Di sản đầu tiên của Duterte?
Chính phủ Philippines và nhóm vũ trang cánh tả Mặt trận Dân chủ Quốc gia (NDF) đã ký thỏa thuận ngừng bắn vô thời hạn hôm 26.8 tại Oslo, Na Uy. Ngoại trưởng Na Uy Børge Brende mô tả, thỏa thuận là bước đột phá lớn, tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán thỏa thuận hòa bình nhằm chấm dứt cuộc xung đột vũ trang kéo dài nhất ở châu Á.
Thỏa thuận đạt được ngay trước 1 ngày hết hạn cam kết (27.8) ngừng bắn mà hai bên đã ký kết trước đó. Trong buổi lễ ký kết thỏa thuận ngừng bắn tại Na Uy, Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte nhấn mạnh, đây là sự kiện lịch sử chưa từng có, hình thành bước đệm tiến tới một thỏa thuận hòa bình toàn diện cho Philippines. Chính phủ Philippines lạc quan cho biết, thỏa thuận hòa bình có thể đạt được trong tháng 9 - 12 tới. Hai bên cũng nhất trí tăng tốc tiến trình hòa bình nhằm đạt thỏa thuận đầu tiên về cải cách kinh tế - xã hội trong vòng 6 tháng tới; tuy nhiên vẫn còn nhiều việc phải làm trước mắt…
Trước đó, ngày 22.8, Chính phủ Philippines và NDF đã bắt đầu nối lại đàm phán hòa bình tại Oslo. Đây là một trong những ưu tiên hàng đầu của ông Rodrigo Duterte, người vừa giành chiến thắng trong cuộc bầu cử Tổng thống Philippines hồi tháng 5 vừa qua. Ông Duterte thậm chí cân nhắc khả năng thành lập Chính phủ liên minh với NDF. Nếu đạt được thỏa thuận hòa bình với NDF, đây hoàn toàn có thể trở thành điểm nhấn - di sản của Duterte.
 Phái đoàn đàm phán của chính phủ và NDF |
Điểm đặc biệt đem đến tự tin cho Tổng thống Duterte lần này được cho là do ông đến từ khu vực Mindanao, nơi NDF và các nhóm nổi dậy Hồi giáo hoạt động tích cực nhất. Mindanao nằm ở Nam Philippines, là hòn đảo lớn thứ 2 trong số 3 hòn đảo chính hợp thành quốc đảo này. Ông Duterte tự nhận mình là người có liên kết chặt chẽ với những thành viên NDF. Đó có thể là một trong những điểm cộng giúp tân Tổng thống Philippines giành được lợi thế trong đàm phán hòa bình với NDF. Ông cũng tuyên bố, đây là bước tiến quan trọng trong kế hoạch giảm nghèo cho đất nước mình.
Cuộc xung đột giữa Chính phủ Philippines và Mặt trận Dân chủ Quốc gia (NDF) diễn ra trong suốt 47 năm qua, trở thành cuộc xung đột vũ trang kéo dài nhất ở châu Á khiến ít nhất 30.000 người thiệt mạng. Ước tính hiện nay lực lượng vũ trang của NDF có khoảng 4.000 thành viên, ít hơn rất nhiều so với mức đỉnh điểm vào năm 1980 là 26.000 thành viên. Lực lượng này chủ yếu hoạt động ở khu vực nông thôn. Phương thức để giành được các khoản “tài trợ” của lực lượng này là “tống tiền” các doanh nghiệp ở địa phương. Lực lượng cũng thường xuyên thực hiện các cuộc tấn công nhằm vào cảnh sát, lực lượng quân sự với mục tiêu tiếp cận khu vực đô thị.
Philippines được coi là đất nước có khoảng cách giàu nghèo lớn nhất châu Á. 1/4 trên tổng số khoảng 100 triệu dân Philippines đang sống dưới mức ít hơn hoặc bằng 1 USD/ngày. Việc NDF tồn tại đến thời điểm này được cho là do khai thác được sự bất mãn trong tầng lớp dân nghèo ở Philippines.
Năm 2011, Chính phủ Philippines và NDF đã có cuộc gặp chính thức nhằm đàm phán chấm dứt tình trạng thù địch giữa hai bên. Tuy nhiên, tại thời điểm bấy giờ, còn ít cơ hội để đẩy nhanh thỏa thuận này. Một phần nguyên nhân làm chậm tiến trình đàm phán là do NDF bị Mỹ (năm 2002) và Liên minh châu Âu (EU) liệt vào danh sách khủng bố. Cũng tại cuộc họp này, hai bên đã đưa ra tuyên bố Oslo, định ra thời hạn ngừng bắn, song không định ra giải pháp chấm dứt cuộc xung đột. Bởi vậy qua nhiều đời Tổng thống, Philippines đến nay vẫn đang “loay hoay” với thỏa thuận hòa bình.