Đột phá đầu tiên trong quá trình tái cơ cấu DNNN là phải đột phá về mặt nhận thức

- Thưa ông, Đoàn giám sát của UBTVQH về thực hiện tái cơ cấu trong trong lĩnh vực đầu tư công, DNNN và các tổ chức tín dụng là một giải pháp thúc đẩy quá trình tái cơ cấu đúng hướng và hiệu quả ?

PCN Nguyễn Đức Kiên: Trong năm 2014, UBTVQH đã tổ chức Đoàn giám sát tối cao của QH đi giám sát thực hiện ba đột phá trọng tâm của nền kinh tế trong đó tái cơ cấu đầu tư công, DNNN và các tổ chức tín dụng. Đây là việc làm thường kỳ, thường niên của QH, căn cứ theo chức năng nhiệm vụ của QH và được Luật tổ chức QH phê duyệt, được nghị quyết của QH tại kỳ họp thứ 6 năm 2013 quy định về giám sát tối cao của QH trong năm 2014.
 
Chúng ta biết rằng, để thực hiện tái cơ cấu nền kinh tế đòi hỏi đồng bộ cả về khuôn khổ thể chế pháp luật cũng như các biện pháp tổ chức và triển khai của các đơn vị phía bên Chính phủ. Giám sát là một động tác vừa cùng các đơn vị kiểm điểm lại xem trong quá trình thực hiện nghị quyết của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI và Nghị quyết của QH Khóa XIII. Xem chúng ta triển khai như thế nào và phát hiện được những vướng mắc gì, những thuận lợi nào để có thể cùng nhau trao đổi.
 
Đồng thời, giám sát tối cao của QH là một kênh thông tin báo cáo với cử tri tại Kỳ họp thứ 8 tới về những vấn đề chúng ta làm được, những vấn đề chưa làm được. Qua đó, tạo được sự đồng thuận và củng cố niềm tin của xã hội về định hướng phát triển kinh tế - xã hội mà chúng ta đang tổ chức thực hiện.
 
- Để thực hiện chủ trương tái cơ cấu nền kinh tế đối với DNNN, các doanh nghiệp đã và đang tiến hành tái cơ cấu, cổ phần hóa và thoái vốn. Trên thực tế, lộ trình này còn rất nhiều vướng mắc, Ông nghĩ sao về vấn đề này ?
 
PCN Nguyễn Đức Kiên: Trong thời gian qua, quá trình tái cơ cấu DNNN đã gặp nhiều khó khăn mà thông qua đợt giám sát này chúng ta đã phát hiện được. Trước hết, là những nguyên nhân từ phía những người tổ chức thực hiện và sự phối hợp của những người thực hiện với các cơ quan truyền thông chưa tốt.
 
Hiện, nhiều cử tri đều hiểu một cách rất đơn giản, việc tái cơ cấu DNNN tức là cổ phần hóa DNNN. Nhưng hiểu như thế chỉ mới nhìn từ một góc của tái cơ cấu DNNN. Trong đó, cổ phần hóa chỉ là một bộ phận trong nhiều hướng để giải quyết nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư của Nhà nước tại các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh. Cho nên, chúng ta có thể cổ phần hóa, bán doanh nghiệp, giao doanh nghiệp, thực hiện như một hợp tác công tư để cho doanh nghiệp, người lao động và những tổ chức xã hội khác quản lý những phần cơ sở vật chất của xã hội. Do không có được một trao đổi thông tin hai chiều cho nên chúng ta chỉ nghĩ là cổ phần hóa được bao nhiêu doanh nghiệp.
 
Chúng ta cũng thấy rằng, quyết định của Thủ tướng Chính phủ về việc tiếp tục đẩy mạnh công tác tái cơ cấu DNNN trong năm 2014 và 2015 này với mục tiêu phải tái cơ cấu 432 doanh nghiệp. Nếu chúng ta chỉ nói theo thói quen là cổ phần hóa 432 tập đoàn và tổng công, như vậy là không phản ánh đúng được bản chất theo Nghị quyết của Đại hội Đảng và tinh thần của quyết định.     
    

- Theo đánh giá của Ông, khuôn khổ pháp lý hiện nay đã đủ để tái cơ cấu thành công đúng lộ trình đề ra hay chưa ?
 
PCN Nguyễn Đức Kiên: Theo tôi, có lẽ vấn đề về khuôn khổ pháp lý hiện nay tạm chấp nhận là chúng ta đã có thể áp dụng để xử lý nhiều vấn đề phát sinh trong quá trình tái cơ cấu. Có thể ở tình huống của doanh nghiệp này hay doanh nghiệp khác thì nó chưa phù hợp lắm, thế nhưng về cơ bản đã có khuôn khổ. Tại Kỳ họp thứ 7, QH đã thông qua Luật Phá sản, Luật Đầu tư công.
 
