Quảng Ninh với công tác phòng chống HIV/AIDS, giảm kỳ thị phân biệt đối xử với trẻ em bị ảnh hưởng bởi HIV/AIDS

Tính đến năm 2011, Quảng Ninh có 197 trẻ em nhiễm HIV/AIDS, 7 trẻ là nạn nhân buôn bán người, 451 trẻ sống trong gia đình có người vi phạm pháp luật, 12 trẻ bị xâm hại tình dục, 40 trẻ bị bỏ rơi, 497 trẻ sống trong gia đình có người nhiễm HIV/AIDS… Những con số trên cho thấy trẻ em đang chịu tác động, ảnh hưởng lớn của môi trường sống, đặc biệt là trẻ em nhiễm và trẻ em bị ảnh hưởng bởi HIV/AIDS. Trung tâm Bảo trợ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt tỉnh Quảng Ninh hiện đang chăm sóc, nuôi dạy tập trung 115 trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt từ sơ sinh đến 18 tuổi, trong đó có 6 trẻ em trong độ tuổi đi học, các trẻ nhiễm HIV/AIDS được nuôi dưỡng tại Trung tâm đa số là trẻ em có hoàn cảnh khó khăn như mồ côi cả cha lẫn mẹ không nơi nương tựa hoặc mẹ bố chết; bố, mẹ đi tù… Trước khi vào Trung tâm, trẻ sống cùng ông, bà nội ngoại đã già yếu hoặc cao tuổi; các em không được đi học do mặc cảm, sức khỏe yếu; việc khám chữa bệnh và uống thuốc không được quan tâm; một trẻ nhiễm HIV/AIDS bị bỏ rơi không rõ nguồn gốc, đa số các cháu là trẻ sơ sinh, hoặc trẻ đã chuyển sang giai đoạn AIDS. Từ khi được đưa vào nuôi dưỡng tại Trung tâm, các em được sống hòa đồng trong môi trường thân thiện, không bị kỳ thị phân biệt đối xử, được sống trong tình yêu thương chăm sóc dạy dỗ của các mẹ, được đi học như các bạn cùng trang lứa, được khám, kiểm tra sức khỏe định kỳ và tham gia các hoạt động vui chơi, phát triển năng khiếu như các bạn bình thường khác.

Tuy đã đạt được những kết quả tích cực nhưng hiện nay công tác phòng chống HIV/AIDS của tỉnh vẫn còn nhiều hạn chế như nhận thức của người dân về HIV/AIDS dù đã được nâng cao nhưng chưa đầy đủ, chưa có cách phòng tránh hữu hiệu, thiếu kỹ năng chăm sóc người có HIV/AIDS và còn phân biệt lỳ thị; chưa tạo cơ hội người cho người có HIV/AIDS trong học tập, lao động, việc làm. Bên cạnh đó, nguồn lực của địa phương còn hạn chế, nguồn lực hỗ trợ của các tổ chức quốc tế còn phân tán, chưa tập trung và mới triển khai thí điểm, trong phạm vi hẹp chưa có dự án nào tập trung đáp ứng được nhu cầu của nhóm thanh niên và trẻ em. Trên địa bàn tỉnh cũng chưa có cơ sở trợ giúp dành riêng cho đối tượng trẻ em bị nhiễm HIV với chế độ đặc biệt. Các chính sách hỗ trợ của Nhà nước dành cho bà mẹ và trẻ em bị nhiễm HIV/AIDS còn ít, định mức hỗ trợ thấp chưa đáp ứng được nhu cầu điều trị và phục hồi sức khỏe cho đối tượng. Công tác truyền thông chưa đáp ứng được yêu cầu thay đổi hành vi; thiếu dịch vụ tư vấn và xét nghiệm tự nguyện, dịch vụ còn thiếu thân thiện, xa đối tượng. Cán bộ xã hội chưa được trang bị kiến thức, kỹ năng, còn thiếu kinh nghiệm.

Từ những khó khăn hạn chế trên, tỉnh đề nghị các cấp, bộ, ngành liên quan hỗ trợ kinh phí để duy trì bền vững mô hình tại địa phương và nhân rộng tới các địa bàn khác trong tỉnh. Bộ GD – ĐT cần đưa chương trình giáo dục ngoại khóa về kỹ năng sống, kỹ năng phòng tránh, các nguy cơ lây nhiễm HIV/AIDS và chống phân biệt kỳ thị cho đội ngũ giáo viên và học sinh trong trường học, đồng thời nghiên cứu cơ chế xử phạt nghiêm minh trong trường hợp nhà trường, cá nhân từ chối tiếp nhân trẻ em bị ảnh hưởng bởi HIV/AIDS. Ngành y tế hằng năm cần tổ chức tập huấn nâng cao năng lực, chia sẻ kinh nghiệm, kỹ năng thực hành, chăm sóc trẻ em nhiễm và bị ảnh hưởng ở cộng đồng và Trung tâm Bảo trợ trực tiếp chăm sóc trẻ em nhiễm HIV/AIDS; có chính sách hỗ trợ tạo cơ hội cho người có HIV/AIDS trong học tập, lao động, việc làm; tăng cường hỗ trợ đối tượng về phát hiện, điều trị và phục hồi sức khỏe. Đồng thời tăng đầu tư nguồn lực của Nhà nước, vận động các tổ chức quốc tế ủng hộ tích cực hơn nữa, các nguồn lực hỗ trợ của các tổ chức quốc tế cần tập trung và ưu tiên, hỗ trợ đặc biệt cho đối tượng là trẻ em… Ngoài ra, cũng cần khuyến khích các cơ sở, cá nhân trợ giúp trẻ em có HIV/AIDS, nghiên cứu và xây dựng mô hình chăm sóc thay thế dành cho trẻ em có HIV/AIDS tại cộng đồng.