Ngành điện - một năm nhìn lại

Năm 2011 - năm đầu tiên triển khai thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm (2011-2015), vì thế, nhiều chính sách phát triển ngành điện được ban hành. Đó là những quyết định của Thủ tướng Chính phủ về điều chỉnh giá bán điện theo cơ chế thị trường; quy hoạch phát triển điện lực quốc gia giai đoạn 2011-2020. Và ban hành cơ chế khuyến khích phát triển điện gió, năng lượng sạch; nghiên cứu, sửa đổi Luật Điện lực; khởi động thị trường phát điện cạnh tranh thí điểm. Năm 2011 cũng là năm đã có những quy định cụ thể về cơ chế hỗ trợ giá điện cho hộ nghèo, các hộ thu nhập thấp. Theo Tổng cục trưởng Tổng cục Điều tiết Điện lực, Bộ Công thương Phạm Mạnh Thắng, người nghèo được trợ cấp thẳng luôn là 30.000 đồng một tháng tiền điện và nhận trợ cấp đó từ nguồn ngân sách. Những hộ thu nhập thấp ngoài diện hộ nghèo cũng được nhận trợ giá trong 50 số đầu tiên, với mức giá chỉ bằng 80% giá điện.

Cái được căn bản, cốt lõi trong thực thi nhiệm vụ của ngành điện trong năm 2011 phải kể đến việc bảo đảm đủ điện, thậm chí là thừa điện trong cả mùa khô - một sự kiện chưa từng xảy ra kể từ khi Việt Nam đẩy mạnh công nghiệp hóa, gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới, tăng tốc phát triển kinh tế. Nhiều chuyên gia trong ngành năng lượng cho rằng, việc nhiều năm rồi mới có được một năm đủ điện, thậm chí thừa điện cho sản xuất và tiêu dùng là điều đáng mừng. Tuy nhiên, việc thừa điện cũng đã gây khó khăn trong quá trình triển khai thực hiện của 2 tập đoàn lớn tham gia sản xuất điện trong năm qua là Tập đoàn Than và Khoáng sản, Tập đoàn Dầu khí quốc gia. Nhiều chuyên gia cho rằng, việc thừa điện còn có nguyên nhân dự báo chưa chuẩn xác.

Một số điểm sáng đáng nhớ của ngành điện được Bộ trưởng Bộ Công thương Vũ Huy Hoàng khẳng định, là việc thu hút khoảng 4,9 tỷ USD vốn nước ngoài để đẩy nhanh tiến độ các nhà máy điện, đưa thêm gần 2.000 MW điện vào vận hành, góp phần bảo đảm đủ điện trong năm 2011 và những năm tới. Trong đó, đáng kể là hoàn thành vượt tiến độ và đưa điện lên lưới của tổ máy số 4 Nhà máy Thủy điện Sơn La vào cuối năm 2011. Trưởng ban Quản lý dự án Thủy điện Sơn La Nguyễn Hồng Hà cho biết, thành tích này đạt được là do vốn xây dựng được bảo đảm ngay từ đầu, dù còn nhiều khó khăn, vướng mắc. Ngoài ra, việc đóng điện thành công trạm biến áp 500KV Nho Quan - Ninh Bình bằng máy biến áp 500KV do Việt Nam sản xuất cũng khẳng định thành công của ngành điện trong việc phát triển lĩnh vực cơ khí điện lực, góp phần giảm chi phí trong đầu tư, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa của toàn ngành.

Tuy nhiên, người đứng đầu cơ quan quản lý nhà nước về lĩnh vực điện năng cũng chỉ ra nhiều khó khăn, tồn tại của ngành điện nói chung, Tập đoàn Điện lực VN nói riêng. Cụ thể là sản xuất, kinh doanh điện vẫn còn thua lỗ (3.500 tỷ đồng trong năm 2011), cân bằng tài chính tiếp tục khó khăn, nhiều dự án còn chậm tiến độ… Bộ trưởng Bộ Công thương Vũ Huy Hoàng chỉ đạo, nhiệm vụ tối thượng của ngành điện trong năm 2012 là bảo đảm cung ứng đủ điện cho sản xuất và đời sống của nhân dân; đồng thời, tiếp tục đẩy mạnh đầu tư theo Quy hoạch điện VII đã được phê duyệt; thực hiện tái cơ cấu ngành; thí điểm thị trường phát điện cạnh tranh để tháng 7.2012 đưa vào vận hành chính thức… Đối với giá điện thì, tiếp tục lộ trình điều chỉnh giá bán theo tinh thần giá thị trường. Lộ trình này sẽ được vận hành hợp lý và tính đến những thời điểm nhạy cảm để vừa thực hiện được yêu cầu đặt ra đối với ngành trong tiến tới cân bằng tài chính, vừa góp phần thực hiện được những mục tiêu về kinh tế vĩ mô chống lạm phát và đảm bảo an sinh xã hội.

Linh Long