Khởi đầu cho những ước mơ

Sau một năm, khi cuộc thi khép lại, có thể thấy rất nhiều cây bút mới tham gia, chất lượng sáng tác cũng được nâng lên rõ rệt. Những cây bút quen thuộc thì đến với cuộc thi bằng giọng điệu mới mẻ hơn trước. Điều đặc biệt là thủ khoa của cuộc thi ở những năm trước như Phương Trinh, Trần Đức Tiến, Nguyên Hương, Trương Tiếp Trương không hề quản ngại, vẫn tiếp tục dự thi với tác phẩm mới. Nhiệt tình và tâm huyết đối với độc giả nhỏ tuổi – đó là điều có thể ghi nhận được thông qua việc tham gia của các tác giả này.

Từ 245 tác phẩm dự thi, Ban Sơ khảo đã chọn được 25 truyện ngắn gửi lên Hội đồng Chung khảo.

Hội đồng Chung khảo gồm có:

- Nhà văn Hồ Anh Thái, Chủ tịch Hội đồng Chung khảo,

- Ông Nguyễn Huy Thắng, Phó giám đốc Nhà xuất bản Kim Đồng,

- Bà Lê Thị Dắt, giám đốc Dự án hỗ trợ văn học thiếu nhi Việt Nam - Đan Mạch,

 - Nhà văn Lê Phương Liên, nhà xuất bản Kim Đồng,

 - Nhà văn Phan Triều Hải.

Hội đồng đã bàn bạc trên từng tác phẩm và bỏ phiếu kín. Kết quả là sáu tác phẩm nhận đủ số phiếu bầu để chiến thắng trong cuộc thi nhiều ý nghĩa này.

Vỏ ốc diệu kỳ của Vũ Hương Nam là câu chuyện làm toát lên ý nghĩa đáp đền tiếp nối trong một cộng đồng. Cứu vớt lẫn nhau, đem lại sự sống cho nhau là một dòng chảy liên tục từ người này sang người khác. Sự sống có thể tồn tại thông qua tình thương, qua tính cộng đồng, sự quên mình, mà không cần phải loại trừ lẫn nhau, con người có thể tồn tại mà không cần dựa trên sự hủy diệt người khác. Tác giả đã xây dựng được một cốt truyện hấp dẫn, không đơn giản, có yếu tố li kỳ, khiến người đọc phải băn khoăn và theo dõi đến cùng. Tuy nhiên, với một tác giả nhỏ tuổi, để vượt thoát khỏi ảnh hưởng của người đi trước trong việc cấu tứ, trong dẫn chuyện, văn phong và tạo lập được cá tính sáng tạo của riêng mình đòi hỏi tác giả nỗ lực nhiều hơn trên chặng đường phía trước. Giải thưởng trao cho chất lượng tác phẩm, đồng thời cũng là ghi nhận thành công của một tác giả nhỏ tuổi.

Truyện ngắn Ước mơ trong bão của Chu Thanh Hương cũng có một cách kể chuyện hấp dẫn, khiến người đọc thắc mắc rồi được tác giả lý giải dần dần. Khi câu chuyện được gỡ ra từng nút thắt, người đọc mới hiểu ra thái độ chống đối, không chịu đến trường của một em học sinh vùng cao. Tác giả đã tạo ra một tình huống giả tưởng, gây kịch tính, rồi tìm cách thu xếp và giải quyết ổn thỏa. Tác phẩm có thể gây băn khoăn chút ít về quan niệm tiếp nhận và phản ảnh hiện thực, những câu văn cuối có phần hơi cứng, nhưng được đỡ lại bằng bức tranh miền núi sinh động và khá độc đáo.

Nhà văn Trần Đức Tiến tham gia cuộc vận động sáng tác năm nay bằng một truyện ngắn nhẹ nhàng, trong trẻo. Trong Thiên thần nhỏ áo xanh, tác giả có thể khiến cho người ta thêm yêu sách, thêm yêu văn chương khi mà sách giúp cho con người tiếp nhận được thông điệp từ nơi xa, sách giúp cho người ta có thể làm những cuộc ngoạn du, có thể gặp gỡ nhau qua khoảng cách không gian và thời gian. Dường như tác giả muốn gửi gắm thông điệp rằng thế giới này cũng nhẹ nhàng, đơn giản thôi, và cũng như những cánh chuồn chuồn kia, vốn không kham nổi cái lớn, đừng bắt nó mang chứa những gì quá nặng nề. Tay nghề vững vàng của tác giả đã làm cho một câu chuyện đơn giản, tưởng như không có gì nhiều, trở thành một ấn tượng dễ thương.

