Ngành công nghiệp phụ trợ chờ hỗ trợ

Đã một năm rưỡi kể từ khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định về chính sách phát triển một số ngành công nghiệp hỗ trợ (Quyết định số 12/2011/QĐ-TTg). Quyết định 12 được coi là lời tuyên bố chính thức đầu tiên của Chính phủ, ủng hộ dành cho công nghiệp hỗ trợ.

Thế nhưng, tại Diễn đàn công nghiệp hỗ trợ Việt Nam được tổ chức hồi đầu tháng này, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng giám giám đốc Công ty cổ phần Công nghiệp và Thương mại Lidovit Nguyễn Dương Hiệu cho biết, đến nay các doanh nghiệp trong ngành này vẫn chưa nhận được hỗ trợ gì. Đã có các bộ ngành nào cụ thể hóa, hướng dẫn cụ thể về quyết định trên để doanh nghiệp được hưởng chính sách ưu đãi, ông Hiệu đặt vấn đề tại Diễn đàn. Câu hỏi của ông đã được ghi nhận lại để… trình các cấp cao hơn giải đáp.

Không ít ý kiến cho rằng, Quyết định 12 ra đời nhằm hỗ trợ doanh nghiệp phát triển công nghiệp phụ trợ, nhưng vì nội dung còn quá chung chung nên thực tế chưa phát huy tác dụng. Các hỗ trợ ưu đãi cho doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghiệp phụ trợ trong Quyết định này gần như không có gì mới so với chính sách hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ. Ngoại trừ, Điều 14 trong quyết định này quy định: “Chủ đầu tư xây dựng dự án theo các quy định hiện hành, trong đó đề xuất cụ thể các ưu đãi đặc biệt, gửãi hội đồng thẩm định dự án công nghiệp phụ trợ xem xét, trình Thủ tướng Chính phủ quyết định”.

“Hiện nay chúng tôi phải tự bơi”, giám đốc một đơn vị cung cấp sản phẩm gia công xi mạ Crôm, Niken… cho các nhà sản xuất Nhật Bản, nói. “Chính sách phát triển ngành công nghiệp phụ trợ của Việt Nam hiện nay chúng tôi không nhận được ưu đãi gì cả, từ thuế, lãi vay ngân hàng,…”.

Bên cạnh đó, theo Hiệp hội cơ khí Việt Nam, nhiều dây chuyền, máy móc nhập khẩu được hưởng thuế suất thuế nhập khẩu bằng 0% nên cạnh tranh khá dễ dàng với hàng trong nước như: máy công cụ, máy sản xuất giấy, máy đóng hộp và nhiều loại máy móc phục vụ sản xuất khác. Trong khi doanh nghiệp cơ khí sản xuất các loại máy này nhập một số linh kiện điện, môtơ và phụ tùng khác để lắp ráp hoàn thiện cỗ máy lại phải chịu thuế nhập khẩu 15 – 20%.

Một số chính sách khác cũng đã được xây dựng cho ngành công nghiệp phụ trợ song theo đánh giá của các doanh nghiệp thì chúng không thực sự hấp dẫn. Ví dụ Chương trình sản phẩm cơ khí trọng điểm là một trong những cơ chế để kích thích sự phát triển ngành công nghiệp cơ khí trong nước, được hỗ trợ tín dụng cho vay ưu đãi bằng VNĐ tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam cho các nhà đầu tư sử dụng, tiêu thụ sản phẩm cơ khí trọng điểm. Tuy nhiên, cơ chế này vẫn không hấp dẫn các nhà đầu tư khi lãi suất ưu đãi lại cao gấp 2 lần so với thông lệ quốc tế. Trường hợp khác tương tự, Thủ tướng Chính phủ đã có Chỉ thị 734/CT-TTg để thúc đẩy nội địa hóa sản phẩm trong nước bằng cách tách các gói thầu và ưu tiên đặt hàng cho các dự án sử dụng ngân sách Nhà nước hoặc các dự án công cộng kể cả trợ cấp ký hợp đồng giao thầu hoặc chỉ định thầu. Tuy nhiên, Chỉ thị này cũng không có hiệu quả thực thi khi không có các điều kiện ràng buộc tăng cường hay chế tài cưỡng chế một cách triệt để thay cho các cụm từ “khuyến khích sử dụng” hay “ưu tiên đặt hàng”.

Giám đốc một doanh nghiệp công nghiệp nặng, người Hàn Quốc, khi được hỏi có đề xuất gì, đã đưa ra một nhận xét ngắn gọn: các văn bản chỉ đạo của Chính phủ và các bộ, ban ngành có quá nhiều nhưng không có bộ phận theo dõi thực hiện. Có thể, ông hàm ý việc các văn bản phải được triển khai hiệu quả hơn trong thực tế. Ông cũng nói thêm rằng, “chúng tôi mong muốn các dự án thuộc nguồn vốn của nhà nước thì bắt buộc phải sử dụng hàng trong nước sản xuất được, chứ không chỉ là khuyến khích”. Điều này không chỉ tạo giá trị gia tăng gián tiếp cho nền kinh tế như tạo việc làm cho người lao động, đóng thuế mà còn góp phần chuyển giao công nghệ, liên kết được với các doanh nghiệp trong nước sản xuất các nguyên vật liệu phụ trợ để kích thích đầu tư vào lĩnh vực này. Đây là một hình thức rất hiệu quả mà nhiều quốc gia đã sử dụng nếu muốn phát triển công nghiệp trong nước.

Tường Minh