Thu hẹp khác biệt

Đồng thuận và khác biệt

Sau ngày làm việc đầu tiên, những người đứng đầu Nhà nước và Chính phủ nhóm G7 đã thông qua tuyên bố chung về chống chủ nghĩa khủng bố và bạo lực cực đoan trên toàn cầu. Tuyên bố gồm 15 điều, khẳng định G7 coi chống khủng bố là ưu tiên hàng đầu và sẽ cùng nhau có những hành động cứng rắn nhất để “tìm kiếm, nhận dạng, xóa bỏ và trừng phạt mọi lực lượng khủng bố cũng như thế lực ủng hộ”, không phân biệt đó là hành động khủng bố chống lại các thành viên G7 hay các quốc gia, khu vực khác.

Hội nghị G7 tại Taormina, Italy

Nội dung đạt được đồng thuận thứ hai là việc gia tăng sức ép lên Triều Tiên và Nga. Theo tuyên bố trên, G7 sẵn sàng tăng cường các biện pháp để đối phó với vấn đề Triều Tiên nếu như Bình Nhưỡng không từ bỏ các chương trình hạt nhân của mình và sẵn sàng “áp đặt thêm các biện pháp hạn chế” đối với Nga nếu tình hình tại Ukraine yêu cầu các nước phải làm điều này. Một mặt thể hiện sự khó khăn với Nga, một mặt G7 cũng vẫn kêu gọi Nga và Iran sử dụng tầm ảnh hưởng của mình để đẩy mạnh việc thực thi lệnh ngừng bắn tại Syria. Ngoài ra, tuyên bố chung của G7 cũng bày tỏ quan ngại về tình hình ở Biển Đông và Biển Hoa Đông, đồng thời kêu gọi phi quân sự hóa trên “các thực thể tranh chấp”.

Một điểm nhấn được các nước hoan nghênh trong văn kiện này là nội dung về thương mại, vốn cũng là vấn đề bị các nhà lãnh đạo lo lắng khó đạt được đồng thuận do chính sách và quan điểm thương mại mới của Mỹ. G7 tái cam kết mở cửa thị trường và “chống chủ nghĩa bảo hộ” cũng như các hoạt động thương mại không công bằng. Ngoài ra, các nước hàng đầu thế giới cũng khẳng định giảm bất cân bằng toàn cầu nhằm hỗ trợ tăng trưởng, nhắc lại các cam kết về tỷ giá hối đoái đã được các bộ trưởng tài chính G7 nhất trí trước đó. Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump kiên quyết ủng hộ các biện pháp bảo hộ, cho rằng Mỹ đang phải chịu đựng hậu quả do các quy định thương mại không công bằng từ một số đồng minh phương Tây quan trọng, trong đó có Đức, cũng như từ Trung Quốc và một số nước đang phát triển.

Tuy nhiên, hội nghị G7 lần này cũng chứng kiến những bất đồng khó hòa giải trong vấn đề biến đổi khí hậu. Trong thông cáo, tất cả các nước G7 trừ Mỹ, đều cam kết mạnh mẽ nhanh chóng thực hiện Hiệp định Paris về chống biến đổi khí hậu. Đứng sang một bên, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ có quyết định cuối cùng về việc có rút khỏi Hiệp định Paris hay không vào tuần tới. Thái độ này cho thấy ông chủ Nhà Trắng vẫn kiên quyết theo đuổi một lập trường khác biệt với người tiền nhiệm Barack Obama và các đồng minh phương Tây trong vấn đề biến đổi khí hậu.

Mỹ hạ giọng

Tuyên bố chung cho thấy về cơ bản, G7 vẫn tìm được tiếng nói chung trong các vấn đề lớn của thế giới, đặc biệt là bảo hộ thương mại. Ở đây, có thể thấy sự xuống thang phần nào trong quan điểm của Tổng thống Donald Trump - người theo đuổi chủ trương “Nước Mỹ trên hết” gây quan ngại cho phần còn lại của thế giới. Thực tế cho thấy chính sách bảo hộ mậu dịch của Tổng thống Donald Trump đã khiến các đối tác của Mỹ trong G7 không khỏi quan ngại. Chính vì vậy, hội nghị tại Sicily lần này là cơ hội để ông Trump trấn an các đồng minh. 

Ông Donald Trump thường được miêu tả là một Tổng thống “thương mại”, là người coi thế giới chỉ như một chiếc bàn đàm phán lớn, nơi ông có thể dùng các kinh nghiệm có được trong lĩnh vực kinh doanh để giành lấy những điều khoản và điều kiện tốt hơn cho Mỹ. Tuy nhiên, nếu Mỹ thực sự sử dụng quân bài an ninh quốc gia trong thương mại, quyết tâm theo đuổi chính sách bảo hộ “nước Mỹ trên hết”, các đối tác của họ chắc chắn cũng sẽ làm như vậy. Các đòn “ăn miếng trả miếng” sẽ hủy hoại nền tảng của trật tự thương mại quốc tế mà Mỹ đã củng cố với vai trò lãnh đạo trong suốt hơn 70 năm qua. Mối quan hệ chặt chẽ giữa các mắt xích thương mại toàn cầu không thể bị phá hủy chỉ bởi một nhà lãnh đạo. Thực tế là những đe dọa về việc thay đổi trật tự thương mại toàn cầu có thể đơn giản chỉ là một chiến thuật đàm phán mà Nhà Trắng dùng để tìm kiếm các điều khoản thương mại song phương theo hướng có lợi hơn cho mình trong các cuộc đàm phán với các quốc gia khác, chẳng hạn như với Mexico và Trung Quốc.

Thái độ hạ giọng của Mỹ ở hội nghị này cũng phần nào thể hiện ở vấn đề biến đổi khí hậu khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố để ngỏ để xem xét. Tuy nhiên, đây vẫn là vết gợn lớn nhất. Theo ông David Waskow, một nhà phân tích về khí hậu, làm việc tại Viện Tài nguyên Thế giới ở Washington, biến đổi khí hậu là nội dung luôn xuất hiện trong mọi kết luận hội nghị của G7 và G8 trong suốt 30 năm qua. Đây luôn là một phần của các tuyên bố chung. Việc lần đầu tiên, nội dung này được nhắc đến với tuyên bố để ngỏ phần cam kết của Mỹ là dấu hiệu rõ ràng nhất cho sự bất đồng giữa các bên. Với tư cách là nước đăng cai hội nghị lần này, Italy đã vượt qua thách thức lớn nhất đó là Hội nghị vẫn ra được Tuyên bố chung. Tuy nhiên, sau hội nghị lần này, rõ ràng G6 và nhà lãnh đạo mới của nước Mỹ còn nhiều việc phải làm để có sự hòa hợp nhất định.

Hải Hồ