Thấy gì từ Davos?
“Hãy nhìn vào tương lai một cách tích cực hơn, năng động hơn, tăng khả năng phục hồi để thích ứng với bối cảnh mới”, đó là phát biểu của ông Klaus Schwab, người sáng lập Diễn đàn kinh tế thế giới Davos tại diễn đàn năm nay. Theo nhận định của tờ Time, nhìn sâu vào những gì mà lãnh đạo các nền kinh tế và doanh nghiệp lớn phát biểu có thể rút ra năm nhận định quan trọng đối với thực trạng và triển vọng kinh tế thế giới.
Thứ nhất, thế giới bước vào thời kỳ nguy hiểm mà thống đốc các ngân hàng trung ương, thay vì đưa ra các chính sách hiệu quả thực sự, cố hết sức để thúc đẩy tăng trưởng. Năm ngoái, không có ai trên thế giới, ngoại trừ một vài người Đức hay lo xa, nói về điều này. Còn nay thì gần như tất cả các chuyên gia kinh tế cảnh báo về việc Cục dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), Ngân hàng trung ương châu Âu, Nhật Bản và cả Trung Quốc đã cố gắng bóp méo giá trị các loại tài sản, từ cổ phiếu, trái phiếu cho đến bất động sản, cho dù có phải tạo ra những tiền đề cho một cuộc khủng hoảng kế tiếp hay không.
Thứ hai, chiến tranh tiền tệ không còn là một kịch bản, mà đang dần dần trở thành một thực tế. Hầu hết các ngân hàng trung ương đều muốn duy trì lãi suất thấp và giá tài sản cao, từ đó ép giá đồng tiền của mình xuống thấp để tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường xuất khẩu. Vấn đề ở chỗ là chiến tranh tiền tệ sẽ tạo ra cuộc cạnh tranh về cuối, có thể làm chệch hướng nền kinh tế thế giới. Bậc thầy về đầu cơ tiền tệ, tỷ phú George Soros tại Davos đã dự báo kinh tế Đức, đầu máy tăng trưởng của châu Âu sẽ bắt đầu phát triển chậm lại năm 2013 khi đồng yen yếu hơn sẽ thúc đẩy xuất khẩu của Nhật và làm cho Đức bị ảnh hưởng. Nếu điều này xảy ra, sẽ đẩy khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone), đang bắt đầu có xu hướng ổn định, quay trở lại khủng hoảng.
Trong khi các ngân hàng hạn chế cho vay, nhiều thiết chế tài chính khác lại lao vào lãnh địa này. Hàng loạt quỹ đầu tư nhà nước đổ tiền tài trợ cho các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng khổng lồ trên khắp thế giới, cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Anh. Mỹ cũng đang cân nhắc đưa ra quy định mới tạo điều kiện cho nghiệp vụ tương tự. Thông điệp đối với các ngân hàng là: nếu anh không cho vay, sẽ có những người khác thay thế và anh sẽ thiệt.
Thứ tư, các tập đoàn đa quốc gia ngày càng mâu thuẫn với các nước mà họ hoạt động liên quan đến các vấn đề như trốn thuế, chuyển giá, tạo công việc làm ăn và an sinh xã hội. Nhiều nước bắt đầu gây sức ép buộc các công ty này trả giá một phần cho tác động của toàn cầu hóa, thay vì chỉ chăm chăm thu lợi nhuận. Tại Davos, Thủ tướng Anh David Cameron đã có bài phát biểu tố cáo tình trạng chuyển giá của hàng loạt tập đoàn lớn tại Anh. Theo ông Cameron, chuyển giá và trốn thuế khiến kinh tế châu Âu thiệt hại ít nhất 50 tỷ bảng mỗi năm. Dư luận Anh đã hết sức phẫn nộ khi Starbucks 14 năm liền báo lỗ tại Anh và chỉ đóng vài triệu bảng thuế thu nhập doanh nghiệp nhờ các thủ đoạn lách luật tinh vi. Thủ tướng Anh cho biết sẽ tranh thủ Hội nghị G-8 sắp tới mà Anh chủ trì để kêu gọi các nước hợp tác chống lại hành vi này.
Thứ năm, việc làm vẫn là một vấn đề cần quan tâm hàng đầu nhưng các chính trị gia chưa đề cập đến, hay chưa có lời giải thỏa đáng. Mặc dù hàng trăm triệu người trên khắp thế giới không có việc làm hoặc làm việc cầm chừng sau cuộc khủng hoảng năm 2008 đến nay, việc làm vẫn chỉ xếp ở phần cuối diễn văn của các chính trị gia tại Davos. Ngược lại, các công ty đề cập tích cực vấn đề này, cũng như khoảng cách năng lực giữa đào tạo và nhu cầu. Nhiều tập đoàn lớn cho biết bắt đầu tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo nguồn nhân lực thông qua việc xây dựng mối quan hệ đối tác với nhà trường hay tự thành lập trường đào tạo ở các nước đang phát triển.
Điểm cuối cùng cần lưu ý là sự khác biệt giữa giới tinh hoa tham gia Diễn đàn Davos và phần còn lại của thế giới. Hàng năm nhân hội nghị Davos, hãng đánh giá dư luận Edelman đều công bố kết quả cuộc thăm dò Chỉ số lòng tin (Trust Barometer) tiến hành trên toàn cầu. Kết quả năm nay cho thấy, niềm tin của công chúng vào giới lãnh đạo đã giảm đi so với cách đây một năm. Chỉ có 17% số người tham gia thăm dò cho rằng các quan chức chính phủ nói đúng sự thật khi giải quyết các vấn đề quan trọng, 80% cho rằng giới lãnh đạo doanh nghiệp nói dối trong những tình huống tương tự. Đây có lẽ là thông điệp rõ ràng nhất cho các nhà lãnh đạo kinh tế và doanh nghiệp trên toàn thế giới.