Thông điệp đầu năm, lựa chọn cuối năm
“Lần đầu tiên, người Mỹ không phải chiến đấu tại Iraq. Và cũng lần đầu tiên trong hai thập kỷ qua, Osama bin Laden không còn là mối đe dọa đối với đất nước này”. Tổng thống Mỹ Barack Obama đã rất khôn ngoan khi mở đầu thông điệp liên bang năm 2012 bằng việc ca ngợi những “chiến tích” mà Washington giành được trong năm 2011. Đây là thông điệp liên bang lần thứ ba và cũng được coi là cương lĩnh tranh cử nhiệm kỳ hai của ông.
Thông điệp liên bang năm 2012 được đọc trong bối cảnh nền kinh tế Mỹ vừa trải qua cuộc suy thoái nghiêm trọng nhất trong vòng 7 thập kỷ qua và đà phục hồi vẫn chưa vững chắc, trong khi chính trị nội bộ Mỹ đang bị chia rẽ sâu sắc giữa cơ quan hành pháp với Thượng viện do đảng Dân chủ kiểm soát và Hạ viện do đảng Cộng hòa chiếm đa số. Không nói ra nhưng ai cũng hiểu Tổng thống Obama dùng bài diễn văn này để khai mào cho cuộc bầu cử tổng thống vào cuối năm nay.
 Nguồn: news |
Tự coi mình là người đi tiên phong trong việc bảo vệ quyền lợi của tầng lớp trung lưu, lực lượng nòng cốt của xã hội và kinh tế Mỹ, Tổng thống Obama đã “lái” thông điệp liên bang năm nay vào chủ đề công bằng. Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của một nền kinh tế mà có thể đem lại lợi ích cho tất cả mọi người. Đương kim Tổng thống Mỹ đề xuất khôi phục lại nền kinh tế mà “tất cả mọi người đều gặt hái thành quả một cách công bằng, chia sẻ công bằng và đều chấp hành cùng một luật chơi”. Theo ông, không phải giá trị của đảng Dân chủ hay của đảng Cộng hòa, mà chính là giá trị Mỹ đang bị đe dọa. Vì thế cần phải lấy lại giá trị ấy.
Bằng những lý lẽ hùng hồn trên, có lẽ Tổng thống Obama hy vọng thông điệp “công bằng” của ông sẽ gây tiếng vang với công chúng vốn đã và đang trải qua cuộc khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế tồi tệ nhất trong nhiều thập kỷ qua.
Thuế và việc làm là hai điểm chính ông Obama nêu ra như một chiến thuật tranh cử. Trong thông điệp liên bang của mình, ông Obama lặp lại lời kêu gọi áp thuế cao hơn đối với thiểu số những người giàu nhất nước Mỹ và giảm bớt gánh nặng thuế cho tầng lớp trung lưu, điều vốn vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ phía đảng Cộng hòa. Ông cũng đánh tiếng cảnh báo các đối thủ rằng, ông sẽ ngăn chặn mọi rào cản bằng hành động (chứ không chỉ bằng lời nói), và ông sẽ phản đối bất kỳ nỗ lực nào muốn quay lại các chính sách vốn dẫn đến cuộc khủng hoảng kinh tế vừa qua. Những người Cộng hòa đã nhiều lần phản đối đề xuất cải cách luật thuế của ông Obama, theo đó các tập đoàn và thiểu số những người giàu sẽ phải đóng thuế cao hơn để chính phủ có tiền tăng đầu tư và đảm bảo công bằng xã hội. Ý tưởng này được gọi là Quy tắc Buffett, đặt theo tên của nhà tỷ phú đầu tư Warren Buffett, người nổi tiếng với lời than phiền rằng thư ký của ông lại phải trả thuế nhiều hơn ông. Song phe Cộng hòa lại cáo buộc ông Obama sử dụng xung đột giai cấp làm chiêu bài với hy vọng tái đắc cử nhiệm kỳ II.
Giới quan sát nhận định trong thông điệp liên bang năm nay, Tổng thống Obama đã sử dụng những lời lẽ tương tự như những tháng gần đây, cố gắng quảng cáo tầm nhìn và các chính sách kinh tế của ông đến các tầng lớp người dân sau khi nó bị làm cho mất tác dụng do đảng Cộng hòa không chịu hợp tác. Rõ ràng, chiến lược của ông Obama đã có tác động.
Isabel Sawhill, chuyên gia về chính sách tài chính liên bang của Viện Brookings, đánh giá năm 2011 là năm đầu tiên mà chủ đề công bằng, bình đẳng và cơ hội ở Mỹ là một phần trong các cuộc tranh luận công chúng, và hiện nay nó đang là một phần của tranh luận chính trị. Theo chuyên gia này, trong năm 2012, đây sẽ tiếp tục là một vấn đề lớn. Ông Obama dường như không có ý định từ bỏ chiến thuật hô hào vì một nền kinh tế, một xã hội công bằng cho người Mỹ. Bằng chứng là ngay sau khi đọc thông điệp liên bang, Tổng thống Obama đã mang cương lĩnh này đi vận động tranh cử xuyên quốc gia tại 5 bang được xác định là “trận địa giành giật quyết liệt” trong cuộc tổng tuyển cử tháng 11.2012, nhằm thúc đẩy các đề xuất mà ông đã đưa ra trong thông điệp liên bang.
Phản ứng tại Quốc hội đối với thông điệp liên bang 2012 của Tổng thống Obama mang đậm tính đảng phái, trừ một ngoại lệ hiếm hoi liên quan đến chính sách đối ngoại. Cả hai đảng Dân chủ và Cộng hòa đều đồng ý với quyết tâm của Tổng thống Obama về chính sách ngăn chặn Iran chế tạo vũ khí hạt nhân, đồng thời cũng ủng hộ một quan điểm cứng rắn hơn trong chính sách thương mại với Trung Quốc.
Ngoại trừ sự đồng thuận kể trên, bất đồng vẫn là màu sắc chủ đạo giữa hai phe Dân chủ và Cộng hòa trong Quốc hội Mỹ. Điều này không khó hiểu khi phía trước là cuộc đua giành chiếc ghế ông chủ Nhà Trắng thứ 45 của nước Mỹ. Trong khi nghị sĩ Dân chủ ca ngợi bài diễn văn có tác dụng như một “cuộc đối thoại trưởng thành” với Quốc hội và người dân Mỹ, phe Cộng hòa lại gay gắt phản đối, cho rằng “đây không phải là một bài diễn văn thuyết phục, và nội dung của nó sẽ mau chóng bị lãng quên”. Ngay trước khi ông Obama đọc thông điệp liên bang, Chủ tịch Hạ viện, Hạ nghị sỹ đảng Cộng hòa John Boehner, đã mô tả bản thông điệp liên bang 2012 chỉ là bản sao của các chính sách cũ.
Dẫu sao, việc quyết chiến với phe bảo thủ tại Quốc hội là một chuyện, còn chiến đấu với một ứng cử viên tổng thống của đảng Cộng hòa lại là chuyện khác và đây mới là chuyện quan trọng nhất lúc này. Với thông điệp liên bang mới rồi, ông Obama rõ ràng nhận thức được rằng ông phải giương khẩu hiệu tranh cử “cuộc bầu cử 2012 là một sự lựa chọn cho tương lai (của nước Mỹ)”, chứ không phải một cuộc trưng cầu ý dân về nhiệm kỳ đầu tiên của ông.