Ngó Đông vẫn phải liếc Tây
Nội dung chính trong chiến lược châu Á của Mỹ là tăng cường triển khai quân sự và các mối quan hệ chính trị cũng như quan hệ đối tác kinh tế ở khu vực châu Á - Thái Bình dương. Chính sách này sẽ vẫn tiếp tục trong nhiệm kỳ hai của Tổng thống Barack Obama, thể hiện qua việc ông đã chọn châu Á cho chuyến công du nước ngoài đầu tiên sau khi tái đắc cử.
Việc chuyển trọng tâm chiến lược về phía đông của chính quyền Tổng thống Mỹ Barack Obama đã được triển khai trong hơn 3 năm qua và năm nay được đổi thành chiến lược Tái cân bằng. Chiến lược này có một số đặc điểm sau: Một là, tăng cường sự có mặt quân sự của Mỹ tại châu Á - Thái Bình dương: lợi dụng khu vực Đông Á tồn tại nhiều tranh chấp lãnh thổ, Mỹ tuyên bố chuyển 60% tàu chiến trên mặt nước và tàu ngầm tới Thái Bình dương vào trước năm 2020, tăng cường sự có mặt quân sự của Mỹ tại châu Á - Thái Bình dương. Mỹ còn ồ ạt bán vũ khí cho nước đồng minh hoặc nước đối tác, ngoài ra còn “trói chặt” quan hệ với những nước này. Hai là, kiểm soát mức độ căng thẳng của tình hình khu vực, không để dẫn đến chiến tranh gây nguy hại cho xuất khẩu của Mỹ. Ba là, xuất hiện trong vai trò trọng tài, kêu gọi giải quyết hòa bình tranh chấp.
 Nguồn: euroasiasecurityforum |
Sự tái cân bằng đó không chỉ là ưu tiên của Lầu Năm Góc mà còn thể hiện rất rõ ràng qua lịch trình các chuyến công du ngoại giao dày đặc của Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton, thăm tất cả 10 nước thành viên ASEAN và cả Đông Timor từ cuối năm 2011 đến cuối năm 2012. Tháng 7.2012, bà Clinton đã đến Campuchia tham dự diễn đàn khu vực ASEAN (hội nghị ngoại trưởng của các nước thành viên ASEAN với các đối tác đối thoại) lần thứ tư liên tiếp, một sự tương phản rõ rệt với người tiền nhiệm Condoleezza Rice. Tháng 11, Tổng thống Obama đã thực hiện chuyến công du nước ngoài đầu tiên đến Đông Nam Á sau khi tái đắc cử, trong đó đáng chú ý là chuyến thăm Myanmar lần đầu tiên của một tổng thống Mỹ đương nhiệm. Có thể nói việc chọn châu Á cho chuyến xuất ngoại đầu tiên ngay sau khi tái đắc cử là một nỗ lực của ông Obama muốn nêu bật vị trí hạt nhân của châu Á trong lĩnh vực an ninh và kinh tế của Mỹ.
Chính quyền Obama luôn phủ nhận việc đối trọng với Trung Quốc đã khiến Mỹ đưa ra chiến lược tái cân bằng ở châu Á - Thái Bình Dương và đã theo đuổi cả hai hướng này để duy trì mối quan hệ điều hòa với Bắc Kinh đồng thời trấn an các nước trong khu vực vốn lo ngại về yếu tố an ninh. Tuy nhiên, các nhà hoạch định chính sách ở châu Á - Thái Bình Dương cũng không dễ dàng bị thuyết phục bởi những lời rao giảng về chiến lược tái cân bằng của Mỹ. Họ hiểu rằng khi Mỹ giảm các lực lượng ở châu Âu và rút khỏi Afghanistan, lẽ tự nhiên châu Á - Thái Bình dương sẽ trở thành điểm bảo vệ quốc phòng chủ yếu của Mỹ. Nhưng họ cũng ý thức sâu sắc rằng cam kết lâu dài trong khu vực của Washington có thể trở thành “con tin tài chính”...
Xem ra, chiến lược tái cân bằng của Mỹ vốn được ông Obama ráo riết thúc đẩy trong nhiệm kỳ đầu sẽ khó có được những tiến triển mới trong nhiệm kỳ thứ hai. Bố cục lớn tại châu Á - kinh tế dựa vào Trung Quốc, còn an ninh dựa vào Mỹ - sẽ là một bài toán hóc búa đối với Chính phủ Mỹ. Hơn nữa, Mỹ cũng không thể hoàn toàn tập trung vào khu vực châu Á - Thái Bình dương trong khi còn nhiều vấn đề bức xúc phải giải quyết như rút quân khỏi Afghanistan, hồ sơ Iran, xung đột Palestine - Israel, vấn đề Trung Đông, chống khủng bố, phổ biến vũ khí hủy diệt..., mà việc nào cũng liên quan tới lợi ích cốt lõi của Mỹ.