Tăng cường mối quan hệ phối hợp giữa Thường trực HĐND tỉnh Quảng Bình với UBND và UBMTTQ nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND

Hoạt động của HĐND tỉnh Quảng Bình trong những năm qua không ngừng được cải tiến, đổi mới và từng bước nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả trên tất cả các mặt, góp phần phát triển KTXH, QP - AN của địa phương. HĐND tỉnh đã khẳng định được vai trò, vị trí là cơ quan quyền lực nhà nước tại địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân. Đạt được những kết quả đó, trước hết là nhờ sự nỗ lực, quyết tâm cao của cả tập thể HĐND, của Thường trực, các ban, các Tổ đại biểu HĐND và Văn phòng tham mưu, giúp việc; sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy Đảng và sự tham gia tích cực của cả hệ thống chính trị. Trong đó phải kể đến sự đóng góp tích cực, to lớn của UBND, UBMTTQ Việt Nam tỉnh qua sự phối hợp chặt chẽ, tích cực với Thường trực và các Ban của HĐND tỉnh trên các mặt hoạt động. Nhìn chung, mối quan hệ phối hợp giữa Thường trực HĐND với UBND và UBMTTQ Việt Nam tỉnh chủ yếu được thể hiện qua các nội dung hoạt động sau:

Phối hợp trong công tác TXCT, tổng hợp ý kiến, kiến nghị và chỉ đạo giải quyết, trả lời ý kiến, kiến nghị cử tri

Sau khi kiện toàn tổ chức bộ máy của HĐND nhiệm kỳ 2011 - 2016, Thường trực HĐND và Ban thường trực UBMTTQ Việt Nam tỉnh đã tiến hành xây dựng và ban hành quy chế phối hợp trong hoạt động. Trên cơ sở các quy định của Luật Tổ chức HĐND và UBND năm 2003, Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam năm 1999, Quy chế phối hợp của nhiệm kỳ này quy định khá rõ về trách nhiệm của mỗi bên trong việc tổ chức tiếp xúc cử tri, lựa chọn địa điểm, tổng hợp các kiến nghị. Theo đó, sau khi 2 bên thống nhất thời gian TXCT tại hội nghị liên tịch, UBMTTQ Việt Nam có trách nhiệm xây dựng kế hoạch tiếp xúc, lựa chọn địa điểm, chỉ đạo UBMTTQ Việt Nam các huyện, thành phố chủ trì các cuộc TXCT. Thường trực HĐND có trách nhiệm chỉ đạo Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh xây dựng đề cương TXCT, chuẩn bị kinh phí, phương tiện phục vụ các đại biểu HĐND chuyên trách; giao trách nhiệm chính cho các Tổ trưởng Tổ đại biểu HĐND tập hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri gửi về Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh để tổng hợp chung. Trong quá trình tổng hợp, phân loại, giữa Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND và Văn phòng UBND tỉnh đều có sự trao đổi, thống nhất cách sắp xếp nội dung kiến nghị một cách khoa học, tạo thuận lợi trong việc phân công, chỉ đạo giải quyết, trả lời. Sau khi UBND tỉnh có công văn phân công các cơ quan, đơn vị, địa phương giải quyết, trả lời, hai Văn phòng phối hợp đôn đốc, kiểm tra để tổng hợp kết quả gửi đại biểu HĐND báo cáo với cử tri tại các buổi tiếp xúc trước và sau kỳ họp hoặc tại các buổi TXCT chuyên đề.

Các cuộc TXCT từ đầu nhiệm kỳ đến nay đã được Thường trực HĐND và UBMTTQ Việt Nam tỉnh phối hợp tổ chức khá tốt. Từ việc bố trí thời gian tiếp xúc, tổng hợp ý kiến, kiến nghị để các ngành chức năng có thời gian giải quyết, trả lời, nhất là các vấn đề phức tạp, liên quan đến trách nhiệm của nhiều sở, ngành, đơn vị; địa điểm tiếp xúc thường xuyên luân phiên thay đổi để cử tri, nhân dân có điều kiện tham gia. Nhiều cuộc tiếp xúc, có sự kết hợp giữa đại biểu HĐND tỉnh với đại biểu HĐND huyện, thành phố nhằm tiết kiệm về mặt thời gian, kinh phí cũng như phối hợp giải quyết những vấn đề liên quan đến cả 2 cấp chính quyền tỉnh và huyện. Trong các cuộc tiếp xúc cử tri gần đây, UBND tỉnh đã chỉ đạo các sở, ban, ngành bố trí lãnh đạo tham dự để tiếp thu, giải quyết, trả lời các ý kiến, kiến nghị thuộc thẩm quyền. Nhờ vậy, nhiều ý kiến, kiến nghị của cử tri được trả lời hoặc giải trình, giải quyết ngay tại hội nghị tiếp xúc, tạo niềm tin và làm cho cử tri thêm gắn bó với đại biểu HĐND.

