30 nghìn tỷ đồng - con số thất thoát chính thức ở các Tập đoàn, tổng công ty Nhà nước
Ngành thanh tra, những tháng cuối năm 2011 và đầu năm 2012 đã tổ chức thực hiện rất nhiều cuộc thanh tra, trong đó có 5 đơn vị thuộc tập đoàn, tổng công ty: Tập đoàn Sông Đà, Tập đoàn Hóa chất, Tập đoàn Dầu khí, Tập đoàn Viettel và Tổng công ty Hàng hải Việt Nam. Theo kết quả thanh tra đối với các tập đoàn kinh tế này, chúng tôi đã phát hiện vi phạm của các tập đoàn và tổng công ty này lên tới trên 30.000 tỷ, đây là con số chính thức mà báo chí đã đưa tin và thanh tra chúng tôi có được.
Chúng tôi cũng khẳng định vi phạm ở 5 dạng sau đây:
Thứ nhất là sai quy trình, thủ tục theo các quy định của nhà nước, tức là do đầu tư, do chi phí và do hoạt động sản xuất kinh doanh làm không đúng thủ tục nhà nước quy định.
Thứ hai là sai thẩm quyền, theo đúng thẩm quyền thì tập đoàn, tổng công ty này không được làm nhưng vẫn làm nên vi phạm thẩm quyền.
Thứ ba là sai đối tượng cho phép.
Thứ tư là hạch toán không đúng nguồn dẫn đến phản ánh kết quả sản xuất kinh doanh, lợi nhuận không đúng với bản chất của hiệu quả trong sản xuất kinh doanh.
Thứ năm là trình độ quản lý doanh nghiệp còn nhiều yếu kém dẫn đến một số vi phạm về kinh tế, vi phạm pháp luật nhưng cũng chưa phát hiện thất thoát đối với các nguồn vốn này.
Sau khi chúng tôi thanh tra và kết luận thanh tra là có 5 dạng sai phạm như vậy, đồng thời sau khi kết luận thanh tra thì các tập đoàn, tổng công ty dưới sự chỉ đạo của Chính phủ là phải khẩn trương khắc phục kết luận thanh tra là vi phạm quy định của nhà nước. Tất cả các tập đoàn, tổng công ty đều có kế hoạch và có phương án để khắc phục hậu quả mà vừa qua các tập đoàn, các tổng công ty đã vi phạm. Riêng đối với Tập đoàn Sông Đà chúng tôi đã chuyển một vụ sang cho cơ quan điều tra, đó là dự án xây dựng Nhà máy xi măng Đồng Bành trong quá trình xây dựng vi phạm thủ tục đầu tư, vi phạm pháp luật, đồng thời trong quá trình quyết toán không đúng với bản chất của nó, có hiện tượng tiêu cực cho nên chúng tôi chuyển cho cơ quan điều tra làm rõ để xử lý theo quy định của pháp luật.
Đối với Tổng công ty hàng hải Việt Nam, thanh tra Chính phủ thanh tra giai đoạn 2007 - 2010, tức là giai đoạn 4 năm hoạt động của Tổng công ty hàng hải Việt Nam. Chúng tôi tiến hành 3 nội dung, nội dung thứ nhất là đầu tư mua sắm tàu. Nội dung thứ hai là xây dựng cảng biển và các cơ sở hạ tầng khác. Nội dung thứ ba là đầu tư tài chính dài hạn. Trên cơ sở 3 nội dung này qua thanh tra nổi lên các vi phạm của Tổng công ty hàng hải Việt Nam có 3 vi phạm chính.
Thứ nhất là đầu tư dài hạn lớn, dàn trải, biểu hiện là nóng vội, chủ yếu bằng vốn vay chiếm tỷ lệ rất cao, 82%. Hiện nay tổng nguồn vốn và tổng tài sản của Tổng công ty hàng hải Việt Nam là 48.000 tỷ, đầu tư dài hạn đã chiếm tới 82%.
Thứ hai là do tình hình khó khăn chung của ngành vận tải biển nên hiệu quả khai thác tàu thấp và quá trình quản lý, vận hành tàu phân tán và manh mún.
Thứ ba là việc đầu tư cảng biển, cơ sở hạ tầng giai đoạn 2007 - 2010 không đạt kế hoạch đề ra, chậm tiến độ và phát huy hiệu quả kém.
Đứng trước những khó khăn trên, Tổng công ty hàng hải Việt Nam - Vinaline vẫn duy trì hiệu quả sản xuất kinh doanh nhưng mức độ càng về sau càng kém. Năm 2007 lợi nhuận sau thuế là 934 tỷ, năm 2008 lợi nhuận sau thuế là 1.272 tỷ, năm 2009 là 381 tỷ, năm 2010 chỉ có 114 tỷ, những con số này là theo quy định của Bộ Tài chính hướng dẫn về hạch toán. Chúng tôi chỉ làm đến năm 2010 nhưng theo thông tin thì năm 2011 bắt đầu lỗ. Chúng tôi cũng đánh giá đối với Tổng công ty hàng hải hiệu quả sản xuất kinh doanh giảm dần và hiện nay rất nhiều khó khăn, cần phải được cơ cấu lại. Riêng đối với thanh tra Chính phủ, qua thanh tra phát hiện một vụ vi phạm pháp luật là vụ ụ tàu nổi, cụ thể là 4 vi phạm, ụ tàu nổi này cơ quan điều tra đã điều tra trước vụ sửa chữa ụ tàu nổi có tiêu cực, cho nên cơ quan điều tra đã khởi tố vụ án trước là trong tháng 2 thì cơ quan thanh tra đến tháng 4 tiến hành kết luận thì nổi lên 4 sai phạm trong vụ ụ tàu nổi.
Thứ nhất là cả dự án sửa chữa tàu phía Nam ụ tàu nổi là chưa có quy hoạch vụ việc, Thủ tướng Chính phủ có văn bản chỉ đạo đồng ý cho làm, nhưng phải bổ sung quy hoạch và khi duyệt quy hoạch thì mới được triển khai.
Thứ hai là mua ụ tàu nổi, 43 tuổi rồi vượt 28 tuổi so với quy định tại Nghị định 49 của Thủ tướng Chính phủ.
Thứ ba là mua tàu kia chưa có đơn vị nào cam kết tài trợ và mua tàu giá rất cao, giá bình quân là 70% giá đóng tàu mới của thế giới. Trong khi tàu đã vượt 28 tuổi.
Thứ tư là thời gian kéo dài đi vào khai thác, hiện nay cũng chưa khai thác, mua thì trị giá 489 tỷ, quá trình để kéo dài và những chi phí khác lên đến trên 24 tỷ và hiện nay hàng tháng phải chi 1,6 tỷ cho chi phí, trong khi ụ tàu chưa hoạt động.
Những vi phạm của Tổng công ty hàng hải Việt Nam thì chúng tôi đã chuyển cơ quan điều tra, mở rộng làm rõ thêm ụ tàu nổi. Bởi vì trước đó đã có khởi tố vụ sửa chữa tàu và bây giờ khởi tố thêm, làm rõ thêm vụ sai phạm trong mua tàu và quản lý tàu. Xin báo cáo QH một số việc như thế.