Hỗ trợ trực tiếp người trồng lúa bằng biện pháp tạm trữ lúa gạo mới
Những hộ nông dân có sản lượng thóc từ 5 tấn trở lên có thể sẽ được Nhà nước hỗ trợ tiền để tự tạm trữ. Đó là một trong những biện pháp tạm trữ vừa được Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đề ra trong dự thảo lần 2 Quy chế tạm trữ lúa gạo.
Theo đề án của Quy chế mua tạm trữ thóc gạo, khối lượng và thời điểm tạm trữ sẽ như sau đối với vụ đông xuân, khối lượng tạm trữ 1 triệu tấn quy gạo được triển khai vào tháng hai và tháng ba hàng năm. Đối với vụ hè thu: khối lượng tạm trữ từ 1-1,5 triệu tấn quy gạo được triển khai vào các tháng 7, 8, 9 hàng năm. Thời gian tạm trữ ba tháng, kể từ thời điểm được vay vốn tạm trữ. Có ba hình thức tạm trữ: hộ nông dân tạm trữ tại nhà, tại cơ sở sản xuất của mình nhưng thấp nhất 5 tấn/hộ; doanh nghiệp mua trực tiếp của nông dân; hộ nông dân tạm trữ thóc tại kho doanh nghiệp có cánh đồng mẫu lớn hoặc các doanh nghiệp kinh doanh thóc gạo được Hiệp hội Lương thực Việt Nam, sở công thương các tỉnh chỉ định theo cách thức doanh nghiệp ký hợp đồng cho nông dân thuê kho tạm trữ hoặc doanh nghiệp ký hợp đồng nhận tạm trữ và mua thóc gạo của nông dân theo giá tạm tính.
 Nguồn: baohaiquan.vn |
Theo Phó cục trưởng Cục Chế biến, Thương mại nông, lâm, thủy sản và nghề muối, Bộ NN và PTNT Võ Thành Đô, trong nhiều năm nay, kể cả trước khi có Nghị định 109 về kinh doanh xuất nhập khẩu gạo, mỗi khi lượng tồn kho lúa gạo tại các tỉnh ĐBSCL tăng, ảnh hưởng đến tiêu thụ, Chính phủ đều giao cho Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) thu mua tạm trữ từ 500.000 đến 1 triệu tấn gạo. Tuy nhiên, theo ông Võ Thành Đô, phương thức mua tạm trữ này đã bộc lộ một số hạn chế như: không kiểm soát được việc mua bán thóc gạo của doanh nghiệp; doanh nghiệp hầu như không mua thóc, gạo trực tiếp từ người trồng lúa... nên nông dân không được hưởng lợi trực tiếp từ chính sách mua tạm trữ.
Rõ ràng chính sách thu mua tạm trữ lúa gạo vừa qua đã thất bại trước mục tiêu đảm bảo cho nông dân có lãi từ 30% trở lên. Nhiều thời điểm giá lúa thấp đến mức thảm hại với hơn 4.000đ/kg. Hoặc ngay tại thời điểm thu mua tạm trữ, giá lúa cũng chỉ nhích lên rất chậm với 50 – 100đ/kg, thậm chí có thời điểm giá còn sụt giảm hoặc đứng im. Đại diện Bộ Công thương cho rằng, khi giá gạo thị trường lên cao, DN cứ thế xuất gạo trong kho để bán và thu lời nhưng không chia sẻ lợi ích với nông dân. Như vậy, chỉ một số ít DN hưởng lợi, còn nông dân hầu như không được gì. Đại diện cơ quan điều tiết về xuất khẩu lúa gạo cũng phân tích thêm rằng, cần thiết phải có việc Chính phủ xuất ngân sách thu mua dự trữ gạo quốc gia để hướng đến trực tiếp bà con.
Một số ý kiến cho rằng, dự thảo cần làm rõ hơn việc định giá thu mua và mua như thế nào để có lợi nhất cho người trồng lúa, vì thực tế thời gian qua người nông dân chưa được hưởng lợi trực tiếp từ chính sách mua tạm trữ của Nhà nước. Về vấn đề này, đại diện Cục Quản lý giá, Bộ Tài chính cho rằng, giá cả là theo cơ chế thị trường, nên tạm trữ trong thời gian giá lúa xuống thấp hơn giá thành, khi đó Nhà nước mới tạm trữ. Điều này sẽ giảm gánh nặng cho ngân sách. Về tính giá mua tạm trữ, nên căn cứ tình hình thực tế của mỗi địa phương (điều kiện thổ nhưỡng, đất đai, năng suất), từ đó giao UBND tỉnh tính trên cơ sở năng suất và sản lượng của từng vụ để mua cho nông dân có lãi thì mới sát thực tế hơn.