Tuy vậy, mối quan hệ phối hợp với UBMTTQ Việt Nam trong hoạt động kiểm tra, giám sát chưa nhiều; trong công tác tổ chức TXCT vẫn còn những hạn chế nhất định. Việc giải quyết, trả lời kiến nghị của cử tri đối với một số sở, ban, ngành chưa thật tích cực, kịp thời.

 Phối hợp trong việc chuẩn bị nội dung, chương trình kỳ họp của HĐND; giải quyết vấn đề phát sinh giữa hai kỳ họp

Để kỳ họp diễn ra theo đúng quy định của pháp luật, nhất là việc thông qua các dự thảo nghị quyết đảm bảo chất lượng, hiệu quả, đòi hỏi công tác chuẩn bị nội dung, chương trình kỳ họp phải được thực hiện sớm và chu đáo. Trước kỳ họp, Thường trực HĐND tỉnh đã phối hợp với UBND tỉnh, UBMTTQ Việt Nam tỉnh và các cơ quan liên quan tổ chức hội nghị liên tịch để bàn và thống nhất chương trình, nội dung của kỳ họp. Tại hội nghị này, các nội dung được thảo luận bàn bạc kỹ đó là thời gian diễn ra kỳ họp, thời gian TXCT, các báo cáo, đề án, tờ trình, dự thảo nghị quyết sẽ trình tại kỳ họp HĐND, đồng thời phân công cụ thể cơ quan chịu trách nhiệm chính, cơ quan phối hợp chuẩn bị các nội dung của kỳ họp cũng như thời gian hoàn thành các báo cáo, đề án, tờ trình, dự thảo nghị quyết… làm cơ sở để các cơ quan liên quan tích cực, chủ động triển khai thực hiện các công việc được phân công. Trong những năm qua, Thường trực HĐND tỉnh Quảng Bình thường tổ chức hội nghị liên tịch trước thời điểm khai mạc kỳ họp từ 2-3 tháng. Nhờ vậy, các cơ quan chuyên môn có thời gian để chuẩn bị chu đáo các nội dung liên quan đến kỳ họp, mặt khác cũng giúp cho Thường trực HĐND, UBND, UBMTTQ Việt Nam tỉnh chủ động hơn trong việc chỉ đạo, điều hành, theo dõi, đôn đốc đảm bảo tiến độ thực hiện các nội dung, công việc đã đề ra.

Hàng năm, căn cứ tình hình phát triển KTXH của tỉnh và văn bản hướng dẫn, chỉ đạo của cơ quan nhà nước cấp trên, Thường trực HĐND tỉnh đã phối hợp với UBND tỉnh chỉ đạo các sở, ban, ngành chủ động xây dựng chương trình ban hành nghị quyết trong năm tới trình HĐND xem xét, quyết định tại kỳ họp thường lệ cuối năm. Trên cơ sở chương trình ban hành nghị quyết của HĐND tỉnh, ngay từ đầu năm, UBND tỉnh đã xây dựng kế hoạch cụ thể, trong đó phân công cơ quan chuyên môn chủ trì, cơ quan phối hợp xây dựng dự thảo nghị quyết dự kiến trình HĐND tại kỳ họp. Nhờ sự phối hợp chặt chẽ, khoa học và tinh thần trách nhiệm của các bên tham gia nên chất lượng, hiệu quả các kỳ họp của HĐND không ngừng được nâng cao; quy trình, thủ tục tổ chức kỳ họp cũng như việc ban hành các nghị quyết ngày càng được cải tiến, bỏ bớt các thủ tục rườm rà không cần thiết.

