Bác Hồ với các dân tộc Tây Bắc

Hôm nay, 1.1.2018, tôi và các đồng chí Lãnh đạo các cơ quan của Quốc hội, các bộ, ban, ngành Trung ương rất vui mừng được đến dự một buổi lễ quan trọng: đó là khánh thành Công trình tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh, nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói chuyện tại Lễ mít tinh ngày 7.5.1959.

Trước hết, tôi nhiệt liệt chào mừng các cụ, các ông, các bà, các bậc lão thành cách mạng, các đồng chí và đồng bào.

Tôi đánh giá cao việc thực hiện công trình này và sự đóng góp to lớn của Thượng tọa Thích Thanh Quyết và Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Lãnh đạo tỉnh Sơn La, lãnh đạo và đồng bào các dân tộc huyện Thuận Châu, các đơn vị và cá nhân tham gia xây dựng công trình quan trọng này.

Thưa đồng bào và các đồng chí,

Với tấm lòng thành kính, biết hơn vô hạn với Bác Hồ, khi học tập tư tưởng, đạo đức, phong cách của Bác, chúng ta đã có sự nghiên cứu sự kiện Bác Hồ thăm Sơn La (lúc đó có trụ sở Khu đặt tại huyện Thuận Châu tỉnh Sơn La). Bác lên thăm Sơn La đúng vào ngày 7.5, kỷ niệm 5 năm chiến thắng lịch sử Điện Biên phủ.

Chuyến thăm ấy có Đại tướng Võ Nguyên Giáp, nhà thơ Tố Hữu và bác sĩ Phạm Ngọc Thạch. Trong chuyến công tác ấy, Bác đã phát biểu tại cuộc mít tinh ở Thuận Châu, Sơn La ngày 7.5.1959. Bác thăm và nói chuyện với cán bộ, chiến sĩ và đồng bào các dân tộc huyện Yên Châu ngày 8.5.1959. Bác thăm Nông trường Mộc Châu, nói chuyện với công nhân Nông trường huyện Mộc Châu. Cũng trong ngày 7.5.1959, Bác đã viết thư thăm hỏi đồng bào, bộ đội, cán bộ Châu Điện Biên tỉnh Lai Châu.

Thời điểm Bác lên thăm Sơn La, Tây Bắc là những năm sau giải phóng, địa phương còn nhiều khó khăn lắm, lúc ấy tỉnh Sơn La còn thổ phỉ quấy phá, kẻ xấu thì kích động chia rẽ dân tộc, kích động ly khai lập xứ Thái, xứ Mông tự trị, nhưng kinh tế rất khó khăn, nhiều người dân còn đói, nhiều người dân còn mù chữ, bệnh tật còn nhiều như sốt rét, phong, lao, tả, lỵ. Tỉnh Sơn La lúc ấy còn thiếu nhiều cán bộ, thiếu giáo viên, thiếu bác sĩ, thiếu cán bộ nông nghiệp.

Do đó, có Bác và đoàn Chính phủ lên thăm lúc ấy, là nguồn sức mạnh động viên nhân dân, cán bộ, chiến sĩ rất kịp thời, có sức mạnh quy tụ được lòng tin tuyệt đối của đồng bào các dân tộc Tây Bắc với Đảng và Chính phủ.

Tại cuộc mít tinh hôm đó, có khoảng một vạn người đại diện quân, dân, chính, Đảng, đại diện các dân tộc, các tầng lớp nhân dân đến dự. Có người đã cõng theo con nhỏ, có người phải đi đêm, vượt đèo, núi, suối sâu. Có người mang theo gói cơm, cá nướng, giỏ trứng, quả bí, quả bầu, cái ghế mây, cái gối, cái khăn, đi đón Bác Hồ, như đón người yêu thương của gia đình đi xa lâu ngày trở về, ai cũng muốn dâng những sản vật của quê hương lên Bác. Đó chính là những tình cảm chân thành, kính trọng của đồng bào đối với Bác. Đó cũng là hình ảnh thể hiện mọi người dân tuy còn nghèo, khó nhưng một lòng, một dạ hướng về Đảng, Bác Hồ, Chính phủ.

Tại cuộc mít tinh, Bác đã ân cần thăm hỏi, khen ngợi đồng bào, bộ đội đã đoàn kết chặt chẽ với nhau, kháng chiến anh dũng, bảo vệ bản mường, đại thắng giặc Pháp, góp phần giành độc lập, tự do cho Tổ quốc.

