Niềm tin trở lại - điểm tựa 2014

Nguồn: ITN

Con số đáng giá

Tất nhiên không thể khác, trước tiên phải kể đến con số lạm phát. Lạm phát những năm trước luôn như một bóng ma ám ảnh nền kinh tế. Có những thời kỳ lạm phát lên đến 23%. Năm 2011, con số này là 18,13%, nhưng năm nay, con số này chỉ còn 6,04%. Đối với nước ta, lạm phát là yếu tố quan trọng, liên quan đến ổn định kinh tế vĩ mô. Một đất nước lạm phát cao, giá cả tăng, người dân chóng mặt với giá cả, thì thật khó để ổn định. Trong khi năm 2013, mục tiêu kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô được đặt lên hàng đầu và cơ bản đạt được. 

Đây là con số mong đợi, dù có yếu tố khách quan, nhưng quan trọng là nỗ lực điều hành của Chính phủ, sự ủng hộ của các doanh nghiệp và toàn dân cũng như sự cố gắng của cả hệ thống chính trị, trong đó có thành công của chính sách tiền tệ, đã mang lại những thành tựu rất đáng trân trọng. Thành công đó được nhiều tổ chức quốc tế ghi nhận.

Lạm phát được kiềm chế còn có ý nghĩa hơn, khi nền kinh tế tiếp tục duy trì tăng trưởng ở mức hợp lý theo đúng mục tiêu đề ra. Tăng trưởng GDP năm 2013 đã đạt 5,42%, cao hơn so với mức 5,25% của năm 2012. Tất nhiên, con số này chưa phải đã như mong muốn, nhưng giờ đây, nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng, không nên đặt tăng trưởng là mục tiêu hàng đầu và cao nhất. Ổn định kinh tế vĩ mô để làm cơ sở tăng trưởng bền vững mới là yếu tố cần thiết cho sự phát triển bền vững. Năm 2013, chúng ta đã cơ bản đạt được mục tiêu này: kiềm chế được lạm phát, cơ bản giữ ổn định kinh tế vĩ mô, duy trì tăng trưởng ở mức hợp lý, bảo đảm an sinh xã hội.

Những rào cản cần vượt qua

Đó là sức cầu còn yếu. Thể hiện ở chỗ doanh nghiệp hiện còn khó khăn, số lượng doanh nghiệp phá sản, giải thể tăng 4% so với cùng kỳ năm trước. Tại kỳ họp cuối năm 2013, trên cơ sở đề xuất của Chính phủ, Quốc hội đã thảo luận và nhất trí nâng trần bội chi ngân sách từ 4,8% GDP lên 5,3% GDP, phát hành bổ sung 170.000 tỷ đồng trái phiếu Chính phủ giai đoạn 2014 - 2016. Đa số chuyên gia kinh tế cho rằng, đây là mức có thể chấp nhận trong điều kiện hiện nay, nhưng cũng có ý kiến băn khoăn về vế sau của tăng bội chi, tăng huy động vốn qua trái phiếu, đó là vấn đề hiệu quả của đầu tư. Nợ công của Nhật Bản hiện đã ở mức 230% GDP. Nhiều ý kiến cho rằng, đây là mức nợ công có thể làm phá sản một nền kinh tế, vì có 1 đồng mà vay đến 2,3 đồng. Song thực tế, giới đầu tư quốc tế vẫn tin vào Nhật Bản, với lý do Chính phủ Nhật Bản sử dụng hiệu quả đồng tiền này. 

Chúng ta tăng trần bội chi ngân sách, tăng vay nợ và sử dụng hiệu quả những khoản chi, khoản đầu tư này thì đó là sự củng cố niềm tin. Và việc đi vay này cần ưu tiên cho đầu tư phát triển, chứ không sử dụng để chi thường xuyên như mua sắm, hội họp... Nếu đầu tư vào phát triển cơ sở hạ tầng, an sinh xã hội cho lâu dài thì chắc chắn người dân sẽ ủng hộ. Song, về lâu dài, vẫn là phải kéo mức bội chi xuống như mục tiêu trung hạn và dài hạn đã đề ra. 

Một điểm nữa là cần đẩy nhanh tiến độ tái cơ cấu nền kinh tế và các lĩnh vực khác. Quyết tâm chính trị đã có và tiến trình này cũng được khởi động từ cuối năm 2011, nhưng rõ ràng việc triển thực hiện tái cơ cấu còn chậm và kết quả chưa như mong muốn.