Về mối quan hệ phối hợp trong việc giải quyết một số vấn đề phát sinh giữa hai kỳ họp: nhiều vấn đề phát sinh thuộc quyền hạn quyết định của HĐND giữa hai kỳ họp đã được Thường trực HĐND xem xét, cho ý kiến kịp thời, tạo điều kiện thuận lợi để UBND tỉnh chỉ đạo, điều hành triển khai thực hiện tốt các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước và nghị quyết của HĐND tỉnh, sau đó báo cáo HĐND tại kỳ họp. Trong các cuộc họp hàng tháng, hàng quý của UBND, đại diện Thường trực HĐND, các Ban của HĐND đều tham dự để nắm bắt tình hình thực hiện nhiệm vụ KTXH của tỉnh, đồng thời, cùng tham gia bàn bạc, thảo luận để đưa ra các giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình tổ chức thực hiện các nghị quyết của HĐND.

Tuy vậy, trong sự phối hợp chuẩn bị nội dung, chương trình kỳ họp HĐND giữa Thường trực HĐND và UBND vẫn còn một số hạn chế chưa khắc phục được, đó là: việc gửi báo cáo, dự thảo nghị quyết, tờ trình đến Thường trực HĐND và các Ban của HĐND thường chậm so với thời gian quy định nên ảnh hưởng đến chất lượng thẩm tra của các Ban, đồng thời, thời gian để đại biểu HĐND nghiên cứu trước tài liệu cũng bị rút ngắn nên ít nhiều ảnh hưởng đến chất lượng của kỳ họp; một số nội dung chuẩn bị chưa kỹ, còn sai sót nhưng không được phát hiện sớm để điều chỉnh nên khi thông qua tại kỳ họp gặp phải những vướng mắc, trở ngại không đáng có…  

Phối hợp trong hoạt động kiểm tra, giám sát việc chấp hành pháp luật và thực hiện các nghị quyết của HĐND

Hàng năm, trên cơ sở nắm bắt tình hình KTXH của tỉnh, từ các kiến nghị, đề xuất của Ban Thường trực UBMTTQ Việt Nam tỉnh, các vấn đề được dư luận quan tâm và các quy định của pháp luật, Thường trực HĐND, các Ban của HĐND lựa chọn và xây dựng chương trình, kế hoạch kiểm tra, giám sát trong năm tới trình HĐND xem xét, quyết định tại kỳ họp cuối năm. Căn cứ từng nội dung, chuyên đề giám sát, Thường trực HĐND mời đại diện UBMTTQ Việt Nam, lãnh đạo các cơ quan chuyên môn cùng tham gia. Sau các cuộc giám sát, Thường trực, các Ban của HĐND đều tổ chức cuộc họp thông qua báo cáo kết quả giám sát, trong đó mời lãnh đạo UBND tỉnh tham dự để nắm bắt tình hình, kết quả thực hiện của các cơ quan, đơn vị, địa phương về nội dung giám sát. Trong các Báo cáo kết quả giám sát đều có kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo cơ quan chuyên môn xem xét giải quyết những tồn tại, hạn chế, khó khăn, vướng mắc trên lĩnh vực được giám sát chuyên đề.

Thực tế những năm qua cho thấy, việc phối hợp trong kiểm tra, giám sát, giải quyết các kiến nghị sau giám sát giữa Thường trực HĐND và UBND đã mang lại hiệu quả thiết thực. Hầu hết những kiến nghị của Thường trực, các Ban đưa ra trong các Báo cáo giám sát đều được UBND tỉnh chỉ đạo giải quyết kịp thời, dứt điểm góp phần ổn định và phát triển KTXH của tỉnh.

Phối hợp trong công tác tiếp công dân, tiếp nhận và giải quyết đơn khiếu nại, tố cáo của công dân

Công tác tiếp công dân, tiếp nhận và xử lý đơn khiếu nại, tố cáo của công dân được xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng của Thường trực HĐND, đây cũng là kênh thông tin quan trọng giúp cho HĐND nắm bắt đầy đủ, sâu sát hơn tình hình đời sống xã hội và việc thực thi pháp luật của các cơ quan chức năng. Để công tác này hoạt động có nền nếp, hiệu quả, Thường trực HĐND đã phối hợp với UBND, UBMTTQ Việt Nam tỉnh và các cơ quan chức năng trong việc tổ chức tiếp công dân theo định kỳ hàng tháng tại trụ sở tiếp công dân của tỉnh. Ngoài ra, Thường trực HĐND đã chỉ đạo Ban Pháp chế và Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND cử cán bộ có chuyên môn đảm nhận công việc tiếp công dân, tiếp nhận và xử lý đơn khiếu nại, tố cáo của công dân tại trụ sở HĐND tỉnh. Tại các buổi tiếp công dân hàng tháng, với vai trò là cơ quan giám sát, Thường trực HĐND cũng đã tham gia nhiều ý kiến trao đổi, thảo luận hoặc kiến nghị, đề xuất các cơ quan chức năng giải quyết tốt các ý kiến, kiến nghị, nội dung khiếu nại, tố cáo của công dân.

