Hoàn thiện khung pháp lý về huy động vốn

Năm vừa qua, đa phần các công ty đại chúng, công ty niêm yết làm ăn sa sút, lợi nhuận giảm nhiều, chỉ một bộ phận nhỏ duy trì lợi nhuận bằng năm trước hoặc có tăng nhưng không nhiều. Nguyên nhân do những tác động xấu của nền kinh tế trong và ngoài nước, hoạt động siết chặt vốn vay của ngân hàng, không cho vay ồ ạt đã khiến doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn. Các chuyên gia quốc tế nhận định: “doanh nghiệp Việt hiện nay đang phải chịu rào cản lớn về chi phí vay vốn cao nên cần chủ động đa dạng nguồn vốn”.

Nguồn: tinnhanhchungkhoan.vn

Doanh nghiệp muốn phát triển được dự án đầu tư, hoạt động sản xuất kinh doanh hiệu quả, cần phải có một cơ chế phù hợp để việc huy động vốn, có thể gắn kết với lợi ích của người góp vốn. Để đạt được hiệu quả cao nhất, các công ty cổ phần cần thực hiện việc huy động vốn thông qua hình thức phát hành cổ phiếu riêng lẻ. Đây được xem là một trong những đặc điểm riêng cũng như ưu điểm của công ty cổ phần, tuy nhiên những quy định của luật về hoạt động này chưa thực sự phù hợp. Luật Doanh nghiệp không hạn chế việc công ty cổ phần phát hành chứng khoán các loại để huy động vốn. Trong khi, Nghị định 01/2010 lại quy định các đợt chào bán phải cách nhau ít nhất 6 tháng được hiểu là công ty sẽ chỉ được thực hiện hai đợt chào bán cổ phần mỗi năm.

Mặc dù mục tiêu của Nghị định là giải quyết vấn đề của thị trường chứng khoán liên quan đến những đợt chào bán riêng lẻ của doanh nghiệp trong thời gian qua, đặc biệt là vấn đề minh bạch thông tin về các đợt chào bán và giá bán cho các đối tác lớn để nhằm tăng cường bảo vệ môi trường đầu tư cũng như quyền lợi chính đáng của các nhà đầu tư, nhưng theo Luật sư Phạm Chí Công, Công ty Luật Khai Phong, “những quy định về giới hạn thời gian của các đợt chào bán riêng lẻ đã làm hạn chế khả năng huy động vốn của doanh nghiệp”.

Luật sư Cao Bá Khoát, Giám đốc Công ty tư vấn KAC có cùng nhận định: “Nghị định 01/2010 đã phần nào gây cản trở hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Thời gian thực hiện các thủ tục hành chính cho đến khi chào bán được cổ phần riêng lẻ rất dài làm cho các doanh nghiệp không huy động được nguồn vốn cần thiết trong quá trình hoạt động. Mặt khác, đây là một quá trình liên tục do nhu cầu thực tế của hoạt động sản xuất kinh doanh”.

Rõ ràng, nếu các nhà làm luật tiếp cận vấn đề từ nhu cầu vốn liên tục của doanh nghiệp có thể thấy, mỗi dự án đầu tư, việc mở rộng sản xuất kinh doanh đều cần đến một nguồn vốn nhất định. Doanh nghiệp muốn phát triển phải liên tục mở rộng hoạt động kinh doanh, liên tục đứng trước những cơ hội đầu tư kinh doanh. Liên tục có thể hiểu là hôm nay doanh nghiệp có cơ hội đầu tư, họ chào bán riêng lẻ và bố trí được nguồn vốn nhằm nắm bắt cơ hội đầu tư đó. Ngay ngày mai họ có cơ hội đầu tư khác tiếp tục cần vốn để triển khai nhưng sẽ phải chờ sau 6 tháng để chào bán cổ phần huy động vốn. Chính hạn chế này sẽ làm triệt tiêu cơ hội đầu tư đó.

Mặt khác, quy định này tạo ra mâu thuẫn với Luật Doanh nghiệp về quyền huy động vốn và ảnh hưởng đến quyền của cổ đông trong công ty. Với tất cả những bất cập đó, việc đăng ký tăng vốn theo hình thức này đối với công ty cổ phần đến nay hầu như không thực hiện được, các phòng đăng ký kinh doanh các tỉnh đang lúng túng trong việc giải quyết, theo thông lệ là chờ văn bản hướng dẫn. Đây cũng chính là bức xúc lớn của cộng đồng doanh nghiệp.

Hơn nữa, theo ý kiến của nhiều chuyên gia, Nghị định này cũng không hiểu rõ sự khác nhau giữa hai loại công ty cổ phần là công ty đại chúng và không phải là công ty đại chúng, đánh đồng chúng với nhau, đưa ra những điều kiện khắt khe và không cần thiết trong việc huy động vốn của công ty cổ phần không phải công ty đại chúng. Điều này không phù hợp với Luật Doanh nghiệp và Luật Chứng khoán. Do vậy, cần thống nhất những quy định trong Luật và Nghị định 01/2010 với nhau để tránh mâu thuẫn và gây khó khăn cho doanh nghiệp khi áp dụng; đồng thời tối đa hóa khả năng huy động vốn của công ty cổ phần nhằm thúc đẩy sự phát triển của thị trường chứng khoán cũng như nền kinh tế Việt Nam trong năm 2012.