Niềm tin tăng lên

Mặc dù vẫn còn đó những khó khăn, thử thách, song theo những dự báo đáng tin cậy thì năm 2014 tình hình sẽ khả quan hơn. Dự báo này xuất phát từ sự chuyển biến của tình hình kinh tế thế giới. Châu Âu đã và đang vượt qua giai đoạn khó khăn nhất trong xử lý nợ công. Kinh tế Mỹ, Nhật Bản và một số nền kinh tế lớn khác có khởi sắc, chuyển biến tích cực hơn, từng bước khắc phục những tác động xấu từ khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu. Thậm chí, có ý kiến còn lạc quan cho rằng, năm 2014, tình hình kinh tế thế giới sẽ có bước chuyển mới. Và Việt Nam không nằm ngoài quỹ đạo đó. Theo Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách Phùng Quốc Hiển, trong bài trả lời phỏng vấn Báo ĐBND sau khi QH thông qua các Nghị quyết về dự toán ngân sách nhà nước năm 2013, 2014 tại Kỳ họp cuối năm 2013, đã nhận định: “trong năm 2013, những hạn chế, bất cập, khó khăn của nền kinh tế đã bộc lộ hết, đã chạm đáy. Cho nên, năm 2014 chúng ta có hy vọng đi lên. Tôi không dùng chữ bước ngoặt, nhưng năm 2014 sẽ là cánh cửa, là bước chuyển từ thế khó khăn sang giải quyết khó khăn một cách chủ động hơn của nước ta”.

Điều này có nghĩa, chúng ta có thể đón năm mới 2014 với tâm thế yên tâm hơn. Và với những tín hiệu tích cực của tình hình kinh tế trong nước và thế giới như vậy, thì chắc chắn sẽ góp phần làm tăng thêm niềm tin cũng như sự đồng thuận của xã hội. Đây là cơ sở quan trọng để các chính sách vĩ mô đi đến thành công.

Niềm tin là yếu tố quan trọng trong bất kỳ giai đoạn phát triển nào của không chỉ nền kinh tế. Đặc biệt, trong giai đoạn phải đối mặt với không ít khó khăn, thử thách thì niềm tin lại trở nên cần thiết và quan trọng hơn bao giờ hết để chúng ta tiến bước. Với thế giới, niềm tin vào sự phục hồi kinh tế đang tăng lên. Với Việt Nam, có thể nhìn thấy rõ việc niềm tin đã và đang được củng cố, thể hiện qua 3 con số quan trọng.

Một là niềm tin của các nhà đầu tư nước ngoài với Việt Nam tiếp tục tăng. Chuyên gia kinh tế, Ts Cấn Văn Lực cho biết, qua các khảo sát gần đây của Phòng Thương mại châu Âu, Phòng Thương mại Hoa Kỳ và Nhật Bản tại Việt Nam đều cho thấy, niềm tin của nhà đầu tư đã tăng khi nhận định về cơ hội đầu tư tại thị trường Việt Nam. Điều này thể hiện ở việc các doanh nghiệp nước ngoài mong muốn mở rộng sản xuất kinh doanh tại thị trường Việt Nam. Ví dụ, với nhà đầu Nhật Bản, qua khảo sát có 58% số nhà đầu tư muốn mở rộng sản xuất kinh doanh tại Việt Nam trong năm 2014. Đây là con số rất đáng phấn khởi trong bối cảnh hiện nay.

Hai là, niềm tin tăng lên còn thể hiện ở những hành động đầu tư của tổ chức, cá nhân trong nước. Điểm rõ nhất là tiền vẫn đổ vào ngành ngân hàng, dù lãi suất giảm mạnh. Trước đây lãi suất huy động là 14 - 15%, nay chỉ còn khoảng 7%. Tăng trưởng huy động vốn trong năm vừa qua tại các ngân hàng vẫn ở mức khoảng 12%. Điều đó chứng tỏ người dân tiếp tục tin vào hệ thống tin tài chính ngân hàng, đầu tư và gửi tiền vào ngân hàng. Hơn nữa, trong năm qua, một trong những điểm nhấn đã tạo lòng tin với người dân trong nước là việc chính sách tiền tệ, tài khóa đạt nhiều thành công. Đó là cam kết ổn định tỷ giá được thực hiện. Cùng với đó, lãi suất tiền gửi bằng đồng Việt Nam hấp dẫn hơn ngoại tệ, giúp người dân tin tưởng vào đồng tiền Việt Nam hơn. Tình trạng vàng hóa, đô la hóa được kiểm soát...