Nhìn chung, việc phối hợp giữa Thường trực HĐND, UBND, UBMTTQ Việt Nam và các cơ quan chức năng trong hoạt động tiếp công dân, tiếp nhận và giải quyết đơn khiếu nại, tố cáo của công dân ngày càng được quan tâm, đi vào nền nếp, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân, đồng thời góp phần bảo đảm việc chấp hành pháp luật trên địa bàn tỉnh.

Tuy nhiên, việc phối hợp trong nội dung này còn một số hạn chế đó là: nhiều nội dung tố cáo, khiếu nại của công dân chưa được cơ quan chức năng giải quyết kịp thời và báo cáo kết quả về Thường trực HĐND; tình hình, kết quả giải quyết một số vụ việc cụ thể mà nhân dân tố cáo, kiến nghị kéo dài chưa được UBND thông tin, trao đổi kịp thời để Thường trực HĐND, UBMTTQVN nắm bắt, để báo cáo với cử tri qua các cuộc tiếp xúc...

Từ thực tiễn hoạt động của địa phương, chúng tôi rút ra một số bài học, kinh nghiệm sau:

Thứ nhất, trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mỗi bên do pháp luật quy định, thì việc sớm xây dựng và thực hiện tốt quy chế phối hợp giữa Thường trực HĐND, UBND và UBMTTQVN có ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND, trong đó, các nội dung phối hợp phải cụ thể, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương, đồng thời quy định trách nhiệm của mỗi bên trong việc thực hiện các nội dung hoạt động. Hàng năm, cần tổ chức đánh giá những kết quả đạt được, những hạn chế, vướng mắc nhằm rút kinh nghiệm, thống nhất các giải pháp để thực hiện tốt hơn quy chế phối hợp đã đề ra.

Thứ hai, giữa Thường trực HĐND, UBND, UBMTTQVN tỉnh cần thường xuyên trao đổi, cung cấp thông tin trong hoạt động quản lý, điều hành của mình hoặc những kiến nghị, đề xuất liên quan nhằm giải quyết kịp thời, có hiệu quả các nội dung công việc chung. Ngoài mối quan hệ phối hợp giữa Thường trực HĐND, lãnh đạo UBND, Ban thường trực UBMTTQVN thì việc phối hợp giữa các văn phòng trong việc tham mưu, giúp các bên thực hiện tốt mối quan hệ phối hợp là hết sức cần thiết, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của Thường trực HĐND, UBND, UBMTTQVN trên các mặt công tác.

Thứ ba, trong việc triển khai các nội dung cụ thể như: tổ chức TXCT, chuẩn bị nội dung, chương trình kỳ họp, thì kế hoạch phải được xây dựng và triển khai sớm để các cơ quan liên quan chủ động thực hiện và có thời gian để chuẩn bị chu đáo. Đối với một số nghị quyết quan trọng, có đối tượng tác động rộng rãi, thời gian thực hiện lâu dài thì cần có sự phối hợp chặt chẽ, ngay từ đầu của Thường trực HĐND, UBND và UBMTTQVN trong quá trình dự thảo các nội dung của nghị quyết, trong việc tổ chức lấy ý kiến của các đối tượng chịu sự tác động, của các chuyên gia, nhà quản lý giàu kinh nghiệm, ý kiến phản biện của các tổ chức chính trị, xã hội…

Cải tiến, đổi mới để nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND các cấp là mục tiêu xuyên suốt trong quá trình hoạt động của Thường trực và các Ban của HĐND. Trong đó, việc thực hiện tốt mối quan hệ phối hợp giữa Thường trực HĐND với UBND và UBMTTQ Việt Nam là một tất yếu khách quan đã được thực tiễn chứng minh. Với những vấn đề đã đề cập trong tham luận này, rất mong nhận được sự tham gia, góp ý của các quý vị đại biểu.