Linh hồn Ấn Độ: tranh vẽ trên nền đất
Vẽ tranh trên nền đất là một nghệ thuật trang trí độc đáo của người Ấn Độ. Người ta thường dùng bột, vôi và hoa lá để vẽ hay xếp thành những hình dạng linh thiêng nhằm biểu trưng cho sự sống, sự thuần khiết và no ấm, để trang trí trong vườn, trong nhà, ở nơi thờ cúng nhằm làm đẹp nơi ở, đồng thời là một lời chào ấm áp đến các vị thần linh và khách quý.
Tranh vẽ trên nền đất được gọi bằng khá nhiều cái tên. Chẳng hạn tại vùng Bengal ở miền Đông, người ta gọi nó là alpana, ở Gujarat và Maharastra (miền Tây) là rangoli; ở Uttar Pradesh (miền Bắc) là chowkpurana; ở Andra Pradesh (miền Nam) là muggu và ở Madhya Pradesh (miền Trung) là sanja… Nhưng rangoli là tên gọi thông thường nhất, được ghép từ chữ rang và oli/avali nghĩa là những mũi tên màu.
Sáng sáng, theo truyền thống, phụ nữ sẽ dậy sớm tỉ mỉ vẽ rangoli ở tất cả những nơi sạch sẽ, linh thiêng nhất của gia đình. Họ làm điều này vì niềm tin các vị thần thích sự trang nhã, sạch đẹp, nếu thấy nhà cửa đẹp sẽ vào thăm và ban phát nhiều điều tốt lành hay du khách từ phương xa thấy tranh đẹp cũng năng đến chơi. Và để cho ước mong trở thành hiện thực, họ vừa vẽ vừa nguyện cầu, vẽ xong mới bắt đầu công việc nội trợ. Ban đầu, tranh vẽ thường chỉ rộng vài chục centimét vuông nhưng giờ đây nhiều tranh có thể phủ kín nền đường. Một bức tranh làm thủ công thường kéo dài hàng giờ. Cuối ngày, những hình vẽ có thể bị phai, chỉ còn mờ mờ, nhưng đến sáng hôm sau lại hiện lên rực rỡ.
Vào Lễ hội Diwali đón chào Nữ thần Thịnh Vượng Lakshmi, khắp nơi trên đất Ấn người ta sẽ làm những bức tranh đẹp nhất dâng lên Nữ thần. Thường thì tranh có hình vuông, chữ nhật, tròn hoặc cả ba đối xứng với các họa tiết hoa trái như hoa sen, quả dừa, quả xoài, lá đa, lá đề; các con vật như bò, voi, ngựa, đại bàng, công, ngỗng trời, cá, rắn, thậm chí là cả hình chữ vạn, cây đinh ba, dấu chân nữ thần Lakshmi, xe ngựa, đền đài hay các thiên thể như mặt trời, mặt trăng, ngôi sao... với ý nghĩa con người và muôn vật luôn hòa hợp. Trung tâm bức tranh thường đặt một bông hoa sen biểu trưng cho Nữ thần Lakshmi, cho sự sống và tâm bánh xe luân hồi.
Người dân miền Bắc thường xếp hoa lá, các loại hạt, đèn dầu, đồ thêu thùa và đồ vật quý thành một bức tranh dâng lên các vị thần. Nhiều người có thể còn cắt sẵn những miếng đất thành các hình dạng, tô màu và cắm hoa, rồi đặt ở giữa một ngọn đèn. Trái lại, dân miền Nam vẽ rangoli bằng bột gạo, bột đậu và rau quả, đặc biệt khi vẽ thường bắt tay hình phễu rắc bột xuống đất theo ý muốn. Ở miền Nam, rangoli thường có nhiều phần trắng vì người dân địa phương tin rằng màu trắng là biểu tượng của sự bình an, trong sạch và thường dùng nhiều gạo vẽ tranh vì gạo là thứ chủ yếu nuôi sống con người và là thước đo sự khấm khá, nên muốn phúng gạo như một phần của cải tới các vị thần. Thông thường, để vẽ được một bức tranh lớn trên đất, họ có thể cần dùng tới dăm bảy cân bột. Còn để tăng sự rực rỡ và mùi thơm thì tùy từng địa phương mà người ta có thể rắc thêm xung quanh hình vẽ những cánh hoa cúc vạn thọ, hồng, nhài, thược dược, trúc đào, lá cây...
Từ nhỏ, các bé gái đã được theo mẹ vẽ hình trên mặt đất. Mẹ cõng con gái trên lưng vừa đi vừa vẽ. Khi gia đình có người thân mất, họ sẽ ngừng vẽ trong mười ngày, nhưng đến ngày thứ 11 hoặc 12 sẽ bày cỗ khoản đãi làng xóm và lại vẽ.
Nói chung, tùy từng địa phương mà người ta quan niệm tranh thế nào là đẹp, song điều quan trọng nhất khi vẽ xong các đường phải liền mạch, nếu không sẽ bị ma quỷ xâm nhập, làm hỏng ước nguyện.
Ở Tamil Nadu, vào tháng maarkazhi (từ ngày 15.12 đến ngày 15.1 dương lịch) là thời điểm có nhiều rangoli nhất. Theo thần thoại Hindu thì trong tháng này, Nữ thần Andal đã cầu hôn thần Thirumal và toại nguyện. Vì vậy, vào tháng maarkazhi, đám con gái chưa chồng đều vẽ rangoli và hát bài hát Thiruppaval của Nữ thần Andal, mong sớm lấy được chồng. Ngoài ra, mọi nhà còn vẽ tranh đón khách, vì đây là dịp mọi người đến chơi, tặng nhau quà và bánh kẹo.
Do là tranh dân gian, nên không có trường lớp chính thức nào dạy vẽ rangoli, mà tự mỗi gia đình từ xưa truyền lại cách vẽ rangoli cho con cháu. Tuy nhiên, ngày nay nhiều người có thể học vẽ rangoli qua các tờ báo đăng tranh mới mỗi tuần và qua các cuộc thi rangoli. Ngoài những mẫu vẽ tay, người ta còn bán các tấm dán hoặc thiết kế sẵn trên máy tính để nhìn vào đó mà vẽ cho nhanh.
Tuy nhiên, rangoli lúc nào cũng như một điệu vũ thành kính, phản ảnh tín ngưỡng, thẩm mỹ và linh hồn dân tộc Ấn Độ.n