Lợi ích nhóm đang chi phối thị trường vàng

Trả lời chất vấn của ĐBQH tại Kỳ họp thứ Hai, QH Khóa XIII, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Nguyễn Văn Bình khẳng định: sẽ tập trung sản xuất vàng miếng về một đầu mối, và thương hiệu SJC sẽ trở thành thương hiệu quốc gia. Kỳ vọng của Ngân hàng Nhà nước khi đưa ra quyết định này và những quyết định tương tự khác là nhằm tập trung việc quản lý kinh doanh vàng miếng về một đầu mối, tránh tình trạng lộn xộn trong kinh doanh, gây bất ổn thị trường và cả nền kinh tế. Thế nhưng, thực tế lại chứng minh điều ngược lại. Kể từ khi chỉ còn một doanh nghiệp duy nhất sản xuất vàng miếng là Công ty Vàng bạc đá quý Sài Gòn (SJC), thị trường trong nước liên tục có những diễn biến bất thường so với thị trường thế giới. Giá vàng trong nước bị đẩy lên với mức chênh lệch rất cao so với giá thế giới. Đỉnh điểm là giá vàng trong nước cao hơn giá thế giới quy đổi xấp xỉ 4 triệu đồng/lượng. Theo Tổng giám đốc Công ty Vàng bạc đá quý Bảo Tín - Minh Châu Vũ Minh Châu, chỉ cần gia công, dập lại tên doanh nghiệp là đã có lãi hàng triệu đồng/lượng, trong khi người mua chịu nhiều thiệt thòi. Người dân phải mua với giá độc quyền, cao hơn giá thế giới. Như vậy không đúng với mục tiêu của Ngân hàng Nhà nước khi đưa ra các chính sách mới là kéo giá vàng trong nước về sát với giá thế giới. Ông Vũ Minh Châu cho rằng, tình trạng này nảy sinh hiện tượng có nhóm lợi ích đạt lợi nhuận lớn, trong khi không thể làm rõ phần đóng góp của họ cho lợi ích quốc gia. Vì vậy, cần có thương hiệu vàng quốc gia để tránh tập trung cho một số nhóm lợi ích, đẩy giá vàng trong nước chênh lệch cao với giá trên thị trường thế giới như hiện nay.

Theo nhiều ý kiến, với mức chênh lệch cao như vậy, một nhóm nhỏ sẽ được lợi lớn, còn các nhà đầu tư và Nhà nước thì chịu thiệt. Cách đặt vấn đề như vậy không phải là không có cơ sở. Rõ ràng tuyên bố của Ngân hàng Nhà nước đã trở thành một bảo chứng cho thương hiệu SJC, mặc dù 7 thương hiệu khác đều đã được cấp giấy phép sản xuất vàng miếng từ trước đó. Việc thống nhất sản xuất vàng miếng về đầu mối Ngân hàng Nhà nước là cần thiết, nhưng để tránh gây xáo trộn thị trường thì rất cần sự minh bạch thông tin: thương hiệu đó là gì? do đơn vị nào quản lý? giá cả được xây dựng trên cơ sở nào?... Cách làm này rõ ràng đang tạo ra đặc quyền cho một doanh nghiệp duy nhất. Thêm vào đó, khi Thủ tướng Chính phủ chưa ký ban hành Nghị định thay thế Nghị định 174 về quản lý sản xuất và kinh doanh vàng miếng, thì các quyết định đi theo bản dự thảo Nghị định này là vội vàng. Sự vội vàng ấy trong bối cảnh kinh tế cuối năm nhiều bất ổn hiện nay càng dễ gây hoang mang, xáo trộn. Rõ ràng là công tác quản lý thị trường vàng năm 2012 đang cần những quyết sách sáng suốt hơn, tính toán đến lợi ích quốc gia, lợi ích của nhà đầu tư và của các doanh nghiệp, chứ không thể chỉ là lợi ích kinh tế của một nhóm nhỏ.

Thu Thùy