NỖI NHỚ MƯA PHÙN (Phần 1)
Truyện ngắn của Ma Văn Kháng

>> NỖI NHỚ MƯA PHÙN (Phần cuối)

Vừa mới đấy với đây thôi mà thời tiết đã như lật bàn tay, máy lạnh đã tắt hẳn và trong khoang hành khách lác đác đã có người lục va li lấy áo khoác. Còn bây giờ, khi dàn bánh xe khổng lồ của chiếc Boeing siêu đại chạm đánh uỳnh xuống mặt đường băng, nhìn ra dẫy ô cửa sổ nhỏ, thấy vùn vụt chạy qua chỉ là những khuôn hình trắng mờ, Hàn đã thầm kêu trong run rẩy: Mưa bụi. Mưa phùn đất Bắc đây rồi.

Minh họa của Vũ Huyên

Chị về phố nào?

Tôi về ngay Đông Anh đây thôi. Còn chị?

Tôi về Nguyễn Phong Sắc kéo dài.

Đường phố ấy giờ người ta đổi tên là Trần Thái Tông. Đã lâu chắc chị chưa ra Hà Nội?

Dạ, đã hai năm nay rồi ạ.

Hà Nội hôm nay xuống dưới mười độ đấy. Đúng là vì một chữ tình mà thiên khổ vạn khổ thế này đây.

Sững ngay lại vì câu nói gần như bâng quơ nọ, nhưng ngay sau lúc ấy, khi ngồi trên chiếc tắc xi chạy về thành phố, nhìn qua kính xe, thấy màn mưa bụi giăng giăng phủ dầy cảnh vật hai bên đường, Hàn mới nhận ra, hình như nghe câu nói ấy, chị đã có chút trạnh lòng. Hai bên đường mưa bụi bay mịt mờ trắng lóa .

Mưa bụi, mưa phùn. Những hạt mưa li ti nhỏ bằng đầu ghim và trắng lóa. Như có như không, vô tư, nhởn nhơ, bay lăn tăn mờ mịt cả đất trời. Chúng đậu trên áo khoác. Chúng rắc trên mái tóc. Chúng đọng trên hàng mi. Chúng bám vào trí nhớ. Chúng găm vào ký ức đa cảm của Hàn. Và Hàn chỉ quên chúng khi tắc xi vừa đỗ, qua màn mưa rây, nhìn thấy bà chị dâu lùng phùng trong cái áo mưa ni lông xanh cứng quèo đứng đón ở trước cửa.

- Chị Phùng, chị biết em về lúc nào mà cất công đứng chờ. Anh và cháu Điền đâu?

- Tôi cứ áng chừng. Sợ cô không mang áo rét, thằng Điền đang đi mua cho cô một cái măng tô. Vào nhà đi. Cởi áo khoác ra. ẩm ướt hết cả áo len rồi. Mang vác quà cáp gì mà nặng thế?

- Trông thấy chị khỏe thế này là em mừng rồi.

- Khỏe cái gì. Sắp chết rồi đây. Trời ạ. Cất công mang cả sầu riêng cơ à. Thế này thì ông anh cô thích lắm đây.

Quả nhiên bà chị dâu vừa dứt lời, đã thấy tiếng giầy từ cầu thang đi xuống. Ông anh cả cao lêu đêu, tóc muối tiêu, mặt lộ cốt khắc khổ bị át đi vì hai con mắt có hàng mi đằm thắm như mắt đàn bà, vừa nhìn thấy Hàn đã cất tiếng hoan hỉ:

- Đúng là mùi sầu riêng. Cô Hàn tâm lý thật. Mấy năm đánh giặc ở trong Nam, tôi nhớ nhất là cái vị sầu riêng này đấy, cô ạ.

Hàn đứng dậy, hai con mắt dài nhoáng ánh nước hấp hay:

- Anh Lạng. Anh có được khỏe không? Sao trông anh hốc hác thế?

- Cái tạng anh xưa rày nó vẫn thế. Còn cô, sao hồi nay trông bơ thờ xanh xao vậy?

Hàn hơi cúi xuống, cọ má vào cái cổ áo khoác, cố tình che giấu khuôn mặt gầy, đôi gò má cao, lấm chấm đôi nét tàn nhang, dấu hiệu của cơn mệt mỏi giằng dai.

