Tạm nhường ngôi

Poster của cựu Tổng thống Tadic bị dán đè lên bằng Poster của Nikolic                                                                                                                   Nguồn: Canada.com

Sự đổi ngôi tại thượng tầng kiến trúc chính trị Serbia khá bất ngờ bởi các cuộc thăm dò dư luận trước đó cho thấy đương kim Tổng thống Tadic có thể dễ dàng tái đắc cử nhiệm kỳ 3 với tỷ lệ 58% số phiếu bầu. Mặc dù vậy, chính phủ sắp mãn nhiệm của ông Tadic đã vấp phải sự phản ứng dữ dội của người dân Serbia do vấn đề suy thoái kinh tế, với tỷ lệ thất nghiệp lên tới 24% và đồng dinar của nước này mất giá mạnh. 

Vậy, tương lai nào đang chờ đợi ông Tadic – người giờ đây đã chính thức trở thành cựu tổng thống sau hai nhiệm kỳ khá thành công? Giới chuyên gia nhận định chính khách 54 tuổi này sẽ tạm thời lui về hậu trường và tiếp tục lãnh đạo Đảng Dân chủ, chờ đợi cơ hội “phục thù” sau 4 năm tới. Thất bại này không phản ánh sự thất vọng của người dân đối với chính sách thân phương Tây của nhà lãnh đạo thức thời này mà cho thấy, sự thất vọng đối với cách điều hành của chính phủ hiện hành trong giải quyết các khó khăn kinh tế. Ở góc độ này, có thể thấy cơ hội trở lại sân khấu lớn trong vai trò kép chính chưa hẳn đã khép lại đối với ông Tadic. Ngay cả việc cử tri Serbia lựa chọn đối thủ Nikolic- một chính khách theo chủ nghĩa dân tộc nhưng đã nhanh chóng điều chỉnh “nương”  theo chiều gió châu Âu – cho thấy, người dân không phản đối những chính sách lớn của Tadic, nhưng họ muốn một sự thay đổi và kỳ vọng mình đã lựa chọn đúng.

Ông Tadic đã trở thành chính khách đầu tiên không phải là đảng viên đảng Cộng sản lãnh đạo Serbia kể từ Cuộc chiến tranh thế giới lần thứ Hai. Là một nhà tâm lý học được đào tạo bài bản, ông nổi tiếng với lập trường thân phương Tây ngay từ những ngày sơ khai của Serbia sau cuộc nội chiến “huynh đệ tương tàn” tại Liên bang Nam Tư cũ. Bất chấp những ý kiến này nọ trong nước sau khi Brussels ủng hộ tỉnh Kosovo tuyên bố độc lập, Tadic kiên quyết theo bảo lưu quan điểm của mình. Đây được coi là yếu tố làm nên hai chiến thắng của ông trước đối thủ Nikolic trong hai cuộc bầu cử tổng thống gần đây.

Mười hai năm sau khi chế độ của cố lãnh đạo Slobodan Milosevic sụp đổ, ông Tadic đã nỗ lực không ngừng nghỉ để thay đổi cái nhìn không mấy thân thiện của cộng đồng quốc tế về Serbia sau các cuộc chiến hồi thập niên 1990 của thế kỷ trước. Tadic cũng quan tâm tới việc đánh bóng hình ảnh của mình trên các phương tiện truyền thông đại chúng, tạo dựng hình ảnh về một chính khách quảng giao, gần gũi và có quan hệ bặt thiệp với các yếu nhân của đất nước, trong đó có tay vợt số một thế giới Novak Djokovic. Trong nhiệm kỳ của mình, Tadic đã có công đưa Serbia từ chỗ là một quốc gia bị cô lập về kinh tế và chính trị giữa lòng châu Âu trở thành một thành viên tương lai của EU.

Trong chiến dịch vận động tranh cử của mình, Tadic không quên cảnh báo cử tri về những giai đoạn khó khăn phía trước khi Serbia phải đối mặt với bài toán thất nghiệp 24% và mức lương trung bình chỉ khoảng 350 euro (tương đương 460 USD). Ông cam kết nỗ lực khôi phục kinh tế dựa trên đầu tư nước ngoài, phát triển nông nghiệp và các ngành công nghiệp xuất khẩu. Cùng với đó là những tuyên bố về đấu tranh chống tội phạm có tổ chức và nạn tham nhũng.

Trong khi trong nước, Tadic vấp phải không ít chỉ trích rằng đã không mạnh tay chống tham nhũng, cải cách chính trị và kinh tế, thì tại nước ngoài, chính khách này được chào đón khi ông chủ trương hợp tác với chính quyền tự xưng tại Kosovo và giao nộp những thành viên cuối cùng trong ban lãnh đạo Liên bang Nam Tư trước đây cho tòa án của Liên Hợp Quốc tại Hague (Hà  Lan).

 Với một lý lịch nhiều thành công mang đậm dấu ấn cá nhân như vậy trên nền bức tranh tối chung của châu Âu và thế giới (kinh tế suy thoái, thất nghiệp gia tăng…), các nhà phân tích nhận định cơ hội chưa hoàn toàn khép lại với ông Tadic.

Huỳnh Vũ