Quản lý giá phải công khai

ĐBQH Nguyễn Thanh Phương (TP Cần Thơ): Nếu vật tư đầu vào không bình ổn giá mà đầu ra để thả nổi thì hầu hết những người sản xuất nông nghiệp gặp khó khăn

Điều 17 về biện pháp bình ổn giá, chúng ta thành lập quỹ từ rất nhiều nguồn khác nhau nhưng có một nguồn tôi cho rằng cần phải đưa vào đây, đó là nguồn đóng góp của các doanh nghiệp. Chúng ta không thấy bóng dáng vai trò của doanh nghiệp trong vấn đề đóng góp cho quỹ bình ổn giá như thế nào. Chúng ta đưa vào giá bán ra nhưng doanh nghiệp cần phải trích bao nhiêu phần trăm lợi nhuận của mình vào quỹ này? Như vậy sẽ công bằng hơn. Hiện nay theo tôi biết ở nhiều nước người ta cũng sử dụng quỹ từ các doanh nghiệp hoặc từ hiệp hội các doanh nghiệp để đưa vào bình ổn giá.

Liên quan đến giá tối thiểu của một số mặt hàng nông nghiệp, đây là vấn đề hết sức quan trọng đối với người dân sống ở vùng sản xuất nông nghiệp như lúa gạo, thủy sản hoặc cà phê. Nếu không quan tâm đến vấn đề này thì rất khó khăn cho họ, nếu vật tư đầu vào chúng ta không bình ổn giá mà đầu ra để thả nổi thì hầu hết những người sản xuất nông nghiệp gặp khó khăn. Khó khăn của người sản xuất nông nghiệp hiện nay là họ không định giá được sản phẩm họ làm ra. Họ sản xuất lúa nhưng không thể đưa ra giá trị là tôi phải bán được bao nhiêu đồng một ký và nếu chúng ta không đưa vào để bình ổn thì có thể ảnh hưởng đến nhiều người sản xuất. Những người sản xuất nông nghiệp chỉ có một ngành đó thôi, ví dụ làm lúa thì chỉ làm lúa, cho nên nếu bất ổn về giá cả thì họ cũng phải sản xuất lúa. Nếu như vậy thì họ tiếp tục gặp khó khăn, có thể bị lỗ và nếu tình trạng này kéo dài thì vấn đề ổn định sản xuất, nâng cao đời sống của những người làm sản xuất nông nghiệp sẽ khó khăn. Tôi đề nghị trong dự án Luật này, cần nghiên cứu và đưa vấn đề này vào để bảo đảm bộ phận lớn người sản xuất nông nghiệp có thể hưởng lợi.

ĐBQH Đào Văn Bình (Hà Nội): Cần ghi cụ thể để khi sự việc xảy ra có thể thấy rõ ngay trách nhiệm của bộ, ngành nào, cá nhân nào?

Điều 8 quy định thẩm quyền quản lý nhà nước trong lĩnh vực giá gồm 4 khoản và tại các Điều 22, 24, 27 có một số quy định về quyền và trách nhiệm của một số ngành. Tuy nhiên tôi thấy còn rất chung chung, chưa rõ, chưa đủ căn cứ để xem xét, đánh giá trong thực hiện, nhất là những bộ, ngành liên quan đến lĩnh vực giá cả thị trường như Bộ Tài chính, Bộ Công thương, Bộ Xây dựng, Bộ Y tế... Vì vậy, đề nghị bổ sung thêm một số nội dung cụ thể về thẩm quyền, trách nhiệm, nhất là của một số bộ, ngành quan trọng, cần ghi cụ thể để khi sự việc xảy ra có thể thấy rõ ngay trách nhiệm của bộ, ngành nào, cá nhân nào? Tránh tình trạng như vừa qua khi giá sữa trên thị trường liên tục tăng đột biến rất vô lý, hay tân dược giá cả tăng tràn lan, nhưng người dân không biết kêu ai và không có ai chịu trách nhiệm trước dân.