Cái yết hầu lộ khẽ nhún một nhịp, ông Lạng lắc lắc đầu:

- Thì năm nào chả thế. Cứ vào cái tiết đông lại có mưa sậm sụt thế này là khốn khổ vì mấy cái xoang nó hành. Tôi mà còn trẻ thì tôi chuyển cư vào Nam ở, cô Hàn ạ. Nóng bức với tôi chả là cái gì hết. Cởi quần áo ngoài ra, từ trên cái tam bản nhảy ùm xuống kênh rạch là xong. Thôi, thế chú ấy ra sao? Đã phẫu thuật chưa? Triển vọng thế nào?

Không để ý đến hai con mắt chị dâu Phùng vừa khíp lại thành một cái nguýt dài sắc lẻm về phía ông anh, Hàn nói lời cảm ơn với sự thăm hỏi của ông anh; nhưng vừa định bắt đầu câu chuyện về bệnh tình của người chồng thì cánh cửa ra vào kẹt một hơi dài, liền đó cùng lúc thốc vào căn buồng một luồng gió lạnh rợi là bóng một thiếu niên cao ngẳng gầy gùa và trắng trẻo ướt dề dề như vừa chui qua màn mưa bước vào. Điền, giống hệt bố Lạng ở cái vóc cao ráo, lộ hầu và lộ nhãn, xuất hiện bằng một tiếng reo vui, sau đó đưa mẹ cái túi đựng chiếc áo mới mua về.

- Cháu ngửi thấy mùi sầu riêng là biết cô Hàn đã ra rồi. Món này bố cháu nghiện đây. Bố cháu mà ở trong đấy thì có khi mở trại trồng sầu riêng lập nghiệp cũng nên. Áo dạ pha len mẹ cháu sai cháu đi mua cho cô đấy ạ.

Hàn vừa xỏ tay vào ống tay áo vừa khen ấm quá và nhìn Điền, nắc nỏm:

- Chà, mới có hai năm mà cháu lớn tưng này rồi cơ à. Mét bảy mấy rồi? Trông y sì giống bố lúc hai mươi tuổi đi bộ đội vào Nam.

- Dòng họ nhà này đố mà trộn lẫn. Giống từ cái bệnh viêm xoang giống đi, cô ạ.

Chị dâu chen một câu rồi đứng ngẩn. Họ nhà chồng, từ cô em, ai cũng cao ráo, mặt trái xoan, và thoang thoáng nét đa sầu đa cảm ở cặp mắt dài vút lúc nào cũng ướt át cùng cặp mày xanh rỡ. Hàn xoa xoa hai bàn tay, chuyển chuyện:

- Nào Điền. Thế bao giờ hai cô cháu mình đến nhà bác sĩ Thảo bạn cô về việc của mẹ Phụng cháu nào?

Ông Lạng gật đầu:

- Đúng rồi. Cô Hàn đã cất công ra đây cũng là vì việc này. Cô Hàn chưa biết đâu. Lần đầu tiên mắc bệnh, chị cô không được bình tĩnh như tôi đâu. Nhưng mà cô vừa ra, nghỉ ngơi ăn uống cho lại sức đã. Điền, mai đã bắt đầu ôn thi học kỳ chưa? Thôi được rồi. Mai vẫn đi học buổi sáng thì chiều đèo cô đi.

*

Chẳng thể chờ đợi được, vì chính Hàn muốn thế và vì sự thúc bách của chị dâu, ngay chiều hôm ấy, Hàn được thằng cháu Điền đèo xe máy đến nhà bác sĩ Thảo. Thảo là bạn Hàn từ hồi còn là học sinh phổ thông. Giờ Thảo là bác sĩ phẫu thuật tim mạch giỏi. Vừa ngồi lên yên, Hàn chưa kịp hỏi về việc học hành của cháu trai, Điền đã quay lại sau hỏi, cô có rét không, rồi vào ngay chuyện:

- Cô có biết không. Thật ra thì mẹ cháu bị hẹp van hai lỗ từ năm còn chưa sinh cháu cơ. Nhưng gần đây, thấy ho nhiều mới chịu đi khám. Chẳng hiểu thế nào, đi khám về đến nhà là khóc tu tu như trẻ con. Hỏi ra mới biết, bác sĩ nghe tim phổi xong, chụp điện tim, rồi kinh ngạc hỏi: Bác bị thế này lâu chưa? Bác có quả tim vĩ đại thật đấy.

- Cô có nghe mẹ cháu gọi điện nói ngay hôm đầu đi khám về.

- Cháu có đến gặp ông bác sĩ khám cho mẹ cháu, hỏi tỉ mỉ. Nguyên văn, ông ấy nói là thế này: Tình trạng tim thế này, có thể đột quỵ bất cứ lúc nào. Bây giờ chỉ có cách là tiến hành phẫu thuật. Mà phẫu thuật tiên lượng cũng xấu. Chỉ bảo đảm an toàn bảy mươi phần trăm thôi.