Trong năm 2014 này, tiếp tục đổi mới thêm một bước nữa đối với các khuôn khổ pháp lý là tiến hành sửa lại Luật Doanh nghiệp, trong đó dành hẳn một chương về doanh nghiệp nhà nước. Dự kiến, tại Kỳ họp thứ 8 tới, QH sẽ ban hành thêm Luật Đầu tư và quản lý vốn đầu tư của Nhà nước tại doanh nghiệp; cho ý kiến tiếp tục và thông qua Luật Đầu tư.
 
Như vậy, về mặt khuôn khổ pháp lý đã tương đối hoàn chỉnh để tiến hành tái cơ cấu thành công. Vấn đề bây giờ là triển khai, hành động như thế nào. Và việc triển khai hành động ở đây là đặt ra được, làm rõ cho được mục tiêu cổ phần hóa, tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước là cái gì?
 
- Muốn tái cơ cấu DNNN thành công cần có thay đổi về nhận thức, thưa Ông ?
 
PCN Nguyễn Đức Kiên: Theo tôi, có vẻ như hiện nay, chúng ta đưa ra việc áp dụng tái cơ cấu DNNN như người làm quản trị doanh nghiệp của thời kỳ kế hoạch hóa, như tiêu chí bảo toàn vốn của nhà nước đối với từng hoạt động đầu tư riêng lể mà chưa nhìn vấn đề bảo toàn vốn trong hoạt động của doanh nghiệp. Trong một nền kinh tế thị trường, khái niệm bảo toàn vốn là tương đối, không phải bảo toàn vốn trên sổ sách như chúng ta hạch toán kế toán theo nền kinh tế kế hoạch hóa.
 
Vấn đề ở đây là giá trị của doanh nghiệp ấy phụ thuộc vào yêu cầu của thị trường. Nếu thị trường chấp nhận doanh nghiệp thì giá của doanh nghiệp lên, cổ phiếu của doanh nghiệp lên còn nếu không thì thôi. Nếu chúng ta đưa ra một ý muốn chủ quan nghe có vẻ là vì lợi ích công, nhưng thực ra là bản chất đấy là một hình thức trốn tránh trách nhiệm.
 
Trong nền kinh tế thị trường hiện nay thì tính hiệu quả phải đặt lên hàng đầu. Hiệu quả là có thể ngày hôm nay giá thấp hơn so với giá sản xuất, thấp hơn với giá thành. Nhưng giá bán thấp hơn giá thành, khi chúng ta thu hồi được vốn về thì lại có thể đầu tư vào một lĩnh vực khác cũng lại có giá thành thấp hơn. Và chúng ta tạo được giá trị cho xã hội  cao hơn.  Ở đây những vấn đề về giá thành, giá trị và giá bán trong nền kinh tế thị trường đối với DNNN  phải xác định cho rõ. Chúng ta phải tạo được sự đồng thuận.
 
Tôi nghĩ rằng,  đột phá đầu tiên trong quá trình tái cơ cấu DNNN là phải đột phá về mặt nhận thức. Nhận thức về giá trị của doanh nghiệp, nhận thức các quy luật vận hành của nền kinh tế thị trường để tránh tình trạng  hình sự hóa các hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
 
- Chính phủ đã triển khai nhiều biện pháp mạnh mẽ để thúc đẩy quá trình tái cơ cấu nền kinh tế. Vậy hiện nay đâu là điểm trọng tâm quyết định thành công của quá trình này?
 
PCN Nguyễn Đức Kiên: Theo tôi nghĩ, vấn đề quyết định thành công của quá trình tái cơ cấu nền kinh tế vẫn là con người. Bộ Giao thông Vận tải là một minh chứng. Với người đứng đầu là bộ trưởng mới đã mạnh dạn đẩy nhanh được quá trình cổ phần hóa. Trong năm 2013, số lượng cổ phần hóa các doanh nghiệp trong ngành giao thông vận tải chiếm tới 50% số lượng cổ phần hóa và tái cơ cấu thành công của tất cả các doanh nghiệp nhà nước của cả nước.
 
Như vậy, chúng ta sẽ thấy ngay được vấn đề đây là trách nhiệm của người đứng đầu và trách nhiệm của từng người được điều hành doanh nghiệp đó. Nếu chúng ta đột phá được khâu con người thì chúng ta sẽ thành công.
 
- Xin cảm ơn PCN !

Văn Thăng <i>thực hiện</i>