Về bình ổn giá thị trường, từ Điều 15 đến Điều 18, tôi đề nghị xem xét và làm rõ hơn Khoản 3 của Điều 17 về nguồn quỹ bình ổn giá, nếu không rõ sẽ khó thực hiện. Tuy dự thảo nêu 4 nguồn hình thành quỹ nhưng chưa rõ nội hàm, đề nghị quy định nguồn quỹ gồm từ nguồn quản lý của Nhà nước và nguồn của xã hội đóng góp với các nội dung do các tổ chức, cá nhân viện trợ. Tuy không quy định cụ thể tỷ lệ nguồn từ nhà nước là bao nhiêu nhưng người dân sẽ phấn khởi hơn nếu thấy trong đó có trách nhiệm của Nhà nước với nhân dân lúc khó khăn.

ĐBQH Trương Trọng Nghĩa (TP Hồ Chí Minh): Một nền kinh tế thị trường ổn định, lành mạnh và một nhà nước pháp quyền nghiêm minh - là điều kiện bảo đảm giá cả được hình thành và thực hiện khách quan, hợp lý

Cần xác định một quan điểm: trong nền kinh tế thị trường, giá được hình thành và thực hiện thông qua các quy luật khách quan cung cầu, quy luật giá trị, quy luật cạnh tranh theo cơ chế thị trường. Điều đó không có nghĩa là Nhà nước không quản lý nhưng quản lý như thế nào, chúng ta cần rút ra các bài học và chúng ta đã trả giá cho việc quản lý giá. Hiện nay giá cả được hình thành và thực hiện thông qua hàng loạt Luật Thương mại, Luật Dân sự, Luật Cạnh tranh, Luật Hình sự, Luật Vi phạm hành chính, Luật Thuế, Luật Chứng khoán, Luật Quản lý thị trường... Chúng ta đã đi đúng hướng khi quản lý giá thông qua các luật này. Nhưng thực tế, hiện nay, đúng là giá cả và cách quản lý giá có vấn đề. Phải xem nguyên nhân nằm ở đâu? Tôi cho rằng, hoặc là những luật mà tôi vừa dẫn ra chưa tốt, hoặc là chúng ta phải xem lại việc thực hiện các luật đó, có nghĩa là bộ máy quản lý của chúng ta có vấn đề. Giá cả bị lũng đoạn, bị méo mó, bị đẩy lên cao có nhiều nguyên nhân, trong đó có những nguyên nhân như tham nhũng, lãng phí, lạm quyền, nhũng nhiễu và chính sách sai, ví dụ chính sách xuất nhập khẩu, chính sách quản lý thị trường, chính sách ngoại hối, chính sách tiền tệ, chính sách thuế.

Về lâu dài, một nền kinh tế thị trường ổn định, lành mạnh và một nhà nước pháp quyền nghiêm minh - là điều kiện và yếu tố để bảo đảm giá cả được hình thành và thực hiện khách quan và hợp lý. Đối với dự thảo Luật Giá lần này, đề nghị quy định về quản lý nhà nước trong lĩnh vực giá cần bổ sung nội dung: tạo môi trường sản xuất kinh doanh lành mạnh, an toàn, ổn định để giá cả hàng hóa dịch vụ được hình thành một cách khách quan, hợp lý và ổn định lâu dài. Đây là nội dung cực kỳ quan trọng. Điều 10, các hành vi bị cấm, Điểm b, Khoản 1 quy định: ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, chúng tôi đề nghị bổ sung việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, chính sách, biện pháp trong lĩnh vực giá không đúng thẩm quyền, không đúng trình tự, thủ tục hoặc gây thiệt hại cho doanh nghiệp và người tiêu dùng. Vì nhiều khi không ban hành văn bản quy phạm pháp luật nhưng ban hành chính sách, ban hành biện pháp không đúng và gây thiệt hại. Hai nữa là nhiều khi ban hành đúng thẩm quyền, đúng trình tự nhưng lại có hại cho nền kinh tế, có hại cho xã hội, có hại cho doanh nghiệp, có hại cho người tiêu dùng cho nên tôi đề nghị bổ sung thêm như vậy cho chặt chẽ khi chúng ta quyết định một chính sách nào đó.