Tác giả Trương Huỳnh Như Trân có một chùm truyện sinh động như những hoạt cảnh, trong đó Đã muộn rồi se sẻ ơi là truyện gây được cảm tình cho người đọc. Con Miu Tai Trắng mà ta vẫn thân thiết bỗng nhiên vồ chộp con chim sẻ để ăn thịt và hóa thành kẻ tội đồ. Cũng con Miu tội lỗi ấy lại giúp ta đuổi được một con sâu to tướng. Vậy con mèo là kẻ gây ra tội ác hay là người bạn tốt? Công tội của nó phải được nhìn nhận như thế nào? Câu chuyện bình thường nhưng dẫn đến một nhận thức về quy luật của đời sống. Câu chuyện đang ở thời hiện tại bất chợt được tác giả đẩy về thời quá khứ, bỗng chốc trở thành kỷ niệm, một kỷ niệm man mác buồn, và khuấy động những xúc cảm khá tinh tế. Con người trưởng thành dần dần nhờ những cảm xúc như vậy: tình thương và tình bạn giữa con người với loài vật, cảm xúc ân hận và tha thứ với bạn bè và muôn loài trong tự nhiên.

Truyện ngắn Vũ trụ khuyết đặt người đọc trước những câu hỏi: – Bạn sẽ làm gì nếu là một người mẹ đơn thân đồng thời là một nữ doanh nhân thành đạt có đứa con nhỏ đột ngột biến mất? – Bạn sẽ hành động thế nào nếu có một chú bé trốn nhà đi theo đoàn công tác của bạn? – Bạn có tâm tư ra sao nếu là một chú bé chín tuổi được nuôi dưỡng không thiếu thứ gì, chỉ thiếu một thiên nhiên rộng lớn và những tấm lòng biết chia sẻ? Tác giả Tuệ An đã trả lời ba câu hỏi này để hình thành một câu chuyện khiến người đọc bâng khuâng. Không chỉ người nghèo mới là người thua thiệt, mà một cuộc sống đủ đầy cũng còn nhiều khiếm khuyết, cũng cần được chia sẻ và cảm thông, cũng cần được quan tâm và lấp đầy bằng tình thương. Tác phẩm đã có được độ lắng đọng cần thiết và khơi gợi cảm xúc cho người đọc.

Tác giả Phương Trinh tham gia với truyện Ngôi nhà tiếng cười, một tập hợp gồm tám mẩu truyện xinh xắn, dễ thương, rất dễ đọc với đối tượng nhỏ tuổi. Có thể cũng bởi vì nhằm vào đối tượng này, tác giả không ngần ngại đưa ra từng bài học trong mỗi truyện. Bài học rút ra đã làm sáng rõ cho từng truyện, nhưng mặt khác cũng làm cho ý tưởng thiếu một độ ẩn cần thiết. Và ở một vài truyện, tính mục đích giáo huấn rõ ràng quá, tác giả đã tự đứng ra nói thay, làm giảm khả năng để tự câu chuyện tự nói, khiến cho tác phẩm có phần thiếu tự nhiên. Tuy nhiên, đây vẫn là tác phẩm sinh động, dễ đón nhận đối với các em nhỏ.

Một số truyện khác như Lọ thủy tinh của Trần Tư Khoa, “Ngày xưa” của ông tôi của Nguyễn Quang, Ước gì không phải ngủ trưa của Đinh Thùy Hương, Su Su, chú mèo đến từ thế giới thần tiên của Nguyễn Minh Thúy, Ước mơ của lá của Phạm Thanh Thúy… đều gây được ấn tượng, mỗi truyện một vẻ. Mặc dù những tác phẩm này có một số hạn chế và không đoạt giải, nhưng đây có thể là bước khởi động cho các tác giả tiếp tục tham gia trong những năm tới. Chủ đề Ước mơ xanh của cuộc vận động sáng tác năm nay cho tất cả chúng ta quyền được ước mơ: những thành công mới và to lớn hơn đang chờ ở phía trước.

Hồ Anh Thái