Sau hòa bình, đồng bào, đồng chí lại càng đoàn kết chặt chẽ, ra sức tăng gia sản xuất, thực hành tiết kiệm, cải thiện đời sống, giữ gìn an ninh. Bác nói: “Đảng và Chính phủ rất vui lòng trước những thành tích đó”.

Với mục đích để góp phần xây dựng chủ nghĩa xã hội, hợp tác hóa nông nghiệp, mở mang thêm công nghiệp, phát triển văn hóa, củng cố quốc phòng để đấu tranh giành thống nhất nước nhà, Bác đã ân cần căn dặn:

Đồng bào, bộ đội cần ra sức thi đua sản xuất và tiết kiệm, làm cho đời sống ngày càng no ấm và vui tươi hơn nữa. Để đạt được mục đích ấy, cần:

- Thi đua tăng gia sản xuất, thực hành tiết kiệm, sản xuất vụ chiêm, vụ mùa; bảo vệ rừng cho tốt; Lập tổ đổi công và hợp tác xã theo đúng nguyên tắc tự giác – tự nguyện; Cần cải tiến kỹ thuật, làm phân bón, cày sâu bừa kỹ, đề phòng sâu bọ và đề phòng thú rừng.

- Làm mương phải cho tốt (thủy lợi).

- Sửa sang và giữ gìn đường sá để đi lại dễ dàng.

- Phát triển giáo dục, làm thêm nhà trường cho con em có chỗ học.

- Chăm lo vệ sinh, phòng bệnh, làm cho bản mường sạch sẽ, đồng bào mạnh khỏe.

- Củng cố các tổ chức dân quân, tự vệ, làm tốt công tác nghĩa vụ quân sự; trong mọi công việc phải ra sức giúp đỡ đồng bào rẻo cao.

Bác rất tin tưởng ở đồng chí, đồng bào Tây Bắc và Sơn La, Bác nói:  nhất định sẽ hoàn thành kế hoạch phát triển kinh tế, văn hóa, đời sống dân sẽ no ấm, vui tươi hơn.

Với tình cảm ấm áp, Bác đã căn dặn đối với bộ đội, đó là: 

- Cần nâng cao tinh thần cảnh giác, giữ gìn trật tự, an ninh, bảo vệ biên giới Tổ quốc;

- Tiến hành chỉnh huấn, huấn luyện quân sự;

- Thi đua tăng gia sản xuất, gương mẫu tiết kiệm, nâng cao đời sống bộ đội, xây dựng nông trường;

- Tuyên truyền, vận động đồng bào thực hiện hợp tác xã tự giác, tự nguyện, dân quân tự vệ, nghĩa vụ quân sự; phát triển công nghiệp địa phương;

- Không tự mãn, mà còn phải quyết tâm khắc phục khó khăn.

- Cố gắng hơn để lập thành tích lớn hơn nữa về công tác học tập, lao động sản xuất.

Đồng thời, Bác Hồ đã căn dặn đối với cán bộ, đảng viên và đoàn viên thanh niên là phải củng cố lập trường cách mạng, nâng cao giác ngộ xã hội chủ nghĩa, luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm, triệt để phục vụ nhân dân, phục vụ cách mạng, các cán bộ địa phương thuộc các dân tộc phải ra sức công tác, học tập văn hóa, chính trị và nghiệp vụ, đoàn kết chặt chẽ với anh em cán bộ ở nơi khác đến. Các cán bộ ở nơi khác đến thì phải yên tâm và tích cực công tác, hết lòng giúp đỡ và đoàn kết với anh em cán bộ địa phương. Cán bộ, đảng viên và đoàn viên thanh niên phải đoàn kết chặt chẽ, làm gương mẫu cho đồng bào, trong mọi công việc hoàn thành tốt nhiệm vụ Đảng và Chính phủ đã giao cho. Các cháu thiếu nhi phải học tập tốt, lao động tốt, giữ kỷ luật tốt, giữ vệ sinh tốt.

Với tấm lòng yêu thương đối với đồng bào các dân tộc, Bác mong muốn đồng bào, bộ đội và cán bộ càng phải cùng nhau đoàn kết, phấn đấu giành thắng lợi to lớn hơn nữa là tiêu diệt cho hết giặc đói, giặc dốt, làm cho mọi người đều được no ấm, đều biết chữ, làm cho mọi người được hưởng hạnh phúc, yên vui.

