Dứt khoát di dời cơ sở gây ô nhiễm ra khỏi khu dân cư

Chưa xử lý nghiêm

- Bà đánh giá thế nào về vấn đề ô nhiễm môi trường tại các làng nghề ở Hà Nội?

Phó Cục trưởng Cục Kiểm soát ô nhiễm Nguyễn Hoàng Ánh

- Hà Nội là địa phương có nhiều làng nghề nhất trên toàn quốc, trong đó có gần 300 làng nghề được công nhận. Tuy nhiên, chúng ta cần làm rõ trong số gần 300 làng nghề được công nhận có bao nhiêu làng nghề truyền thống và các làng này có thực sự là thủ công, sản xuất ra các sản phẩm truyền thống, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc hay không? Bởi trên thực tế, nếu thực sự là làng nghề thủ công truyền thống thì mức độ phát sinh ô nhiễm môi trường cũng có nhưng không đến mức nghiêm trọng. Ô nhiễm môi trường nghiêm trọng chủ yếu tập trung vào các làng có hoạt động sản xuất tiểu thủ công nghiệp (bị gọi chung là làng nghề nhưng thực chất là sản xuất công nghiệp nhỏ trên địa bàn nông thôn). Như vậy là lợi dụng làng nghề, vì vậy không nên để tiếp tục tồn tại tình trạng này, nó sẽ rất oan cho chủ trương đúng đắn là bảo tồn và phát triển làng nghề truyền thống.

Về mức độ ô nhiễm, với những kết quả chúng tôi có được cho đến nay, nhiều làng nghề đã và đang bị ô nhiễm nghiêm trọng. Trong đó, tập trung vào những làng nghề tái chế, giết mổ, cơ kim khí. Một kết quả quan trắc gần đây của Tổng cục Môi trường chỉ ra thông số Cr6 (là thông số đặc biệt nguy hại cho sức khỏe con người mà nhiều nước đã cấm sử dụng trong hoạt động công nghiệp) tại làng nghề Phùng Xá cao hơn 17 lần so với Quy chuẩn Quốc gia. Đây là con số hết sức đáng báo động.

- Đâu là nguyên nhân dẫn tới tình trạng ô nhiễm trầm trọng như hiện nay, thưa bà?

- Nguyên nhân thứ nhất, chúng ta đã không siết chặt việc hình thành các cơ sở sản xuất trong khu dân cư. Với khu vực dân cư nông thôn, chỉ nên cho phép tồn tại các cơ sở sản xuất nhỏ (thủ công) và tồn tại lâu đời (truyền thống). Các cơ sở có quy mô lớn, có máy móc công nghiệp thì cần phải di dời vào khu sản xuất tập trung.

Thứ hai, với làng nghề truyền thống nói riêng và làng nghề nói chung, hiện nay chưa yêu cầu bắt buộc áp dụng các biện pháp thu gom, xử lý nước thải, khí thải tại hộ sản xuất và thu gom xử lý nước thải, chất thải rắn cho cả làng nghề là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng ô nhiễm mặc dù quy định đã có.

Ngoài ra, chúng ta chưa thực sự nghiêm khắc, quyết liệt trong công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm đối với các đối tượng gây ô nhiễm môi trường tại các làng nghề để tạo hiệu ứng răn đe, lan tỏa trong cộng đồng các nhà sản xuất. Ngoài ra, Nhà nước chưa đầu tư kinh phí nâng cấp hạ tầng nói chung và hạ tầng bảo vệ môi trường cho làng nghề truyền thống, mặc dù đây là đối tượng này cần được ưu tiên.

Di dời cơ sở gây ô nhiễm

- Trong thời gian tới, cần thực hiện những giải pháp nào để khắc phục tình trạng ô nhiễm làng nghề tại Hà Nội, thưa bà?

- Trước tiên, chúng ta cần quy hoạch rõ các vị trí, khu vực, phạm vi và loại hình ngành nghề, làng nghề truyền thống cần bảo tồn, phát triển. Có chính sách cụ thể, rõ ràng trong ưu đãi (về thuế, phí, bao tiêu sản phẩm...) để nhóm làng nghề này tồn tại, phát triển, bảo đảm sinh kế người dân. Tuyệt vời nhất là gắn với hoạt động du lịch, vừa quảng bá sản phẩm, đồng thời là động lực để giữ gìn vệ sinh môi trường.

Bên cạnh đó, cần mạnh dạn, dứt khoát đối với đối tượng cơ sở sản xuất không được khuyến khích phát triển tại làng nghề, đã được quy định tại Nghị định số 19/2015/NĐ-CP. Những đối tượng này không trước thì sau sẽ là nguồn gây ô nhiễm, đồng thời còn làm hỏng diện mạo nông thôn.

Ngoài ra, chúng ta cần cần dứt khoát di dời các cơ sở đang gây ô nhiễm môi trường ra khỏi khu dân cư; cần đầu tư xử lý ô nhiễm tại các làng nghề bị ô nhiễm nghiêm trọng. Đồng thời, cần đánh giá và cảnh bảo về mức độ ảnh hưởng sức khỏe người dân tại các làng nghề. Trên thực tế, môi trường có khả năng tự làm sạch (trừ môi trường đất và nước bị ô nhiễm kim loại nặng). Chính vì vậy, nếu chúng ta ngăn chặn được nguồn thải thì một thời gian sau, môi trường sẽ dần trong lành.

- Xin cảm ơn bà!

Long Huỳnh thực hiện