩ, điều dưỡng cần có kiến thức, hiểu biết nhất định cùng sự cộng tác từ phía người bệnh.
Nguy cơ kháng thuốc cao
Những năm qua, ngành y tế đã đạt được nhiều thành tựu trong lĩnh vực sức khỏe như các chỉ số sức khỏe, tuổi thọ bình quân được cải thiện, Việt Nam được các tổ chức quốc tế đánh giá là điểm sáng về thực hiện các mục tiêu Phát triển thiên niên kỷ của Liên Hợp Quốc… Việc thực hiện Quyết định số 68/QĐ-TTg ngày 10.1.2014 của Thủ tướng Chính phủ ban hành chính sách quốc gia về dược giai đoạn 2011 - 2020, tầm nhìn 2030 với mục tiêu cung ứng đủ thuốc có chất lượng, đáp ứng nhu cầu sử dụng của người dân, sử dụng thuốc an toàn, hợp lý, hiệu quả cũng đạt được những kết quả quan trọng.
Thời gian vừa qua, Vương quốc Anh đã hợp tác với ngành y tế, xây dựng các chương trình phòng, chống kháng kháng sinh tại Việt Nam, giúp các cơ sở y tế có cơ hội và công cụ hạn chế được tình trạng kháng kháng sinh; đồng thời sử dụng các loại thuốc kháng sinh một cách có hiệu quả trong công tác điều trị.
Năm 2016, Luật Dược được thông qua với nhiều nội dung mới, đáp ứng được yêu cầu sản xuất, kinh doanh, cung ứng và sử dụng thuốc có chất lượng, an toàn, hợp lý, hiệu quả. Theo Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam Nguyễn Thị Xuyên, những thay đổi trong hệ thống cung ứng thuốc đã tạo điều kiện cho thầy thuốc và người bệnh được tiếp cận nhanh chóng với những thành tựu của nhân loại, được sử dụng những loại thuốc mới phát minh, những thuốc chuyên khoa đặc trị dùng để chẩn đoán và chữa trị bệnh nan y. Chính sách ưu tiên sản xuất, sử dụng thuốc sản xuất trong nước cũng góp phần tăng cường nguồn thuốc cả về số lượng và chất lượng, về cơ bản không còn tình trạng thiếu thuốc phục vụ nhu cầu điều trị.
“Một bài học rất lớn trong công tác điều trị bệnh nhân nhiễm trùng là việc điều trị cho bệnh nhân Covid-19 vừa qua. Chúng ta đã sử dụng rất nhiều kháng sinh nặng để điều trị cho các bệnh nhân này” - Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Trường Sơn cho biết.
Hiện nay, các loại thuốc kháng sinh mới được phát minh và đưa vào sử dụng phổ biến trong điều trị người bệnh như ung thư, bệnh không lây nhiễm. Song, trên thực tế, thực trạng sử dụng các loại thuốc kháng sinh đang khá phổ biến tại nước ta, người dân khi bệnh nhẹ cũng tìm mua kháng sinh điều trị. Điều này vô hình trung dẫn đến tình trạng kháng thuốc ngày càng trầm trọng. Nhiều bệnh viện đang phải đối mặt với tốc độ lan rộng của các vi khuẩn kháng với nhiều loại kháng sinh. Gánh nặng do kháng thuốc ngày càng tăng, ảnh hưởng đến sức khỏe người bệnh, cộng đồng và sự phát triển chung của xã hội.
Hiệu quả tối ưu trong sử dụng thuốc
Để giải quyết bài toán lựa chọn thuốc bảo đảm hợp lý, an toàn, hiệu quả cho người bệnh; lựa chọn được thuốc phù hợp với nhu cầu điều trị và khả năng thanh toán của người dân, các chuyên gia cho biết, ngoài việc nâng cao nhận thức của cộng đồng và cán bộ y tế về kháng thuốc kháng sinh, Bộ Y tế cũng đã có những chương trình để bảo đảm khả năng cung ứng đủ thuốc, tăng cường hoàn thiện hệ thống giám sát quốc gia về sử dụng kháng sinh và kháng thuốc; tăng cường sử dụng thuốc an toàn, hợp lý.
Tại Hội nghị khoa học toàn quốc với chủ đề “Lựa chọn thuốc hợp lý, an toàn, hiệu quả trong điều trị” do Bộ Y tế phối hợp với Tổng hội Y học Việt Nam tổ chức mới đây, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Trường Sơn cũng cho biết, trong bối cảnh nguồn lực dành cho y tế ngày càng trở nên khan hiếm, quỹ bảo hiểm y tế phải bao phủ ngày càng nhiều dịch vụ y tế, việc sử dụng bằng chứng đánh giá công nghệ y tế trong xây dựng chính sách thuốc bảo hiểm y tế, đặc biệt là đánh giá kinh tế dược sẽ không còn mang tính khuyến khích mà chắc chắn sẽ trở thành yêu cầu bắt buộc, cần được phát triển và ứng dụng trong quá trình hoạch định chính sách y tế, xây dựng kế hoạch, quản lý và thực hành lâm sàng.
“Việc sử dụng thuốc an toàn, hợp lý, hiệu quả đã có hệ thống văn bản quy phạm và các hướng dẫn tương đối đầy đủ, vấn đề là các sở y tế, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh tổ chức thực hiện như thế nào để bảo đảm sử dụng thuốc an toàn, hợp lý, hiệu quả trong điều trị, góp phần bảo vệ và nâng cao sức khỏe người dân” - Thứ trưởng Nguyễn Trường Sơn nhấn mạnh.
Đại sứ Vương quốc Anh tại Việt Nam Gareth Ward cũng cho biết, thuốc có ý nghĩa rất lớn trong điều trị nhiễm trùng và con người được hưởng lợi từ nhiều phát minh thuốc mới. Tuy nhiên, ngày nay nhiều loại thuốc kháng sinh đang dần mất đi tác dụng, giảm hiệu quả do tình trạng kháng thuốc kháng sinh. Do đó, để đạt được hiệu quả tối ưu trong sử dụng thuốc cần có kiến thức, sự hiểu biết của các bác sĩ, dược sĩ, điều dưỡng và sự cộng tác từ người bệnh, đặc biệt là vấn đề kê đơn kháng sinh hợp lý từ đội ngũ nhân viên y tế.