- Gọi điện cho cô mẹ cháu cũng có kể vậy. Nhưng khóc khóc mếu mếu còn vì, theo mẹ cháu kêu, là cả nhà chẳng ai quan tâm cả.

- Đâu có. Chỉ vì khi nghe tin phải mổ, bố cháu có nói: Ồi, bác sĩ nào mà bây giờ họ chả gạ bệnh nhân mổ. Với lại mổ thì lấy tiền đâu. Nhân thân chỉ có trăm triệu thì sắp tới phải dành để sửa sang nhà thờ họ ở quê rồi. Thế là mẹ cháu khóc lóc ầm ĩ lên. Lại moi đâu ra cái chuyện ai đó phao đồn, từ đời nảo đời nao là bố cháu có một cô người yêu là du kích người ở Kiên Giang từ hồi bố cháu đi bộ đội chiến đấu ở Tứ giác Long Xuyên trong đó. Ở trong ấy cô có hay đi đến miền Tây không? Trong ấy mùa này không có mưa phùn đâu cô nhỉ? Cô kéo áo kín vào không ướt hết tóc.

Thành phố đã lui lại phía sau. Ngoại thành hiện ra trong thanh vắng cùng những tràn ruộng vừa qua vụ gặt trống hơ trống hoải. Và bụi mưa như rây bột càng lúc càng dày đặc. Dày đặc mà lơ lửng, khi rã ra, khi kết tụ, vần vũ trong lạnh lẽo, khiến cho không khí càng thêm cô tịch hoang liêu. Lầm lũi xuyên qua màn mưa, cả chiếc xe và hai cô cháu thoáng cái đã ướt rườn rượt. Nhưng cũng may, chỉ mấy phút sau, đã nhận ra cái ngõ nhà Thảo, Hàn liền ra hiệu bảo cháu dừng xe, trả lại cái mũ bảo hiểm cho cháu trai, rồi bảo: Thôi, chở cô đến đây là cháu về đi học đi. Xong việc, cô khắc gọi tắc xi tự đi về được rồi. 

*

Thật ra thì cuộc gặp gỡ của Hàn và Thảo chỉ diễn ra trong hơn một giờ đồng hồ. Đêm nay, Thảo phải đi trực bệnh viện. Chị đèo Hàn đến cổng bệnh viện. Xuống xe, Hàn bảo bạn, cậu yên tâm vào làm việc đi, mình sẽ gọi tắc xi hoặc đi xe ôm về nhà. Nhưng ngoặt qua một phố nhỏ, Hàn liền đứng sững. Mưa phùn đêm đã đổ bụi mịt mờ cả phố xá. Và trong không gian ẩm ướt buổi đêm, chiếc đồng hồ điện tử gắn trên nóc nhà bưu điện thành phố vừa đổ chín tiếng chuông vang trầm. Từ chối mấy chiếc xe ôm mời mọc và không gọi xe tắc xi, Hàn quyết định đi bộ về.

Hàn quyết định đi bộ vì lòng đã phần nào giải tỏa được nỗi lo âu trước căn bệnh của bà chị dâu. Thảo là tiến sĩ chuyên khoa tim mạch, mới đi tu nghiệp ở Pháp về. Xem qua hồ sơ bệnh án của bà chị dâu Hàn, Thảo cho biết, chưa đến nỗi tuyệt vọng như ông bác sĩ nào nói đâu và hẹn mai đưa bà đến bệnh viện để Thảo trực tiếp khám cho.

Hàn quyết định đi bộ, vì lúc này thành phố đã chìm trong màn mưa phùn. Và Hàn bỗng nhận ra, hình như trong trạng thái này, thành phố đã đột ngột biến đổi tâm tình, thu mình vào cuộc sống nội tâm và do vậy trở nên vô cùng thân thương với Hàn. Đèn đường bị những hạt mưa nhỏ vây bọc, đóng khung trong một vòng tròn giới hạn, chỉ còn lại một quầng sáng vàng ệch in bóng xuống mặt đường. Trong ánh phản quang của ánh đèn le lói hắt ra từ các ô cửa sổ nhà cao tầng, những hạt mưa nhỏ như biến dạng, lung linh như những sinh vật, bay lượn trong một không gian sinh tỏa man mác niềm tâm tư.

