Thẩm quyền quản lý nhà nước và thẩm quyền ban hành văn bản pháp luật ở các cấp chính quyền là không thể tách rời
Trong quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền, người dân thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình theo quy định của pháp luật, đồng thời chính quyền các cấp cũng thực hiện quản lý nhà nước và điều chỉnh các hành vi xã hội bằng hệ thống văn bản pháp luật. Ai cũng biết, đấy là một trong những nguyên lý cơ bản và phổ thông về nhà nước và pháp luật. Thế nhưng, vấn đề làm các đại biểu Quốc hội thấy bất ngờ bởi theo phương án 1 tại khoản 2, điều 3 của dự thảo luật ban hành văn bản pháp luật lại không thể hiện đúng về nguyên lý cơ bản nói trên.
Dự thảo luật quy định, các chính quyền ở địa phương chỉ có cấp tỉnh mới có thẩm quyền ban hành văn bản pháp luật, còn cấp huyện và cấp xã thì không. Đây là vấn đề có thể dẫn đến những hệ lụy phức tạp trong quá trình quản lý và điều hành. Tại mỗi cấp chính quyền, với thẩm quyền được phân cấp theo quy định của pháp luật, nhiều vấn đề thuộc về quản lý dự toán phân bổ, thu chi ngân sách; về quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất đai, tài nguyên; về các chương trình mục tiêu trọng điểm; về quy hoạch và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội; về chương trình xây dựng nông thôn mới - của địa phương... nếu không ban hành các văn bản pháp luật dưới hình thức là nghị quyết HĐND và quyết định của UBND thì cơ sở pháp lý nào để chính quyền địa phương thực hiện quản lý nhà nước và điều chỉnh các mối quan hệ cụ thể theo địa bàn lãnh thổ. Trên cơ sở phân cấp quản lý, những vấn đề thuộc thẩm quyền của địa phương thì văn bản pháp luật của cấp trên không quy định, nếu chính quyền địa phương cũng không quy định bằng văn bản pháp luật thì việc điều hành xã hội sẽ thế nào, vấn đề giải quyết và xử lý các hành vi trái với các quy định thuộc thẩm quyền của địa phương có thực hiện được không, cơ sở pháp lý nào để xử lý các vi phạm của tổ chức hoặc cá nhân xảy ra trên địa bàn. Trong thực tế, nhiều trường hợp vi phạm gây hậu quả nghiêm trọng do làm trái nghị quyết HĐND, trái với quyết định của UBND nhưng vẫn không vi phạm pháp luật chỉ vì lý do đơn giản là nghị quyết của HĐND và quyết định của UBND nói trên không được xem là văn bản pháp luật.
Từ những vấn đề nói trên chúng ta thấy, việc bỏ thẩm quyền ban hành văn bản pháp luật của chính quyền cấp huyện và cấp xã là điều không thể. Việc cắt bỏ một số văn bản pháp luật trùng lặp, chồng chéo của các bộ, ngành, các địa phương và ở một số lĩnh vực là cần thiết, nhưng một nguyên lý về Nhà nước và pháp luật không thể từ bỏ đó là: Thẩm quyền quản lý nhà nước của các cấp chính quyền và thẩm quyền ban hành văn bản pháp luật ở các cấp chính quyền là hai vấn đề không thể tách rời.