6 đặc điểm của hoạt động điều trần

Một cuộc họp của Ủy ban

Thứ nhất, các nội dung được điều trần rất phong phú đa dạng và thường liên quan trực tiếp đến các nội dung công việc mà các ủy ban được giao thực hiện. Đó có thể là những nội dung rộng của một dự luật, một vấn đề lớn trong hoạt động giám sát, nhưng cũng có thể chỉ là một vài điểm còn gây tranh cãi trong quá trình xem xét dự luật, hoặc là một vấn đề nóng cần phản ứng nhanh từ ủy ban.

Thứ hai, về sự tham gia của các thành viên ủy ban, do tính chất thu thập thông tin và không đưa ra các quy định cụ thể của phiên điều trần nên yêu cầu về số lượng tối thiểu các nghị sỹ có mặt tại phiên điều trần là không khắt khe như các phiên họp chính thức của ủy ban. Thông thường, quy định ở nghị viện một số nước yêu cầu khoảng một phần ba (1/3) số lượng thành viên của ủy ban phải có mặt tại phiên điều trần, trong khi đó ở một số nghị viện khác chỉ cần vài ba nghị sỹ có mặt.

Thứ ba, các đối tượng được mời tham gia điều trần có thể là bộ trưởng, công chức, các chuyên gia trong các lĩnh vực có liên quan, đại diện của các tổ chức xã hội hoặc các đơn vị nghiên cứu khoa học (hoặc có thể được gọi chung là nhân chứng). Nghị viện ở các nước khác nhau có thể lựa chọn những người được mời tham dự phiên họp điều trần theo các phương thức khác nhau. Để bảo vệ và khuyến khích các nhân chứng được mời đến phiên điều trần, pháp luật một số nước đã quy định cho họ những đặc quyền tương tự như đặc quyền của nghị sỹ.

Thứ tư, về thời điểm tiến hành, thông thường, phiên điều trần có thể tổ chức bất cứ lúc nào, trừ khi có những hoạt động khác của nghị viện. Chẳng hạn, khi sắp xếp thời điểm tiến hành điều trần, các ủy ban thường phải tính toán để không bị trùng với các hoạt động khác của ủy ban, của ủy ban khác và của cá nhân nghị sỹ để các nghị sỹ có thể tham gia một cách thuận lợi nhất.

Thứ năm, phiên họp điều trần của các ủy ban thường được tiến hành với các thủ tục tương tự như các phiên họp chính thức của ủy ban, nhưng linh hoạt và đơn giản hơn. Cụ thể, tại phiên họp này, nhiệm vụ chủ yếu của các thành viên ủy ban là lắng nghe quan điểm của các nhân chứng được mời tham gia điều trần. Các thành viên của ủy ban có thể đặt câu hỏi để làm rõ về các vấn đề liên quan. Các câu hỏi này có tính chuyên sâu, hỏi xoáy vào vấn đề, cốt làm sao để nhân chứng đưa ra thông tin xác thực nhất. Một phiên điều trần kéo dài từ vài giờ đồng hồ cho đến hàng tuần.

Thứ sáu, một đặc điểm nổi bật của phiên điều trần ở tất cả các nghị viện là tính công khai của phiên họp. Thông thường, nội dung của phiên họp sẽ được thông báo công khai để công chúng và báo chí có thể tham dự. Thực tế cho thấy thành công và hiệu quả của các phiên điều trần phụ thuộc rất nhiều vào sự tham gia của báo chí. Tuy nhiên, các ủy ban cũng có thể tổ chức các phiên họp kín nếu cảm thấy cần thiết. Hoặc trong một số trường hợp, báo chí và công chúng có thể phải rời phòng họp trong một thời gian ngắn theo yêu cầu của nhân chứng. Biên bản phiên điều trần góp phần đưa các nội dung của phiên điều trần đến với công chúng. Ở nghị viện Mỹ, biên bản của hầu hết các phiên điều trần được in và phát hành rộng rãi hoặc được đăng tải trên internet.

Minh Thy