Ôi. Mưa phùn. Có vùng đất nào có được một hoạt cảnh thiên nhiên lạ lùng và quen thân như tri âm tri kỷ với Hàn như thế. Mưa phùn. Bạn bè thân thiết của tuổi thơ, của một thời thiếu nữ xa xôi. Mưa phùn. Mưa không thành hạt. Mưa không đổ hồi. Mưa không âm thanh. Mưa ẩn dụ trong những giọt nước đọng đều tăm tắp trong vắt như hạt ngọc trên hàng hiên. Trong những đám bụi nước lửng lơ vô định, cùng những khúc biến thể huyền ảo bất ngờ. Trong tiếng đàn dương cầm thánh thót và vu vơ trên đường phố nhỏ lúc đêm khuya: Tôi không yêu nữa phố Xanh Mác tanh/ Từ khi Plata ra đi/ Đây là người bạn tâm tình của tôi/ Chúng tôi đã từng chia sẻ/ Căn buồng và mẩu bánh/ Tôi không yêu nữa phố Xanh Mác tanh... Trong bóng người đi nghiêng nghiêng bên làn ô che chắn phía ngoài hàng hiên dọc theo phố vắng, trong tiếng giọt hiên rơi tí tách điểm nhịp thời gian, trong cái rùng mình vì cơn gió lạnh và chẳng có phối cảnh nào thích hợp hơn lúc này để con người nẩy sinh nhu cầu có được một vũng tay ấm áp xiết chặt bên mình. Ôi. Tay trong tay. Mắt trong mắt. Để rồi lặng lẽ rơi vào cơn đê mê hoang tưởng thần tiên khi mắt ngập trong sắc cầu vồng nơi hạt mưa bụi óng ánh đậu trên mái tóc, trên hàng mi xanh và cơn thức tỉnh bàng hoàng khi nhận ra hương vị lạnh mát trinh nguyên nơi nụ hôn đầu đời với người yêu. Mưa phùn. Bức tranh tâm cảm, miền thương nhớ và khoảnh khắc nỗi niềm.

Dừng lại bên bờ hồ Hoàn Kiếm, đứng trong làn mưa đổ lầm thầm, lần đầu tiên Hàn thú nhận với lòng mình, rằng chính là vì nỗi nhớ mưa phùn, nỗi nhớ mối tình đầu của mình mà chị đã bay ra Bắc vào những ngày mùa đông tháng giá này. Phương Nam, nơi Hàn đã cực chẳng đã phải theo chồng chuyển cư vào, mãi mãi vẫn là một vùng đất xa lạ, dẫu chị đã sống ở đó một cuộc sống dài dẵng đã có đến cả chục năm trời. Ở đó nắng gió chan hòa quanh năm. Ở đó mưa đổ sầm sập. Ở đó không có cái hiu hiu lạnh lẽo của mùa thu. Ở đó không có làn gió heo may. Ở đó không có mưa phùn. Và tất nhiên, không có một tình yêu đằm thắm thiết tha ruột thịt với vùng đất ấy, không có nghĩa là chị dè bỉu, hắt hủi nó. Chị chỉ thấy riêng mình không có cảm xúc nào với nó thôi. Phải rồi, chỉ riêng mình chị thôi. Chứng cớ là ông Lạng, ông anh trai chị và chắc chắn là còn biết bao nhiêu người khác nữa đã và sẽ mãi mãi nhớ thương nó. Nhớ thương nó như chị nhớ thương đất Bắc mưa phùn. Như chị đã coi miền đất có mưa phùn là miền tâm tưởng thiêng liêng vô giá của đời mình.

Con người sống bằng kỷ niệm bằng ký ức và ký ức thì không tách rời cảnh quan không gian, thời gian. Sách văn học làm giàu thêm tâm hồn Hàn. Giờ thì Hàn cảm thông với một nhà văn khi mới vào Cà Mau được ít ngày mà đã viết cả một câu chuyện bày tỏ nỗi nhớ rét Quảng Ninh da diết đến thế. Còn nhà văn khác sống tha hương ở Đức trong một thiên bút ký thì nhớ cái nắng hè chói chang bỏng rát và ngấn muối trong mồ hôi đọng ở lưng áo mẹ hiền sao mà thê thiết đến thế. Và Vũ Bằng. Ôi Vũ Bằng, cả một tập đại thành những nhung nhớ quê hương Bắc Bộ, nơi ông bất đắc dĩ phải xa nó. Vũ Bằng nhớ mưa phùn đất Bắc bằng nỗi nhớ ruột gan.

(Số sau đăng hết)