Bác nói Bác rất vui mừng gặp mặt đông đủ các đại biểu, quân, dân, chính, Đảng và các đại biểu các dân tộc: Thái, Mèo, Mường, Mán, Thổ, Uní, Xá, Lôlô, Phù lá, Chi La, Puộc, Lào, Lự, Dao, Len Đai, Cò Sung, Xạ Phang, Nhắng, Mãng Pủ, Cùi Chu, Hoa, Kinh…

Bác đã chúc tất cả:

Người người mạnh khỏe

Đoàn kết chặt chẽ

Hăng hái thi đua

Thành công vui vẻ.

Với tấm lòng kính trọng với Bác, nghe lại những lời căn dặn của Bác, chúng ta nhận thấy tấm lòng yêu thương của Bác với đồng bào các dân tộc, sự chăm lo, động viên của Đảng, của Bác, của Chính phủ đối với Sơn La và các tỉnh Tây Bắc trong phát triển kinh tế, văn hóa, từng bước xây dựng quan hệ sản xuất mới phù hợp, đó là xây dựng hợp tác xã thực sự tự giác, tự nguyện.

Lời phát biểu của Bác là nền tảng tư tưởng định hướng về phát triển kinh tế - văn hóa – xã hội vùng đồng bào dân tộc, miền núi, vùng cao, biên giới và chính là nguyên tắc công tác dân tộc. Bác phát biểu toàn diện cả về chính trị, kinh tế - xã hội, cải tiến kỹ thuật, về giao thông, về thủy lợi, về lâm nghiệp, về nông nghiệp gắn với xây dựng con người mới, Bác mong muốn mọi người mạnh khỏe, yên vui. Chính là phải có đời sống vật chất – tinh thần hài hòa, cần chăm lo bảo vệ sức khỏe nhân dân, ăn ở sạch sẽ, phòng dịch bệnh, chăm lo phát triển bình dân học vụ, xóa mù chữ, diệt giặc dốt, xây dựng trường học cho con em các dân tộc, Bác rất quan tâm đồng bào nghèo ở vùng rẻo cao, đó chính là Bác mong đồng bào vùng thấp giúp đỡ đồng bào vùng cao, đoàn kết chặt chẽ, không tách rời, không để đồng bào di dịch cư, mà cùng trụ lại tổ chức cuộc sống mới, gắn với bảo vệ rừng, bảo vệ bản mường.

Những lời dặn của Bác về đoàn kết (Bác đã dùng từ đoàn kết trong bài phát biểu là 11 lần, đồng bào là 13 lần, yên vui 4 lần, gương mẫu 2 lần, tiết kiệm 4 lần, hợp tác xã 3 lần, bản mường 2 lần) như vậy truyền thống đoàn kết các dân tộc cần giữ gìn, phát huy. Đoàn kết trong Đảng, đoàn kết Đảng với dân, đoàn kết quân với dân. Bác mong muốn cán bộ, đảng viên, bộ đội phải đoàn kết; cán bộ miền xuôi, cán bộ tại chỗ phải đoàn kết giúp nhau vì việc đảng, việc dân, tất cả phục vụ nhân dân, phục vụ cách mạng. Người mong muốn tinh thần đoàn kết ấy phải làm gương mẫu cho đồng bào.

Từ lời nói đến việc làm, Bác đã căn dặn các dân tộc phải đoàn kết, yêu thương giúp đỡ nhau; thực hiện bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng nhau, giúp đỡ nhau cùng phát triển từ vùng thấp đến vùng rẻo cao. Bác đã điểm đến 22 dân tộc từ dân tộc Thái, dân tộc Mèo, dân tộc Mường, Mán… nhưng đến khi đọc lời của Bác, tôi rất xúc động khi thấy Bác điểm đến dân tộc Kinh trong phát biểu là sau cùng. Cách nói ấy của Bác, chúng ta càng thấy sự tôn trọng của Bác với các dân tộc thiểu số, chúng ta càng học được ở Bác sự khiêm nhường, sự tế nhị trong ứng xử, phương pháp dân vận đối với dân tộc thiểu số và để hôm nay chúng ta thấy sự vĩ đại của một chiến sĩ cách mạng, một nhà văn hóa lớn, một nhân cách lãnh tụ Hồ Chí Minh. 

