Cần quy định khung dung sai chất lượng thực phẩm

Sản phẩm có hàm lượng thiếu 30% so với ghi trên nhãn có thể quy về hàng giả

Tại Việt Nam, những nội dung bắt buộc ghi trên nhãn sản phẩm thực phẩm bao gồm: Tên thực phẩm, tên, địa chỉ thương nhân chịu trách nhiệm về thực phẩm, định lượng thực phẩm, thành phần cấu tạo thực phẩm, chỉ tiêu chất lượng chủ yếu của thực phẩm, hướng dẫn bảo quản, sử dụng, xuất xứ thực phẩm… Trong đó, phần thành phần của thực phẩm được đánh giá là một phần quan trọng mà người tiêu dùng hay để ý nhất. Sản phẩm được làm ra từ hai loại nguyên liệu trở lên thì phải liệt kê tên các loại nguyên liệu đó vào nội dung thành phần cấu tạo trên nhãn hàng hóa. Tuy nhiên, nhiều trường hợp, sản phẩm thực tế có thành phần và hàm lượng dinh dưỡng khác xa với công bố trên nhãn sản phẩm, gây thiệt hại cho người tiêu dùng. Nhưng người tiêu dùng cũng không thể làm gì nhà sản xuất khi mà chúng ta còn đang thiếu quy định về dung sai hàm lượng dinh dưỡng trên sản phẩm.

Các thành phần trên nhãn sản phẩm	Nguồn INT

Theo Tổng Thư ký Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam Nguyễn Mạnh Hùng, hiện tại, Việt Nam chưa có tiêu chuẩn nào cho các mức giới hạn thành phần dinh dưỡng ghi trên nhãn mà thường do nhà sản xuất tự đưa ra. Do đó các mức giới hạn sẽ có thể rất rộng đến rất hẹp tùy thuộc vào lý do riêng của nhà sản xuất. Bên cạnh đó, các nhà sản xuất cũng không đủ bằng chứng xác đáng cho việc xây dựng mức giới hạn hàm lượng dinh dưỡng trong sản phẩm. Từ đó, nguời tiêu dùng tỏ ra hoang mang về chất lượng của sản phẩm thực phẩm và nhà sản xuất bối rối khi xây dựng bảng tiêu chuẩn cơ sở cho sản phẩm của mình.

Bên cạnh đó, việc ghi xuất xứ hàng hóa trên nhãn hiện nay còn biến tướng theo nhiều kiểu khác nhau. Theo quy định thì việc ghi xuất xứ phải ghi rõ địa điểm sản xuất sản phẩm. Tuy nhiên, có nhiều sản phẩm lại ghi tiêu chuẩn sản xuất theo tiêu chuẩn của Đức, của Ý... Nhiều sản phẩm là thực phẩm chức năng có in cờ Mỹ, cờ Đức trên nhãn hàng hóa chiếm phần lớn diện tích của nhãn, trong khi hàng hóa được sản xuất tại Trung Quốc lại ghi nhỏ xíu trên sản phẩm.

Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm Nguyễn Thanh Phong cho biết, hiện tại Việt Nam chưa có quy định cụ thể nào về dung sai các chất trong sản phẩm. Tuy nhiên chúng ta lại có quy định về chất lượng sản phẩm. Nếu sản phẩm có hàm lượng thiếu 30% so với ghi trên nhãn thì có thể quy về hàng giả. Vì vậy, nếu doanh nghiệp có sản xuất ra sản phẩm mà không bảo đảm được hàm lượng chất và dưới mức đã đăng trên sản phẩm có thể bị quy về hàng giả.

Xác định dung sai hợp lý

Đã đến lúc Việt Nam cần có một tiêu chuẩn cho mức giới hạn của các thành phần dinh dưỡng được ghi trên nhãn để bảo vệ người tiêu dùng. Đây là kiến nghị, đề xuất của các chuyên gia đối với các doanh nghiệp sản xuất trong nước. Theo nhiều ý kiến của các nhà khoa học, Việt Nam cần có quy định cụ thể tỷ lệ dung sai mà các sản phẩm bắt buộc phải đạt được. Theo các chuyên gia, nhiều nước láng giềng của Việt Nam cũng đã và đang áp dụng nhiều cách tính dung sai thành phần chất lượng sản phẩm gồm có vitamin, khoáng chất, chất sinh năng lượng. Mỗi loại thành phần sẽ được quy định dung sai khác nhau, cụ thể đối với vitamin và khoáng chất là 30%, đối với các chất sinh năng lượng là 20%.

Theo chuyên gia nghiên cứu tim mạch tiểu đường quốc tế Tee E.Siong, với việc doanh nghiệp sản xuất ra sản phẩm với tỷ lệ đạt tiêu chuẩn 100% hoàn toàn không thể đạt được. Lý giải việc này, ông Tee E.Siong cho biết trong một khâu sản xuất sản phẩm, mỗi lần ra một sản phẩm thì không thể hoàn toàn giống nhau. Có thể chỗ này nhiều thành phần hơn chỗ khác nên không thể tránh trường hợp sai lệch về các chất trong sản phẩm. Bên cạnh đó, trong vòng đời của sản phẩm không tránh khỏi sự biến đổi của các chất khiến cho thành phần dinh dưỡng sản phẩm thay đổi theo thời gian. 

Với góc nhìn của chuyên gia, ông Hùng cho biết: Nếu dung sai càng nhỏ, thì tỷ lệ các chất dinh dưỡng của sản phẩm sẽ càng đúng sát với thực tế. Ngược lại, các doanh nghiệp sản xuất ra sản phẩm có khoản dung sai trong sản phẩm với tỷ lệ lớn dẫn đến người tiêu dùng sẽ chịu thiệt thòi khi sử dụng sản phẩm. Ông Hùng khẳng định hình thành quy định dung sai và viết trên nhãn là việc làm hết sức cần thiết. Vì đây là kênh thông tin quan trọng cung cấp cho người tiêu dùng về sản phẩm đó. Mức công bố này phải dựa trên cơ sở khoa học, phải được cơ quan có thẩm quyền thừa nhận. Ông Hùng cho biết thêm về nguyên tắc, dung sai càng nhỏ thì chất lượng sản phẩm càng cao. Nếu các doanh nghiệp đề xuất khoảng dung sai trong công bố chất lượng và ghi nhãn dinh dưỡng đối với thực phẩm lớn như vậy thì người tiêu dùng sẽ chịu thiệt thòi. Vì vậy, doanh nghiệp cần có những biện pháp như thay đổi khoa học công nghệ, quản lý chặt chẽ hơn khâu sản xuất để làm sao cho dung sai của mỗi sản phẩm nhỏ nhất.

Chuyên gia Tee E.Siong khuyến nghị, việc đặt quy định dung sai mỗi sản phẩm là việc cần thiết, đặc biệt là những sản phẩm chứa những chất có ảnh hưởng đến tim mạch. Nếu mà hàm lượng các chất vượt qua ngưỡng và người dùng sử dụng nhiều sẽ gây nguy hại cho tim mạch.

Thanh Bình