Cuộc hôn nhân ngắn ngủi

Trả lời đài phát thanh Israel, nghị sĩ Yoel Hasson của Đảng Kadima nói: “Quyết định cuối cùng đã được đa số đảng viên ủng hộ. Chúng tôi đã rút khỏi chính phủ”. Nguyên nhân khiến Kadima rút khỏi liên minh là do bất đồng về dự luật Tal cho phép những người Do Thái chính thống hoãn quân dịch. Động thái trên của Kadima sẽ không dẫn tới sự sụp đổ của chính phủ do liên minh cầm quyền vẫn giữ được đa số trong Quốc hội gồm 120 ghế của nước này, mà chỉ khiến liên minh của ông Netanyahu mất 28 ghế tại Quốc hội so với 94 ghế hiện đang nắm giữ. Lãnh đạo đảng Kadima, Shaul Mofaz, cũng đã thông báo với Thủ tướng Netanyahu về quyết định từ chức Phó thủ tướng Israel.

Chủ tịch Likud, Thủ tướng Netanyahu và Chủ tịch Kadima Shaul Mofaz

Quyết định trên được đưa ra chỉ hai tháng sau khi đảng Kadima gia nhập liên minh cầm quyền của Thủ tướng Netanyahu cách đây 2 tháng với mục đích được tuyên bố là nhằm chấm dứt chính sách miễn tòng quân đối với sinh viên Do Thái kéo dài nhiều thập kỷ qua. Vào thời điểm đó, giới quan sát nhận định đây là động thái đầy bất ngờ khi giữa Likud của ông Netanyahu và Kadima là mối thù truyền kiếp. Với thỏa thuận này, Kadima sẽ mang lại cho liên minh cầm quyền thế đa số thuyết phục tại Quốc hội (94/120 nghị sỹ), trở thành một trong những chính phủ liên hiệp có số ghế cao nhất tại cơ quan lập pháp từ trước tới nay tại Israel. Đây cũng là chính phủ đoàn kết dân tộc thứ bảy tại Israel. Thỏa thuận bao gồm các điều khoản cho phép ông Shaul Mofaz, Chủ tịch Kadima, đảm nhiệm cương vị Phó thủ tướng và Bộ trưởng Không bộ trong nội các mới. Để có được các ghế nghị sỹ của Kadima, liên minh cầm quyền đã chấp nhận sửa đổi một đạo luật gây tranh cãi nhằm cho phép những người Do Thái chính thống cực đoan được hoãn quân dịch. Vấn đề này từng là một trong những lý do chính khiến Thủ tướng Netanyahu quyết định tổ chức bầu cử sớm.

Không ít người hoài nghi về tính lâu bền của liên minh Likud - Kadima bởi việc hai đảng chấp nhận ngồi cùng thuyền chỉ là lựa chọn mang tính tình thế dựa trên nền tảng đôi bên cùng có lợi. Có hai lợi ích chung ở đây. Thứ nhất, bảo đảm vị thế của từng chính đảng trong quốc hội và chính phủ (Kadima có chân trong nội các). Thứ hai, thiết lập mặt trận chung chống Iran. Cái lợi của Likud có phần nghiêng về vế thứ hai, trong khi lợi ích của Kadima lại nhấn vào vế thứ nhất.

Chính phủ liên hiệp tại Israel dưới sự lãnh đạo Thủ tướng Netanyahu chủ trương tấn công Iran. Song, để làm được điều này, Tel Aviv cần được Quốc hội bật đèn xanh. Thế 94/120 ghế tại cơ quan lập pháp dường như là một bảo đảm không thể vững chắc hơn. Trong khi đó, liên danh với Likud, thủ lĩnh Mofaz của Kadima có được ghế phó thủ tướng cùng các chức vụ quan trọng khác cho người của mình trong các ủy ban trực thuộc quan trọng của quốc hội. Thêm vào đó là sự nhân nhượng của chính quyền trong vấn đề hoãn quân dịch cho những người Do Thái chính thống cực đoan. Vị cựu Tổng tư lệnh quân đội và Bộ trưởng quốc phòng này cũng nổi tiếng với lập trường chống Iran.

Từ góc độ trong nước, cuộc hôn nhân ngắn ngủi với những kế hoạch dang dở đã một đẩy liên minh cầm quyền tại Tel Aviv vào thế khó, đe dọa cuốn chính trường Israel vào khủng hoảng. Ở góc độ khu vực, diễn biến mới này sẽ ít nhiều tác động tiêu cực tới các hoạt động ngoại giao tại Trung Đông thời gian tới. Thủ tướng Netanyahu sẽ gặp nhiều khó khăn hơn trong quá trình thông qua các đạo luật tại Quốc hội khi phải đối mặt với các nghị sĩ cứng rắn và các nhân vật chủ nghĩa dân tộc, vốn phản đối mọi sự thỏa hiệp đối với chính quyền Palestine. Yaron Ezrahi, giáo sư chính trị  thuộc Đại học Hebrew University, cho rằng ông Netanyahu sẽ sớm nếm mùi bão táp trong cuộc hòa đàm với Palestine và nỗ lực gây sức ép với Iran.

Huỳnh Vũ