Làm theo lời Bác Hồ dặn: Sơn La đã có cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng hướng, đã phát triển kinh tế hàng hóa gắn với xuất khẩu; tỉnh ta đã có sản phẩm xoài xuất sang Úc, rau xuất sang Nhật, Nhãn xuất sang Mỹ và Thuận Châu ta đã có sản phẩm quả Chanh Leo xuất khẩu sang Pháp và EU, trứng cá tầm đen xuất sang Nga. Tỷ lệ che phủ rừng ngày càng tăng.

Về giao thông, từ Hà Nội về Sơn La, đường 41 năm xưa, nay Sơn La đã kết nối với Hà Nội bằng đường quốc lộ 6 chất lượng cao. Hiện nay, mạng lưới giao thông Sơn La đã đến tất cả các huyện, xã và kết nối với biên giới Việt - Lào.

Về công nghiệp, Sơn La là nơi có nhà máy Thủy điện lớn nhất các nước Đông Nam Á. 01 ngày sản lượng điện từ nhà máy đã góp khoảng 9050 tỷ cho ngân sách nhà nước. Công nghiệp địa phương phát triển các sản phẩm như sản xuất xi măng, gạch, ngói; công nghiệp chế biến mía đường, chè, sữa, hoa quả, cà phê đều gắn với vùng nguyên liệu, bảo đảm tiêu chuẩn sản phẩm sạch và nhớ lời Bác dặn, Sơn La đã chăm lo phát triển kinh tế gắn với phát triển văn hóa, giáo dục, y tế, văn hóa nghệ thuật, nhất là gìn giữ bản sắc văn hóa các dân tộc trong cộng đồng dân tộc Việt Nam thống nhất.

Đến nay, Sơn La đã có Trường đại học đa ngành, có các trường cao đẳng và trung cấp; tất cả các huyện đều có trường cấp 3, có trường phổ thông dân tộc nội trú; chăm lo đào tạo đội ngũ thầy thuốc, thầy giáo. Sơn La có bệnh viện đa khoa chất lượng cao, đang xây dựng bệnh viện quy mô 500 giường; các huyện, xã đều có bệnh viện, trạm y tế; đã xóa bệnh sốt rét, phong, lao. Đội ngũ giáo viên đã có bước trưởng thành; đặc biệt, đội ngũ giáo viên từ miền xuôi lên Sơn La sau năm 1959 theo lời Bác là những nòng cốt cho ngành giáo dục Sơn La phát triển như ngày hôm nay.

Nhớ lời Bác dặn, Sơn La đã thực hiện tốt chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước, chăm lo nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho các dân tộc, chăm lo đồng bào vùng rẻo cao biên giới; tỷ lệ hộ nghèo chỉ còn 28,44%. Định cạnh định cư, bảo vệ rừng, bảo vệ an ninh trật tự vùng cao biên giới.

Thực hiện lời dặn của Bác, dưới sự lãnh đạo tuyệt đối của cấp ủy Đảng, Sơn La đã xây dựng lực lượng vũ trang vững mạnh toàn dân; thực hiện tốt công tác dân quân tự vệ; thường xuyên huấn luyện, thực hiện công tác nghĩa vụ quân sự. Bộ đội, Công an Sơn La luôn trung với Đảng, hiếu với dân, nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng. Làm tốt công tác dân vận giúp dân xóa đói, giảm nghèo, đoàn kết quân dân. Công an nhân dân Sơn La thực hiện 06 điều Bác Hồ dạy, xây dựng lực lượng vững mạnh toàn diện, tất cả vì hạnh phúc của nhân dân.

Tỉnh Sơn La đã đề cao trách nhiệm bảo vệ biên giới, giữ vững chủ quyền biên giới quốc gia, quan hệ tốt với các tỉnh Bắc Lào, xây dựng biên giới hòa bình – hữu nghị.

Đặc biệt, thực hiện lời dạy của Bác, dưới sự lãnh đạo của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư,  đã xây dựng Đảng bộ Sơn La đoàn kết, vững mạnh; mỗi cán bộ, Đảng viên của Đảng bộ đều phấn đấu giữ gìn phẩm chất cách mạng, là công bộc của dân. Xây dựng tổ chức Đảng từ tỉnh đến cơ sở gần dân, hiểu dân, có trách nhiệm với dân; kiên quyết phòng ngừa, đấu tranh với tệ tham nhũng, quan liêu, lãng phí, phấn đấu xây dựng tỉnh Sơn La trở thành tỉnh phát triển khá khu vực miền núi, trung du phía Bắc.

