Luật hóa nội dung chăm sóc sức khỏe sinh sản cho giới trẻ

Báo cáo kết quả khảo sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về chăm sóc sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục vị thành niên, thanh niên của Ủy ban Văn hóa, Giáo dục TN, TN và NĐ cho thấy, công tác chăm sóc sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục vị thành niên, thanh niên bước đầu đã được chính quyền, ngành y tế, đoàn thể các cấp quan tâm thực hiện. Các chỉ số liên quan về sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục vị thành niên, thanh niên được cải thiện trong những năm qua. Công tác tuyên truyền, giáo dục, tư vấn được triển khai với nhiều hình thức tại cộng đồng, nhà trường, cơ quan, đơn vị, góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng cũng như của vị thành niên, thanh niên về tầm quan trọng của việc chăm sóc sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục vị thành niên, thanh niên; từng bước giảm dần rào cản trong việc tiếp cận thông tin, thúc đẩy các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục cho vị thành niên, thanh niên ngày càng hoàn thiện và phát triển; độ bao phủ của các dịch vụ cũng ngày càng được mở rộng. Theo đó, các dịch vụ lâm sàng, cận lâm sàng, điều trị, chăm sóc sức khỏe sinh sản của hệ thống các sở y tế đã đáp ứng phần nào nhu cầu của vị thành niên, thanh niên. Đội ngũ cán bộ, cộng tác viên chăm sóc sức khỏe sin sản từng bước được kiện toàn, tập huấn nâng cao trình độ chuyên môn; công tác phối hợp giữa các ngành và đoàn thể đã đạt được một số kết quả nhất định.

Bên cạnh những chuyển biến tích cực, các vấn đề liên quan đến sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục vị thành niên, thanh niên vẫn chưa được quan tâm đúng mức trong việc xây dựng các chính sách, triển khai thực hiện. Sự phối hợp giữa các cấp, các ngành trong công tác chăm sóc sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục vị thành niên, thanh niên còn thiếu đồng bộ, nhất là giữa các khâu tuyên truyền, tư vấn, cung cấp dịch vụ. Đội ngũ y tế tại một số cơ sở còn thiếu, trình độ chuyên môn không đồng đều; hiệu quả tư vấn, cung cấp dịch vụ kỹ thuật chưa cao. Việc duy trì, nhân rộng các mô hình về chăm sóc sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục cho vị thành niên, thanh niên gặp rất nhiều khó khăn.
 
Tại Hội nghị Về việc thực hiện chính sách pháp luật trong chăm sóc sức khỏe sinh sản và sức khỏe tình dục vị thành niên, thanh thiếu niên do Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ tổ chức mới đây, Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục TN, TN và NĐ Nguyễn Văn Tuyết cho biết, bên cạnh những tiến bộ trong công tác chăm sóc sinh sản và sức khỏe tình dục, thực tế cũng cho thấy một vấn đề đáng ngại là tỷ lệ mang thai vị thành niên tăng cao, điển hình 35,4% ở nhóm 15 - 19 tuổi, 34,6% ở nhóm 20 - 24 tuổi. Trong khi đó, số lượng các cơ sở cung cấp dịch vụ sức khỏe sinh sản còn rất thiếu, chưa đáp ứng được nhu cầu; chất lượng dịch vụ tư vấn và can thiệp chăm sóc sức khỏe sinh sản chuyên biệt còn hạn chế, chưa thuận tiện để vị thành niên, thanh niên tiếp cận. Chưa kể đến nhận thức của vị thành niên, thanh niên về giới tính, tình dục an toàn và thực hiện phòng tránh thai còn thấp. Đặc biệt, các cơ sở y tế tư nhân cung cấp dịch vụ này chưa được quản lý, kiểm tra, giám sát thường xuyên…
 
Các chuyên gia cho rằng, việc thiếu thông tin, kiến thức về sức khỏe sinh sản không chỉ là câu chuyện của thanh niên và vị thành niên, mà ngay chính các bậc phụ huynh cũng chưa có đủ kiến thức cũng như kỹ năng cần thiết để có thể trở thành một kênh thông tin, tư vấn cho con cái. Cùng với đó, tại trường học các giáo viên vẫn còn tâm lý e ngại nên chưa giảng dạy một cách đầy đủ các kiến thức về sức khỏe sinh sản và sức khỏe tình dục cho học sinh. Ngoài ra, khó khăn về thu nhập, điều kiện sống và tham gia sinh hoạt cộng đồng về hưởng thụ văn hóa, tinh thần cũng gây khó khăn cho việc tiếp cận và sử dụng các thông tin, dịch vụ sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục của đối tượng vị thành niên, thanh niên thôi học, đi làm sớm, dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa… Chính những điều này đã có ảnh hưởng không nhỏ đến kết quả việc thực thi các chính sách, pháp luật về chăm sóc sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục cho vị thành niên, thanh niên. Chuyên gia Xã hội học Phạm Quỳnh Hương - Viện Hàn lâm khoa học xã hội nhấn mạnh, trong lúc quan niệm sống của giới trẻ rộng thoáng hơn trước, sự thiếu kiến thức và hiểu biết là điều vô cùng tai hại khi xã hội tràn ngập thông tin về tình dục.
 
Để tạo môi trường thuận lợi cho thanh niên, vị thanh niên phát triển cả về thể chất cũng như tinh thần, nhiều ý kiến tại hội nghị cho rằng, luật hóa nội dung chăm sóc sức khỏe sinh sản và sức khỏe tình dục cho giới trẻ, đặc biệt giới vị thành niên là chính sách đúng đắn và cần thiết. Đồng thời, cần nghiên cứu xây dựng chiến lược quốc gia về sức khỏe sinh sản và sức khỏe tình dục vị thành niên, thanh niên và phải có nguồn tài chính phù hợp với công tác chăm sóc thiết thực.

Phó chủ tịch Hội Kế hoạch hóa gia đình Việt Nam Nguyễn Đình Phương cũng cho rằng, để các chính sách về hỗ trợ chăm sóc sức khỏe sinh sản và sức khỏe tình dục vị thành niên, thanh niên có được kết quả bền vững, cần đẩy mạnh hơn nữa trong việc thúc đẩy thực thi chính sách, nhất là ở các địa phương để bảo đảm thanh niên nhận được thông tin, dịch vụ liên quan đến sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục mà họ cần. Mặt khác, sau khi các chiến lược và các dự án tài trợ từ trung ương kết thúc, lãnh đạo địa phương phải gánh vác trách nhiệm huy động nguồn lực hỗ trợ. Chuyên gia Viện Chiến lược và chính sách y tế Trần Thị Ngọc Bích kiến nghị, Bộ Giáo dục và Đào tạo phải có trách nhiệm trong việc chỉ dạy, hướng dẫn về sức khỏe sinh sản và sức khỏe tình dục vị thành niên và thanh niên, phải nâng đề tài này thành một nội dung riêng thay vì quy định chung chung là kỹ năng sống như hiện nay. 

Lê Hoa