Bộ Thông tin và Truyền thông mong muốn triệt tiêu tin nhắn rác

Nguy cơ từ tin nhắn rác

Sau gần 20 năm phát triển, đến nay cả nước có 6 doanh nghiệp được cấp giấy phép cung cấp dịch vụ diện thoại di động, với tổng số 120,7 triệu thuê bao. Sự gia tăng mạnh mẽ số lượng thuê bao di động tạo điều kiện cho các dịch vụ không ngừng phát triển, trong đó có dịch vụ tin nhắn. Việc phát triển các loại hình dịch vụ nội dung đã góp phần khai thác hiệu quả tối đa cho cả doanh nghiệp cung cấp dịch vụ lẫn người sản xuất kinh doanh... tăng thu ngân sách. Dịch vụ tin nhắn đã trở thành nhu cầu, phương tiện kinh doanh, quảng bá, giải trí và giao tiếp tiện ích của thế kỷ XXI. Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực, dịch vụ tin nhắn cũng đã có ảnh hưởng tiêu cực đến xã hội và tiềm ẩn nguy cơ bất ổn.

Hiện cả nước có 347 công ty CPS (doanh nghiệp cung cấp dịch vụ nội dung và đầu số) ký kết với các công ty thông tin di động, doanh nghiệp viễn thông để cung cấp dịch vụ, trong đó đa phần các công ty sử dụng modem GSM/CDMA hoặc USB 3G, có lắp đặt sim điện thoại và kết nối với máy tính để nhắn tin rác, tin nhắn lừa đảo từ các thuê bao di động trả trước với số lượng lên đến 10.000 tin nhắn/giờ. Các tin nhắn trên phát tán vào nhiều giờ khác nhau, nhất là vào thời điểm nghỉ ngơi của mọi người, gây bức xúc cho người sử dụng. Theo các chuyên gia an ninh mạng, các tin nhắn còn trở thành dịch vụ lừa đảo, ăn cắp tiền cước của khách hàng; tin nhắn có nội dung đồi trụy, tin nhắn vì động cơ cá nhân, đặc biệt tiềm ẩn nguy cơ tin nhắn rác có nội dung phản động... Bên cạnh đó, việc cấp đầu số không thống nhất đã xảy ra tình trạng một CSP được Viettel cấp đầu số, nhưng đầu số này lại được VinaPhone hoặc MobiFone cấp cho CSP khác, dẫn tới không thể kết nối kỹ thuật với tất cả mạng thông tin di động.

Nguyên nhân của tình trạng phát tán tin nhắn rác tràn lan là do lợi ích kinh tế từ tin nhắn rác mang lại cho doanh nghiệp lớn hơn hẳn các hoạt động kinh doanh thông thường; việc phát tán tin nhắn rác là hình thức quảng cáo có mức chi phí thấp nhất nhưng lại hiệu quả cao. Công tác quản lý thuê di động trả trước còn nhiều bất cập; đa số CSP cho phép các CP thuê lại được tự do cung cấp thông tin, kể cả thông tin không lành mạnh. Hệ thống văn bản quản lý, hướng dẫn các CSP về cung cấp dịch vụ nội dung qua tin nhắn của Nhà nước còn thiếu, chồng chéo hoặc chưa cụ thể; công tác quản lý các CSP đăng ký hoạt động, quản lý giá cước, kết nối, chất lượng dịch vụ, phân bổ tài nguyên, chế độ báo cáo, thống kê số liệu còn bị buông lỏng và nhiều bất cập.

Áp dụng kỹ thuật để ngăn chặn tin nhắn rác

Biện pháp nào để thanh lọc môi trường tin nhắn quảng cáo và triệt tiêu vấn nạn tin nhắn rác đang hoành hành là nội dung được các đại biểu tham dự Hội nghị Triển khai các biện pháp ngăn chặn tin nhắn rác, tin nhắn lừa đảo và Nghị định số 77/2012/NĐ-CP Chính phủ về chống thư rác do Bộ Thông tin và Truyền thông tổ chức mới đây tại Hà Nội thảo luận sôi nổi. Theo đó, các ý kiến đều thống nhất, ngoài sự quản lý chặt chẽ của Nhà nước thì phải áp dụng kỹ thuật sàng lọc tin nhắn rác. Theo Thứ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Lê Nam Thắng, trước đây các doanh nghiệp thông tin di động tự cấp đầu số tin nhắn cho các đơn vị kinh doanh khiến cơ quan nhà nước không nắm được hiện trạng thực sự số nhà cung cấp dịch vụ nội dung thông qua tin nhắn. Do đó, khi nhà nước đứng ra quản lý và cắt đầu số tin nhắn sẽ giúp nắm được hiện trạng, tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà cung cấp dịch vụ nội dung, vì khi cấp một đầu số họ có thể kết nối đến tất cả các doanh nghiệp di động và khi doanh nghiệp cung cấp nội dung nào vi phạm pháp luật thì cơ quan quản lý nhà nước có thể thu hồi đầu số.

Về giải pháp ứng dụng kỹ thuật để ngăn chặn tin nhắn rác, Phó tổng Giám đốc Tập đoàn Viễn thông Quân đội (Viettel) Lê Đăng Dũng cho biết: chúng tôi đang đưa vào sử dụng những thiết bị như spam box để có thể chặn được tin nhắn quảng cáo theo nội dung. Hệ thống SMS anti-spam mà Viettel đang áp dụng kiểm soát được khoảng 60% dung lượng SMS, trong thời gian tới, sau khi các hệ thống khác được nâng cấp đồng bộ, Viettel sẽ có thể kiểm soát được 100% lưu lượng tin nhắn luân chuyển. Giám đốc Sở Thông tin và Truyền thông TP Hồ Chí Minh Lê Thái Hỷ đề xuất, cần trích lợi nhuận kinh doanh để thực hiện các biện pháp xã hội như xây dựng, đầu tư và áp dụng kỹ thuật để ngăn chặn tin nhắn rác, thay vì đi theo các biện pháp hành chính, kiểm tra, phạt...

Nghị định 77 vừa ra đời được kỳ vọng sẽ là bàn tay sắt truy quét vấn nạn tin nhắn rác, tin nhắn lừa đảo. Tuy nhiên, nhiều ý kiến vẫn tỏ ra lo ngại vì cuộc chiến với tin nhắn rác không hề đơn giản. Các hình thức spam biến đổi liên tục và càng ngày càng tinh vi, phức tạp hơn. Trong khi đó, nếu chỉ xử phạt bằng tiền thì sẽ khó giải quyết dứt điểm, do lợi nhuận sinh ra cho các nhà cung cấp dịch vụ lớn hơn nhiều so với số tiền bị xử phạt. Thiết nghĩ, để hạn chế tối đa tin nhắn rác, ngoài sức mạnh của chế tài quản lý cần có sự chung tay đồng thuận của các nhà mạng và ý thức cảnh giác của mỗi người sử dụng dịch vụ.

Cao Sơn