Tiền có cứu được hãng phim?
Cổ phần hóa là xu hướng tất yếu khi các hãng phim Nhà nước đã mất vai trò của mình từ nhiều năm qua. Vấn đề là nhà đầu tư hiện thực hóa quy trình cổ phần hóa như thế nào và Nhà nước sẽ giám sát lộ trình đó ra sao để cứu hãng phim thua lỗ suốt 2 thập kỷ.
Sau 63 năm tồn tại, Hãng phim truyện Việt Nam (VFS) đã sản xuất hơn 300 bộ phim, trong đó nhiều bộ phim được ví là niềm tự hào của điện ảnh Việt. Vậy nhưng, “địa chỉ đỏ” của nền điện ảnh cách mạng bấy lâu nay đang phải “sống mòn”. Mỗi năm hãng chỉ sản xuất 2 - 3 bộ phim, chủ yếu do Nhà nước đặt hàng và gần như không đạt hiệu quả về mặt doanh thu. Chỉ riêng năm 2013, VFS lỗ 1,3 tỷ đồng và trong 9 tháng năm 2014 thì số lỗ đã lên tới 3,7 tỷ đồng.
 |
Cổ phần hóa là con đường tất yếu đưa điện ảnh thoát khỏi tư duy bao cấp, phụ thuộc vào “bầu sữa” ngân sách nhà nước và sống một cách èo uột với những bộ phim làm ra chỉ để… xếp kho. Nhưng việc Hãng phim truyện Việt Nam được mua lại bởi Tổng công ty Vận tải thủy (Vivaso) vốn không có kinh nghiệm về lĩnh vực điện ảnh, khiến nhiều nghệ sĩ hoang mang. Thậm chí, nhiều đạo diễn, nghệ sĩ phản ứng gay gắt rằng không phải cứ có tiền là “nhảy” được vào ngành nghề đặc thù như điện ảnh. Dù Vivaso cam kết tiếp tục sản xuất phim trong 5 năm nhưng họ có thực hiện, xem đó là công việc chính hay không lại là vấn đề khác.
Đại diện Bộ VH, TT và DL khẳng định việc chọn Vivaso là đối tác chiến lược hoàn toàn hợp pháp. Nếu đơn vị này sử dụng đất không đúng mục đích, Bộ hoàn toàn có thể gửi ý kiến lên thành phố Hà Nội để thu hồi đất; không thực hiện đúng cam kết sẽ phải bồi thường thiệt hại.
Nhà biên kịch Nguyễn Thị Hồng Ngát, Phó Chủ tịch thường trực Hội Điện ảnh Việt Nam cho rằng, nếu không là Vivaso thì cũng sẽ là công ty khác mua cổ phần VFS. Vấn đề là mua xong, họ sẽ làm gì, tập trung cho sản xuất phim như thế nào; có chiến lược phát triển lâu dài trên cơ sở tiếp thu nền tảng, truyền thống cũ của Hãng phim truyện Việt Nam hay không, điều đó mới quan trọng.
Cũng phải nhìn vào thực tế rằng, Hãng phim truyện Việt Nam từng oanh liệt như nào thì cũng không giúp gì cho người làm phim của hãng hôm nay. Người xem chỉ quan tâm đến tác phẩm chứ không thể dựa vào quá khứ để đánh giá. Một thời gian rất dài, Nhà nước vẫn cấp tiền cho VFS làm phim chiến tranh nhưng rõ ràng không phát hành được hoặc không đến được với công chúng. Kết quả là một hãng phim có bề dày lịch sử cũng chỉ được đánh giá giá trị thương hiệu bằng 0. Đạo diễn Nguyễn Quang tỏ ra tin tưởng cổ phần hóa VFS sẽ đưa đến một giai đoạn phát triển mới. Thậm chí, đáng lẽ ra phải cổ phần hóa cách đây 20 năm vì xã hội hóa điện ảnh là cần thiết. Việc cổ phần hóa sẽ giúp điện ảnh có thêm cơ sở vật chất, còn nghệ sĩ có tâm phải tham gia cùng các nhà đầu tư, giúp đỡ họ. Nếu Vivaso không hiểu về nghệ thuật thì chúng ta phải hỗ trợ họ để cùng có những tác phẩm tốt hơn, hay hơn, chứ không thể mãi vận hành ì ạch.
Trước trăn trở của các nghệ sĩ, Vivaso khẳng định, sau khi cổ phần hóa, hãng sẽ hoạt động với hai dòng phim là thương mại và nghệ thuật. Công ty sẽ tạo mọi điều kiện cho các nghệ sĩ hoạt động tốt nhất, cố gắng thu hút và kêu gọi các nhà đầu tư, phát hành.
Chỉ mong Vivaso giữ đúng cam kết để phát huy giá trị của “địa chỉ đỏ” - nơi đã sáng tạo ra biết bao tác phẩm kinh điển, đóng góp lớn cho sự phát triển của điện ảnh nước nhà.