Đánh giá thực chất kết quả đạt được

Phân tích rõ nguyên nhân của thay đổi

“Mô hình tăng trưởng đã bước đầu chuyển biến theo hướng tích cực, góp phần thực hiện thành công mục tiêu “kép” là vừa giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, vừa thúc đẩy tăng trưởng GDP, tạo thêm dư địa để thực hiện tốt hơn các nhiệm vụ bảo đảm an sinh xã hội, tạo việc làm, nâng cao thu nhập và đời sống của nhân dân, giải quyết những vấn đề bức xúc, củng cố quốc phòng, ổn định trật tự, an toàn xã hội” - là nhận định trong báo cáo của Chính phủ về kết quả triển khai Nghị quyết số 24/2016 thời gian qua.

Sự chuyển đổi dần của mô hình tăng trưởng này có thể thấy qua một số thông số. Ví dụ như, năng suất lao động có sự cải thiện đáng kể theo hướng tăng đều qua các năm, đồng thời Việt Nam là quốc gia có tốc độ tăng năng suất lao động cao trong khu vực ASEAN. Tăng trưởng kinh tế dần dịch chuyển sang chiều sâu, thể hiện ở mức đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) trong tăng trưởng của nền kinh tế ngày một lớn và hiệu quả đầu tư được cải thiện. Hiệu quả đầu tư được cải thiện, thể hiện qua chỉ số ICOR giảm xuống còn 6,42 năm 2016 và 6,11 vào năm 2017. Nói cách khác, theo Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng, “tăng trưởng kinh tế đóng góp lớn nhờ tăng năng suất lao động và cải thiện đáng kể TFP”.

Các con số, nhận định bao quát được Chính phủ đưa ra, theo Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Phan Xuân Dũng là chưa đủ, vì không đi kèm với các nguyên nhân của sự thay đổi nêu trên. Đơn cử như để mức đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) trong tăng trưởng của nền kinh tế ngày một lớn thì không thể không nhắc đến vai trò của sự phát triển khoa học, công nghệ nước ta. Song, báo cáo của Chính phủ mới đưa ra con số chỉ số đổi mới sáng tạo của nước ta cao nhất từ trước đến nay, nằm trong top 50 nước đứng đầu trên thế giới, không phân tích được nguyên nhân. Trong những nguyên nhân của sự phát triển khoa học, công nghệ mạnh mẽ thời gian qua, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường nhấn mạnh đến vai trò quan trọng của các nội dung mới trong Luật Chuyển giao công nghệ, cũng như Nghị quyết số 297/2015 của UBTVQH về nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách, pháp luật về phát triển khoa học và công nghệ. “Đặc biệt, chưa bao giờ chúng ta huy động được thêm nhiều nguồn lực ngoài Nhà nước để phục vụ cho phát triển khoa học, công nghệ như hiện nay” - Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường nhấn mạnh.

Chú ý sự phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương

Tuy kết quả của thực hiện mục tiêu cơ cấu lại nền kinh tế và một số nhiệm vụ trọng tâm vẫn cần tiếp tục phân tích kỹ càng hơn, song bước đầu có thể thấy, tổ chức thực hiện cơ cấu lại nền kinh tế đã có đổi mới, khắc phục được một số bất cập trong giai đoạn 2011 - 2015. Điều này thể hiện qua việc Ban Chỉ đạo quốc gia về cơ cấu lại nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng đã được thành lập. Hầu hết nội dung của các nhiệm vụ trọng tâm được xác định tại Nghị quyết 24 đã được Chính phủ ban hành chương trình, kế hoạch thực hiện hoặc trình cấp có thẩm quyền xem xét, thông qua. Trong khi đó, đến cả thời điểm QH Khóa XIV thực hiện giám sát việc thực hiện tái cơ cấu nền kinh tế trong giai đoạn 2011 - 2015, một số cơ quan, đơn vị còn lúng túng khi triển khai chủ trương này, một số địa phương còn chưa xây dựng kế hoạch.

Chuyển biến này đáng được ghi nhận, nhưng báo cáo của Chính phủ cũng thẳng thắn chỉ ra một số tồn tại, hạn chế trong thực hiện Nghị quyết số 24/2016 của QH. Trong các hạn chế, tồn tại này, Ủy ban Kinh tế đặc biệt nhấn mạnh đến cơ chế phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương trong thực hiện một số nhiệm vụ được giao như xử lý nợ xấu của các tổ chức tín dụng; thực hiện cổ phần hóa, thoái vốn, chuyển giao vốn về SCIC; cơ cấu lại ngân sách nhà nước; đổi mới cách thức thực hiện liên kết, phối hợp giữa các địa phương trong phát triển kinh tế vùng; thực hiện quá trình đô thị hóa.

Bên cạnh đó, Ủy ban Kinh tế lưu ý, một số nhiệm vụ được thực hiện nhưng chưa thực sự phù hợp với tinh thần, quan điểm cải cách tại Nghị quyết 24/2016, mà mới chỉ được cải thiện hơn so với giai đoạn trước. Ví dụ được đưa ra là việc thực hiện nhiệm vụ cải thiện môi trường kinh doanh thuận lợi cho doanh nghiệp. Bởi trên thực tế, trong một số phương án cắt giảm điều kiện kinh doanh của bộ, ngành, Ủy ban Kinh tế nhận thấy, có khá nhiều điều kiện được sửa đổi thay vì được bãi bỏ (nếu đánh giá căn cứ vào tiêu chí cắt giảm điều kiện kinh doanh, thì nên được đề xuất bãi bỏ). Ngoài ra, có một số phương án đưa ra đề xuất cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh, nhưng thực chất chỉ là sự sắp xếp lại cách thức thiết kế điều kiện kinh doanh về mặt hình thức, mà không có một chút thay đổi nào về nội dung của điều kiện kinh doanh.

Bên cạnh những kết quả bước đầu qua hai năm triển khai Nghị quyết số 24/2016 của QH, báo cáo của Chính phủ, thẩm tra của Ủy ban Kinh tế đã chỉ ra nhiều hạn chế, tồn tại. Nhưng điều đó không thể làm chùn bước quá trình cơ cấu lại nền kinh tế. Như kết luận của Phó chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển, vẫn cần tiếp tục kiên trì đẩy mạnh và thực hiện có hiệu quả cơ cấu lại nền kinh tế, với ba lĩnh vực trọng tâm theo nghị quyết của QH, cũng như thực hiện tốt ba đột phá chiến lược là xây dựng kết cấu hạ tầng, đào tạo nguồn nhân lực và hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Thanh Hải