Vốn cho nông nghiệp - Nên hướng vào dịch vụ hỗ trợ sản xuất

Trong dự toán ngân sách năm 2012, tổng chi cho nông nghiệp, nông dân và nông thôn, kể cả từ nguồn trái phiếu Chính phủ, bằng khoảng 40,9% tổng chi ngân sách nhà nước (khoảng 343.108 tỷ đồng). Lượng vốn từ ngân sách dành cho nông nghiệp chiếm tỷ trọng cao chứng tỏ sự quan tâm, ưu tiên của Nhà nước dành cho ngành này. Nhưng nhiều chuyên gia cho rằng, đầu tư của Nhà nước vào ngành nông nghiệp hiện nay vẫn còn dàn trải và chưa đồng bộ. Ví dụ như tổng vốn đầu tư phát triển thuộc nguồn ngân sách năm 2011 được giao cho Bộ NN và PTNT là 3.672,3 tỷ đồng. Tổng vốn đầu tư thực hiện của ngành nông nghiệp tính đến hết tháng 11.2011 ước đạt 4.378,9 tỷ đồng. Trong đó, vốn đầu tư cho thủy lợi là 2.519,57 tỷ đồng; đầu tư phát triển hạ tầng nông thôn đạt 1.249 tỷ đồng; đầu tư phát triển cho ngành thủy sản chỉ ở mức 22 tỷ đồng. Trong khi đó, vốn đầu tư cho chương trình trọng điểm phát triển và ứng dụng công nghệ sinh học ở mức 18,5 tỷ đồng; vốn cho phát triển khoa học, công nghệ trong ngành nông nghiệp chỉ là 43,93 tỷ đồng...

Nguồn: huongnghiep.vn

Theo Viện trưởng Viện Khoa học kỹ thuật nông nghiệp miền Nam Bùi Chí Bửu, trong tổng vốn đầu tư của toàn xã hội cho ngành nông nghiệp, vốn đầu tư cho hạ tầng nông thôn, xây dựng đường sá, kênh mương, hệ thống thủy lợi hiện đang chiếm đến 70%. Lượng vốn này đã mang lại nhiều lợi ích cho nông dân và làm thay đổi bộ mặt nông thôn. Việc Nhà nước chỉ tập trung đầu tư cho hạ tầng nông thôn, nông nghiệp đã làm mất cơ hội phát triển của nhiều lĩnh vực khác trong ngành. Trong khi đó, tại nhiều quốc gia trên thế giới, nguồn vốn đầu tư vào hạ tầng nông nghiệp, nông thôn được tính vào lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản của xã hội. Vốn đầu tư trực tiếp cho nông nghiệp chủ yếu hướng vào các dịch vụ hỗ trợ sản xuất.

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cho rằng chất lượng sản phẩm nông nghiệp hiện nay vẫn chưa được cải thiện nhiều nên giá bán nông sản của nông dân vẫn thấp, xuất khẩu chủ yếu ở dạng thô, giá trị thấp. Bên cạnh đó, do năng suất lao động thấp nên giá thành sản phẩm nông nghiệp cũng luôn cao hơn so với sản phẩm cùng loại ở những quốc gia khác. Bởi thế, bên cạnh hạ tầng nông thôn, thời gian tới, Nhà nước cần tập trung vốn đầu tư nhiều hơn cho việc phát triển các dịch vụ hỗ trợ sản xuất, hướng những khoản đầu tư trực tiếp vào nông dân nhằm gia tăng năng suất nông nghiệp. Một số ý kiến cho rằng, Nhà nước nên trích lại một phần số thu từ xuất khẩu nông sản để đầu tư phát triển khoa học công nghệ trong nông nghiệp. Với khoản đầu tư này, người nông dân sẽ được hưởng lợi từ việc tăng năng suất từ con giống tốt, sản phẩm sau thu hoạch được bảo quản tốt hơn, góp phần tăng thu nhập. Và quan trọng hơn, nguồn kinh phí từ xuất khẩu đầu tư vào các lĩnh vực là đầu vào của ngành sản xuất nông nghiệp sẽ giúp cho nông dân chủ động hơn trên cánh đồng của mình.

Nhưng có thể thấy, đầu tư vào cơ sở hạ tầng luôn là đầu tư có lợi nhất, vì đó là nền tảng của phát triển kinh tế. Và nếu không giải quyết được vấn đề hệ thống tưới tiêu, thoát nước, đường giao thông… thì người nông dân khó có thể vươn lên sản xuất lớn. Thực tế tiến hành những cánh đồng mẫu lớn cũng cho thấy, chỉ có thể triển khai thành công mô hình này tại một số địa bàn cơ bản hoàn thiện cơ sở hạ tầng. Có hệ thống cơ sở hạ tầng thuận lợi cho sản xuất, thì các ứng dụng khoa học, công nghệ mới phát huy được tác dụng. Tất nhiên, không thể phủ nhận vai trò của khoa học, công nghệ trong sản xuất nông nghiệp, do sẽ hỗ trợ trực tiếp và mang lại nhiều lợi ích nhất cho nông dân, tăng sức cạnh tranh của nông sản nước ta. Tuy nhiên, hiện nay, chính lượng vốn cho cơ sở hạ tầng vẫn chưa đáp ứng nhu cầu của sản xuất nông nghiệp, dù đang chiếm tỷ lệ lớn trong tổng vốn đầu tư cho ngành. Điều này có thể thấy rõ nếu so sánh kinh phí đầu tư một con đường, cây cầu với tổng lượng vốn ngân sách dành cho nông nghiệp, nông thôn.

Với điều kiện tài chính còn hạn hẹp hiện nay, không nên đặt vấn đề dành tỷ lệ đầu tư cho mỗi lĩnh vực trong ngành nông nghiệp bao nhiêu là phù hợp, quan trọng là biết cách sử dụng để phát huy tối đa hiệu quả mỗi đồng vốn. Nếu những tiểu chương trình, dự án thành phần trong các chương trình mục tiêu quốc gia có trùng lắp về nội dung, địa bàn đầu tư được gộp lại, để tập trung nguồn vốn cho một công trình, dự án nghiên cứu công nghệ sinh học… hẳn sẽ hiệu quả hơn so với tình trạng đầu tư dàn trải, trùng lắp hiện nay? Thực tế, sự trùng lắp nội dung hay dự án thành phần của giữa một số chương trình mục tiêu quốc gia đang khiến một địa bàn được thụ hưởng nhiều dự án, nhưng khó có dự án quy mô lớn. Nguồn vốn khi bị xé lẻ cũng khó đủ để đầu tư một công trình hạ tầng, cũng như đáp ứng nhu cầu của công tác nghiên cứu.

Hải Thanh