Giá điện tăng - khó khăn chồng khó khăn

Bắt đầu bằng Hiệp hội Thép, lĩnh vực sử dụng rất nhiều điện để luyện thép. Đại diện Hiệp hội này băn khoăn không hiểu vì sao lại chọn thời điểm này để tăng giá vì doanh nghiệp thép đang khó khăn về đầu ra. Trong khi đó, giá điện chiếm từ 6 – 7% giá thành. Tính ra sản xuất một tấn thép, giá thành tăng thêm 39.000 đồng/tấn. Nếu công suất 40.000 tấn thép/tháng, thì tiền điện mỗi tháng tốn thêm 1,56 tỷ đồìng. Có thể lấy ví dụ đơn giản hơn, đó là cứ một doanh nghiệp trước đây chi phí giá điện 10 tỷ đồng/tháng, thì nay với mức giá điện bình quân tăng khoảng 5%, nghĩa là mỗi tháng mất thêm 500 triệu đồng tiền điện. Nhưng điều khiến Tổng thư ký Hiệp hội Thép Nguyễn Tiến Nghi quan ngại nhất là mặt hàng này đang được tiêu thụ chậm. Trong tháng 6.2012, các doanh nghiệp chỉ bán được khoảng 290.000 tấn, trong khi bình thường phải tiêu thụ khoảng 400.000 tấn.

Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp đang sử dụng điện giờ thấp điểm để được hưởng giá điện thấp. Tuy nhiên trong lần điều chỉnh này, giá điện giờ thấp điểm cũng tăng gần 5%, chỉ thấp hơn giá điện giờ bình thường và cao điểm chút ít, nên kiểu gì cũng chịu tác động tăng giá điện. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp nước ta đang khó khăn về đầu ra và tăng chi phí sản xuất. Phó tổng giám đốc Công ty Cổ phần supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao cho biết, giá nhập đầu vào của sản xuất phân ure là apatit vừa tăng 10% trong tháng 5.2012, và dự kiến sẽ tiếp tục điều chỉnh tăng trong tháng 7 này. Các yếu tố này cộng với giá điện tăng khiến doanh nghiệp thêm khó.

 Không chỉ doanh nghiệp sản xuất và phân phối cho thị trường nội địa, ngay cả các doanh nghiệp xuất khẩu cũng gặp khó. Phó chủ tịch Hiệp hội da giày Việt Nam Nguyễn Thị Tòng cho rằng, chi phí giá điện đầu vào tăng cũng làm tăng thêm chi phí đầu vào của ngành da giày, từ đó ảnh hưởng đến đầu ra rất lớn. Doanh nghiệp đã khó khăn thì nay khó khăn hơn. Bởi đặc điểm của ngành da giày và dệt may là hợp đồng đã ký trước với các đối tác xuất khẩu nước ngoài. Do đó, những biến động giá điện, giá xăng trong nước dù có làm đội chi phí giá thành sản phẩm đi chăng nữa, thì đối tác cũng không quan tâm. Như vậy, giá điện tăng đương nhiên sẽ làm giảm lợi nhuận của doanh nghiệp vì giá ở đầu ra không được điều chỉnh.

Cũng về vấn đề này, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Dệt may Phạm Nguyên Hạnh phân tích, trong đơn hàng của ngành dệt may, giá điện chiếm từ 5 đến 6% chi phí giá thành. Việc tăng giá của điện ảnh hưởng lớn đến sản xuất, kinh doanh mặt hàng này cũng bởi doanh nghiệp nước ngoài không quan tâm những chuyện đó. Họ chỉ quan tâm giá có cạnh tranh so với các nước trong khu vực và thế giới hay không. Trong tình hình khó khăn như hiện nay, khi đặt hàng, họ đã nhắm đến việc giảm đơn giá hàng dệt may. Như vậy, giá điện tăng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến ngành dệt may.

 Đó là đối với sản xuất. Còn đối với sinh hoạt, người sử dụng cũng chịu không ít tác động. Tác động trực tiếp là những hộ sử dụng điện từ trên 100kWh điện trở lên, sẽ chịu mức tăng trên 6%. Những hộ sử dụng từ 300kWh trở lên, sẽ phải chi thêm khoảng 26.000 tiền điện; những hộ sử dụng từ 400kWh điện/tháng, phải chi thêm gần 39.000 đồng tiền điện. Nhưng điều cần lưu ý ở chỗ, như các doanh nghiệp sản xuất vừa cho biết giá thành và giá bán sẽ đội lên theo giá điện, thì người tiêu dùng cũng phải trả phần tăng thêm đó. Đây là tác động kép đến túi tiền của người dân, nên không thể nói là giá điện tăng không đáng kể với các hộ gia đình.

Từ 1.7 là thời điểm bắt đầu thực hiện thị trường phát điện cạnh tranh, sẽ có nhiều đơn vị tham gia chào bán điện cho Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), tuy nhiên theo Bộ Công thương, giá chào bán điện của các đơn vị sản xuất có thể sẽ cao hơn trước đây. Thông tin này cho thấy giá điện đầu vào tăng thì đầu ra có thể còn tăng lên nữa. Trong khi đó, giá điện bán ra trong nước vẫn luôn bị kêu là thấp hơn giá quốc tế, thì nghĩa là giá điện sắp tới chỉ có tăng mà chưa có giảm. 

Cách đây chưa lâu, khi nói đến vấn đề độc quyền dẫn đến những bất hợp lý về giá cả, trong đó có câu chuyện của EVN, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan bình luận, doanh nghiệp kinh doanh độc quyền thường dựa vào cơ chế thị trường để đòi tăng giá bán ra. Nhưng bản thân họ lại không tuân thủ cơ chế thị trường. Như ngành điện thì ngay cả những đề án cạnh tranh cũng chỉ là nửa vời, khi chỉ có cạnh tranh trong khâu phát điện, không có cạnh tranh trong khâu mua bán điện, truyền tải điện. Do đó, Tập đoàn Điện lực Việt Nam vẫn là người mua duy nhất nên có quyền áp đặt giá với người bán điện.

Dũng Tú