Thưa đồng bào và các đồng chí,

Nghiên cứu bài phát biểu của Bác, chúng ta, những người làm công tác dân tộc, với trách nhiệm người đại biểu cơ quan dân cử, các đồng chí Trung ương và lãnh đạo của các cơ quan của Quốc hội, đảng viên Chi bộ Vụ Dân tộc Đảng bộ Văn phòng Quốc hội và các đồng chí Đảng viên Đảng bộ tỉnh Sơn La càng nhận thức sâu sắc hơn nhiệm vụ công tác dân tộc trong thời kỳ mới.

Tất cả các nội dung Bác nói, Bác căn dặn cán bộ, đồng bào các dân tộc từ năm 1959 ấy còn nguyên giá trị về lý luận và thực tiễn, khẳng định Đảng, Nhà nước, Bác Hồ đặc biệt quan tâm công tác dân tộc, Bác Hồ đã để lại muôn vàn tình yêu thương trong lòng đồng bào các dân tộc Sơn La.

Nay thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, sự nghiệp đổi mới đã đạt được những thành quả quan trọng, xây dựng nông thôn mới là một bước chuyển mình trong nông nghiệp, nông thôn, cơ cấu cây trồng, vật nuôi chuyển dần từ sản xuất tự túc, tự cấp sang sản xuất hàng hóa. Nhưng vẫn rất kiên trì chăm lo cho sự phát triển toàn diện của các dân tộc, vì điểm xuất phát thấp, địa hình cát cứ, giao thông đi lại khó khăn, sự phát triển mặt bằng dân trí giữa các dân tộc không đồng đều, nguồn cán bộ dân tộc một số nơi còn thiếu, an ninh trật tự một số điểm còn tiềm ẩn những phức tạp; do đó, xuất phát từ quan điểm đầu tư cho vùng nghèo, vùng dân tộc và miền núi là đầu tư cho phát triển của cả nước, để thực hiện cho được mong muốn của Bác Hồ là: đồng bào, bộ đội và cán bộ lại càng phải cùng nhau đoàn kết phấn đấu để giành thắng lợi to hơn nữa là tiêu diệt cho hết giặc đói, giặc dốt, làm cho mọi người đều được no ấm, đều biết chữ, làm cho mọi người đều được hưởng hạnh phúc, yên vui.

Để thực hiện được lời căn dặn của Bác, mỗi cán bộ dân cử, đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân, cán bộ làm công tác dân tộc càng phải gương mẫu, thấm nhuần tình cảm cách mạng với đồng bào, phục vụ Tổ quốc, phục vụ nhân dân.

Thưa các đồng chí,

Hôm nay, chúng ta được trở về địa danh lịch sử này, được dâng hương tưởng nhớ Bác, tất cả chúng ta càng thấy chuyến thăm Sơn La lần này thật sự có ý nghĩa. Trong ngày đầu xuân năm 2018, chúng ta học tập tư tưởng, đạo đức, phong cách của Bác, chúng ta càng tự hào về Đảng quang vinh, về Bác Hồ kính yêu. Trước anh linh của Bác, mỗi chúng ta đã tự soi lại mình đã làm được gì cho Tổ Quốc, cho đồng bào để có quyết tâm cao hơn trong năm tới 2018.

Chúng ta đã trồng cây tại Khu di tích, đề nghị tỉnh Sơn La sẽ chính thức phát động Tết trồng cây nhớ ơn Bác Hồ tại tỉnh Sơn La và mong rằng huyện Thuận Châu sẽ chăm lo, phát huy ý nghĩa lịch sử của khu di tích, thực hiện tốt nhất nhiệm vụ này.

Tôi có niềm tin tưởng sâu sắc: Nhớ lời Bác Hồ dặn, đồng bào các dân tộc Sơn La sẽ tiếp tục phát huy truyền thống đoàn kết, anh hùng, phấn đấu xây dựng quê hương Sơn La bình yên, giàu đẹp, văn minh.

Chúc tất cả chúng ta có mặt tại đây năm mới mạnh khỏe, hạnh phúc, thành công.

Xin trân trọng cám ơn.

----------------------------

* Đầu đề do Báo Đại biểu Nhân dân đặt