Ba là, niềm tin tăng lên còn bởi đa số các doanh nghiệp đều mong muốn tiếp tục khôi phục sản xuất kinh doanh. Điều này thể hiện rõ nét qua chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) mà Tập đoàn Ngân hàng Hong Kong và Thượng Hải (HSBC) công bố hàng tháng. Vừa qua, chỉ số PMI mà Tập đoàn công bố là trên 50. Niềm tin tăng có nghĩa sẽ có nhiều tổ chức kinh tế tiếp tục đặt hàng phục vụ sản xuất kinh doanh trong tương lai.

Ngoài việc nền kinh tế ấm lên, lạm phát được kiềm chế, tỷ giá ổn định thì yếu tố có tác dụng củng cố niềm tin lớn hơn cả, đó là việc Quốc hội, Chính phủ đã và đang tập trung giải quyết những vấn đề bức xúc của kinh tế, xã hội, như vấn đề đất đai, nợ xấu, những vấn đề về nhà ở cho người thu nhập thấp... Và nhiều trong những vấn đề đó đã và đang mang lại kết quả bước đầu rất đáng ghi nhận.

Điểm tựa 2014

Diễn biến thực tế cho thấy, đang có hai lợi thế rất quan trọng đối với kinh tế nước ta. Đầu tiên là việc đàm phán Hiệp định Thương mại xuyên Thái Bình dương (TPP) đang được tiến hành. Theo đánh giá các chuyên gia, Việt Nam có thể tăng trưởng GDP 10% từ việc hưởng lợi TTP. Nghĩa là tăng trưởng kinh tế của nước ta sẽ được cộng thêm khoảng 0,6% nếu tận dụng tốt cơ hội này. Tuy nhiên, cơ hội luôn đi liền với thách thức. Khi các dòng thuế nhập khẩu của các nước trong TTP giảm mạnh, thì những yêu cầu kỹ thuật như xuất xứ hàng hóa, các rào cản về an toàn vệ sinh thực phẩm... cũng nâng lên. Phải đáp ứng được các yêu cầu kỹ thuật này thì mới bảo đảm cơ hội sẽ không nằm trên giấy.

Về thị trường xuất khẩu, năm 2014, tăng trưởng toàn cầu dự kiến tốt hơn năm nay, đạt mức 3,3% so với mức 2,6% của năm 2013. Thêm nữa, các nền kinh tế lớn là Mỹ, châu Âu có dấu hiệu phục hồi, đang dần lấy lại đà tăng trưởng. Các yếu tố này giúp Việt Nam có nhiều cơ hội hơn từ bên ngoài.

Năm 2014, có thể đặt niềm tin mạnh mẽ hơn vào sự chuyển biến tích cực của nền kinh tế. Theo khảo sát từ các nền kinh tế trên thế giới, thì người dân Việt Nam khá lạc quan, tất nhiên không mạnh mẽ như trước, nhưng rõ ràng niềm tin đang trở lại. Năm 2014, GDP toàn cầu được dự đoán tăng trưởng tốt hơn năm 2013. Mới đây, Chính phủ Mỹ đã công bố con số thất nghiệp giảm xuống 7%, con số thấp nhất kể từ khi bắt đầu cuộc khủng hoảng kinh tế tại Mỹ năm 2007 đến nay.

Về các điểm tựa từ nội lực của nền kinh tế, đó là hàng loạt cơ chế, chính sách, giải pháp vừa được Quốc hội, Chính phủ thông qua, ban hành. Vấn đề bây giờ là thực thi. Năm 2014 là năm của hành động – nhiều chuyên gia kinh tế đã khẳng định như vậy - năm 2014 cũng là năm kinh tế đất nước hội nhập ngày càng sâu rộng hơn với kinh tế thế giới. Đặc biệt, nếu việc tham gia TPP thành công, chúng ta sẽ tiến thêm một bước vững chắc hơn, tiến tới Cộng đồng ASEAN vào năm 2015.

Vũ Dũng