Đối với tổ chức, cá nhân sản xuất kinh doanh, hiện nay, chúng ta đang rộ lên vấn đề chống chuyển giá. Tình trạng chuyển giá tồn tại hàng chục năm nay mà không quản lý, không kiểm soát được, nhưng không phải vì thế mà chúng ta cực đoan khi quy định về vấn đề này. Tôi đề nghị các hành vi chuyển giá, thông đồng về giá dưới mọi hình thức để trục lợi nên sửa lại thành: các hành vi chuyển giá, thông đồng về giá trái pháp luật để trục lợi và chúng ta phải có một quy định cụ thể hơn thế nào là chuyển giá, thông đồng về giá bị cấm và trái pháp luật. Chúng ta ghi dưới mọi hình thức thì e rằng nhiều doanh nghiệp không đồng tình, nhất là các doanh nghiệp nước ngoài người ta sẽ không đồng tình với một khái niệm mông lung như vậy.

ĐBQH Nguyễn Lâm Thành (Lạng Sơn): Quản lý giá phải công khai

Tôi bảo lưu ý kiến về quy định những hành vi bị cấm trong lĩnh vực giá và tiếp tục đề nghị bổ sung vào Điểm c, Khoản 2, Điều 10 quy định đối với tổ chức, cá nhân sản xuất kinh doanh lợi dụng độc quyền và vị thế độc quyền để định giá mua giá hàng hóa dịch vụ bất hợp lý để trục lợi. Trên lý thuyết cũng như thực tế, việc các doanh nghiệp có vị thế độc quyền chi phối giá cả, nâng giá bất hợp lý tạo tình trạng khan hiếm giả tạo là một thuộc tính của cơ chế thị trường, đặc biệt là khi có sự can thiệp của các nhóm lợi ích. Những năm vừa qua cũng đã xảy ra tình trạng này ở một số ngành, một số sản phẩm, gây bất ổn về giá cả cũng như thiệt hại cho người tiêu dùng. Trong dự thảo Luật đã đưa các hàng hóa dịch vụ thuộc doanh nghiệp có vị trí độc quyền, vị trí thống lĩnh thị trường ra khỏi danh mục hàng hóa dịch vụ do Nhà nước định giá tại Điều 19. Nhưng để bảo đảm thống nhất với Luật Cạnh tranh, vẫn cần thiết phải bổ sung các chế tài này vào điều cấm ở khoản cấm của Điều 10.

Về nguyên tắc quản lý giá, tôi đề nghị bổ sung thêm nguyên tắc công khai. Vì đây là một nguyên tắc rất quan trọng và có hẳn Điều 6 cũng quy định công khai thông tin về giá. Tôi đề nghị khoản này nên điều chỉnh lại là “Nhà nước thực hiện quản lý giá theo cơ chế thị trường; công khai; tôn trọng quyền tự định giá, cạnh tranh về giá của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh theo quy định của pháp luật”. Đối với Khoản 3 trong báo cáo giải trình của UBTVQH đã tiếp thu. Tuy nhiên tôi đề nghị bổ sung đầy đủ và rõ ràng hơn là “Nhà nước có chính sách về giá nhằm hỗ trợ các khu vực có điều kiện kinh tế xã hội khó khăn, các lĩnh vực sản xuất, ưu tiên sản phẩm mới, sản phẩm đặc thù để góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế và bảo đảm an sinh xã hội”. Chính sách hỗ trợ, can thiệp về giá ở trong hoạt động này ít tác động đến kinh tế vĩ mô nên đề nghị bỏ cụm từ này trong dự thảo Luật và thay vào đó là thúc đẩy phát triển kinh tế.

Nguyễn Vũ <i>ghi; Ảnh Lâm Hiển</i>