Doanh nghiệp cần gì?

Vì sao các DN lớn, nhỏ vẫn chưa tạo ra sức bật để vươn lên? Phải chăng, chính sách có điểm nào còn chưa trúng, hay thực thi chưa chuẩn? Rõ ràng muốn đi cùng DN, phục vụ DN, trước hết phải biết DN đang khó gì, cần gì. Nhiều cuộc đối thoại của lãnh đạo từ Chính phủ, tư lệnh các bộ, ngành, đến người đứng đầu các tỉnh, thành với các DN đã bật ra không ít vấn đề, nhưng nếu chỉ nhìn ở tầm vĩ mô sẽ chưa thấu tỏ hết. Phải hiểu các DN Việt đa phần nhỏ hoặc siêu nhỏ khó khăn đủ bề. Sản xuất kinh doanh là cần đất đai nhà xưởng, vốn mua sắm thiết bị, nhưng đâu phải DN tư nhân nào cũng lo được hết.

Điều các DN tư nhân cần hơn cả là lẽ công bằng. Khi ở nhiều tỉnh, thành, lãnh đạo bao giờ cũng dành ưu ái cho các DN lớn của nhà nước và DN FDI thì DN tư nhân dễ gì gặp được lãnh đạo để nói cái khó, cái cần, đã thế, nhiều khi còn bị làm khó đủ thứ. Nhiều DN vừa mở ra đã đủ ngành này, ngành kia đến kiểm tra, “hỏi thăm”. Kiểm tra để giúp DN hoàn thiện chả thấy, chỉ thấy “dọa” cái này, “nạt” cái kia. Không ít các DN bỏ cuộc, dừng sản xuất giơ tay “chịu trận” đều nói thẳng họ không chịu nổi những áp lực và cả những nhiễu sự như những sợi dây vô hình giăng ra ai dễ tỏ, dễ thấu.

Kinh tế đất nước đi lên hay không chính là nhờ sản xuất kinh doanh tăng trưởng. Nhưng phí “bôi trơn”, phí “gầm bàn” với các thủ tục thuế, hải quan, những thủ tục phiền toái khi tiếp cận vốn ngân hàng liệu đã được ngăn chặn hết chưa? Nói gì khi các DN tư nhân trầy trật xin cấp đất, mở nhà xưởng “chạy lên chạy xuống”, trong khi các DN nhà nước vô tư nhận đất rồi bỏ hoang kia? Nói gì, khi các DN FDI, lãnh đạo các tỉnh, thành “săn đón”, ưu đãi trải thảm đỏ đến không thể “đỏ hơn”, còn các DN tư nhân vẫn bị nhìn với nửa con mắt, có cũng được, không cũng chả sao?

Nhiều chính sách tung xuống rất hay, nhưng các cấp chính quyền lại như cố tình làm cho méo mó đi.

Chưa quên, chuyện Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam giật mình không thể tưởng tượng thủ tục hải quan, thuế lại làm khó DN đến thế trong chuyến “vi hành” về Hải Phòng. Rất nhiều phản biện chính sách của các DN, của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam quyết liệt “dội ngược” thông tư của các bộ, ngành, nhưng việc sửa lại nội dung rất chậm. Bao nhiêu chính sách khuyến công giờ đã thực hiện đến đâu, mắc ở chỗ nào ai tháo, ai gỡ?

Nóng bỏng hơn vẫn là sự bất bình đẳng giữa các DN, khi những “o bế” ngầm, những DN “sân sau” kinh doanh bằng quan hệ thân hữu với lãnh đạo cũng đang bầy ra bức xúc. Thế nên, các DN đứng ngoài “vòng kim cô” của DN “thân hữu” dù có đủ phương tiện, có giỏi kỹ thuật, dư dả thợ lành nghề, cũng chỉ là “chân” làm thuê, hoặc “thầu lại” của các DN nắm trong tay quyền uy chi phối!

Chính phủ coi DN là chủ thể, là trung tâm của đổi mới điều hành, nhưng các bộ, ngành, các cấp chính quyền phải cùng chuyển động mới mong tháo gỡ khó khăn cho các DN. Chính phủ liêm chính cần đột phá mạnh vào “sân trước, sân sau” đang “ẩn” sau các tập đoàn kinh tế lớn, đang “nấp” sau các “cánh gà” của chính các cơ quan chủ chốt ở các bộ, ngành, tỉnh, thành để đón ưu đãi, hưởng “lộc giời” từ các chính sách. DN trong nước muốn bứt phá, lớn mạnh nhanh, ngoài tâm thế tự thân vận động rất cần những chính sách mới thật sự bình đẳng, công bằng trên “sân chơi” từ chỉ đạo vĩ mô! Khi nào chưa xóa được các DN “thân hữu”, chưa vứt bỏ kiểu kinh doanh bằng “quan hệ”, vẫn còn có cửa “đi đêm” với lãnh đạo có quyền, câu chuyện DN khởi nghiệp còn đối mặt với đủ thách thức khó khăn.

Đối thoại chính sách thường niên phải khẳng định đất nước đã nâng tầm lên nhiều. Trong xếp hạng, nâng bậc, môi trường chính sách của chúng ta đã “ghi điểm” trong mắt bạn bè quốc tế. Những mặt trái của cơ chế thị trường cũng nhìn rõ hơn. Thủ tướng Chính phủ đã chỉ thẳng những bất cập của tình trạng DN thân hữu, những “ma trận” kinh doanh bằng “quan hệ” đang làm méo mó các chính sách, bóp chết các DN làm ăn chân chính. Phải tạo mối liên kết các DN nhỏ trong nước với các DN FDI để có thể hình thành chuỗi các DN làm công nghiệp phụ trợ rộng dài hơn.

Đất nước muốn đi lên, kinh tế muốn bền vững, mới hay cái cần trước hết là công bằng và kỷ cương trong xây dựng môi trường kinh doanh sao cho bình đẳng và minh bạch!

Đăng Quang