Phát triển kênh phân phối hiện đại còn những khó khăn...

Đến cuối năm 2011, trên cả nước có khoảng 640 siêu thị tại 59/63 tỉnh, tăng 12,5% và gần 120 trung tâm thương mại tại 32/63 tỉnh, tăng 23% so với năm 2010. Ngoài ra còn có hàng nghìn cửa hàng chuyên doanh và cửa hàng tiện lợi phân bố rộng khắp cả nước. Các siêu thị, trung tâm thương mại ra đời với phương thức hoạt động văn minh, hiện đại đã làm thay đổi diện mạo của thương mại bán lẻ của đất nước, làm thay đổi thói quen mua sắm tại chợ truyền thống của một bộ phận dân cư và góp phần vào sự phát triển kinh tế, xã hội của đất nước nói chung. Từ chỗ phát triển tự phát, đơn lẻ, thời gian qua, nhiều doanh nghiệp đã thực hiện một số chương trình liên kết phát triển hạ tầng thương mại với sự phong phú về hình thức và đa dạng về nội dung, trên cơ sở tích hợp thế mạnh của nhau (vốn, đất đai, kinh nghiệm quản lý, thương hiệu...) để tạo ra những tổ chức kinh tế mạnh hơn, có quy mô lớn hơn. Điển hình là Hợp tác xã thương mại TP Hồ Chí Minh đã hợp tác với một số doanh nghiệp thương mại để xây dựng các siêu thị mang thương hiệu Coopmart tại các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, Đông Nam bộ và Trung bộ, Hà Nội... Phó tổng giám đốc Saigon Coop Bùi Hạnh Thu cho rằng, nếu không có mạng lưới phân phối thì không thể đưa hàng thiết yếu hay hàng bình ổn đến tận tay người tiêu dùng.

Nhiều doanh nghiệp nhà nước đã quan tâm hơn đến việc mở rộng và củng cố mạng lưới kinh doanh theo các kênh phân phối và tiêu thụ hàng hóa, đổi mới phương thức hoạt động và mở rộng thị phần ở thị trường nội địa. Tiêu biểu là Tổng công ty Thương mại Sài Gòn(SATRA), Tổng công ty Thương mại Hà Nội(HAPRO)... Từ năm 2009, thực hiện cam kết gia nhập WTO của Việt Nam, doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài được phép đầu tư mở trung tâm thương mại, siêu thị... ở thị trường Việt Nam. Trước sức ép cạnh tranh này, một số doanh nghiệp phân phối lớn trong nước đã liên kết lại với nhau để đẩy nhanh việc phát triển hạ tầng thương mại. Nhưng theo Chủ tịch Hiệp Hội Siêu thị Hà Nội Vũ Vinh Phú, sự liên kết giữa các doanh nghiệp phân phối vẫn chưa mang lại hiệu quả cao. Tình trạng này xảy ra có nhiều nguyên nhân như tính cộng đồng trong khối kinh doanh còn thấp, doanh nghiệp thiếu vốn, thủ tục hành chính rườm rà... Vì vậy, vẫn chưa hình thành được những doanh nghiệp nội địa có quy mô lớn, mô hình kinh doanh hiện đại, có phương thức kinh doanh tiên tiến, giữ vai trò định hướng và tổ chức lưu thông, liên kết với sản xuất và xuất nhập khẩu tạo thành một hệ thống phân phối hiện đại, phát triển bền vững.

Phó thủ tướng Hoàng Trung Hải cho rằng, sự đầu tư phát triển của các doanh nghiệp trong nước còn rất chậm. Doanh nghiệp trong nước thiếu vốn, thiếu kinh nghiệm  quản lý so với doanh nghiệp nước ngoài. Mặc dù Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, trong đó Bộ Công thương giai đoạn vừa qua rất khuyến khích doanh nghiệp, nhưng thực tế cho thấy số lượng doanh nghiệp phân phối lớn không nhiều, chủ yếu là doanh nghiệp có quy mô nhỏ và vừa. Theo Phó thủ tướng Hoàng Trung Hải, đây là điểm yếu mà trong giai đoạn tới cần tiếp tục khắc phục...

Trên thực tế, cơ chế chính sách hỗ trợ, khuyến khích phát triển hạ tầng thương mại mặc dù được sửa đổi, bổ sung và đã có hiệu lực thi hành nhưng chưa được triển khai nghiêm túc tại không ít địa phương. Các địa phương cũng chưa quan tâm dành quỹ đất ở những vị trí thích hợp cho doanh nghiệp trong nước phát triển hạ tầng thương mại, thậm chí theo phản ánh của doanh nghiệp, có nơi lại dành sự ưu ái cho doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Hơn nữa, trong năm 2011, với lãi suất vốn vay ngân hàng ở mức cao - trên 20%, doanh nghiệp càng khó tiếp cận để đầu tư xây dựng hệ thống phân phối.

Anh Tú