Cần chiến lược phát triển rõ ràng cho thị trường bán lẻ Việt Nam

Một trong những nguyên nhân sâu xa của sự tụt hạng thị trường bán lẻ chính là nền kinh tế thế giới cũng như trong nước chưa có sự phục hồi. Sau 38 tháng tăng liên tục, chỉ số giá tiêu dùng trong tháng 6.2012 đã giảm 0,26% so với tháng trước. Theo nhiều chuyên gia kinh tế, đó là do sức mua của người dân đang dần cạn kiệt, doanh nghiệp đình đốn sản xuất, chỉ số giá nhóm lương thực, thực phẩm (chiếm số lớn trong rổ hàng hóa tính CPI) giảm lần lượt 0,78% và 0,31%, nhưng thực tế, nhiều mặt hàng thuộc các nhóm ngành này vẫn tăng giá hoặc giữ giá ở mức cao. Đây cũng là nguyên nhân khiến người tiêu dùng không “mặn mà” bỏ tiền chi tiêu, mua sắm hàng hóa. Người dân tìm đến những trung tâm thương mại, siêu thị để được hưởng những chính sách khuyến mãi, hoặc tới chợ để mua lương thực, thực phẩm thiết yếu rẻ tiền.

Bên cạnh những nguyên nhân khách quan thì không thể quên một điểm là thu nhập đầu người ở nước ta mới ở mức trung bình thấp nên dù tốc độ phát triển nhanh thì quy mô vẫn ở mức nhỏ. Đồng thời, dư luận cũng bức xúc trước việc hàng hóa chưa bảo đảm chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm, tình trạng gian lận, hàng giả, hàng nhái... Chủ tịch Hiệp hội siêu thị Hà Nội Vũ Vinh Phú cho rằng, tình trạng bán hàng giả, hàng nhái trong các trung tâm thương mại, siêu thị đã làm mất lòng tin của người tiêu dùng. Do đó, không nên lo ngại trước hiện tượng nhiều doanh nghiệp bán lẻ phải giải thể, phá sản và ngừng hoạt động trong những tháng đầu năm (ước tính khoảng trên 5.000 doanh nghiệp). Bởi đây là thời điểm sàng lọc các doanh nghiệp phân phối nhỏ, không có chiến lược kinh doanh rõ ràng, chất lượng hàng hóa không đảm bảo.

Theo nhiều chuyên gia kinh tế, việc thị trường bán lẻ Việt Nam tụt hạng đã đặt ra những thách thức không nhỏ về thu hút đầu tư, chiến lược thu hút các doanh nghiệp có thương hiệu lớn trên thế giới đầu tư vào nước ta. Lạm phát hay suy thoái kinh tế chỉ là tác động ngắn hạn đến thị trường bán lẻ. Nguyên nhân căn bản nhất là do môi trường thu hút đầu tư của Việt Nam chưa thực sự đủ sức hấp dẫn với nhà đầu tư nước ngoài, như thủ tục đầu tư, thủ tục hành chính phiền hà, khó khăn trong tiếp cận đất đai, mặt bằng kinh doanh, quy hoạch hệ thống phân phối bán lẻ chưa đồng bộ trong khi sức mua giảm sút…

Sự mất cân bằng của hệ thống phân phối ở Việt Nam thể hiện ở chỗ tập trung tại các khu đô thị, còn vùng nông thôn - là tiềm năng của thị trường bán lẻ lại không được quan tâm đúng mức. Theo Phó tổng giám đốc Siêu thị Big C Nguyễn Thái Dũng, lưu chuyển hàng hóa qua kênh siêu thị và hệ thống thương mại văn minh chỉ chiếm chưa đến 20% nên thị trường Việt Nam còn nhiều dư địa để các doanh nghiệp bán lẻ khai thác. Nhưng có thể thấy, sức mua của người dân còn thấp, thói quen mua sắm tại siêu thị chưa thực sự rõ nét. 70% dân sinh sống ở vùng nông thôn cho nên cần có sự khai phá một cách hợp lý và chuyên nghiệp. Cơ sở hạ tầng chưa đảm bảo quá trình logistic lưu thông hàng hóa thuận lợi vẫn là điểm yếu cho hệ thống phân phối phát triển trong thời gian tới.

Năm 2012, thị trường thế giới được dự báo là tăng trưởng chậm lại do suy thoái kinh tế từ những nước lớn. Việt Nam cũng không phải là ngoại lệ, do vậy sẽ ảnh hưởng lớn đến thị trường bán lẻ trong nước. Thị trường bán lẻ nước ta đã mở cửa từ 1.1.2009 nhưng vẫn chưa thấy sự khởi sắc. Từ thực tế này đòi hỏi phải có những chiến lược rõ ràng và những chính sách thu hút đầu tư thông thoáng, cộng với sự nỗ lực của các doanh nghiệp trong nước để thị trường bán lẻ tiếp tục sôi động.

Xuân Lan