ĐBQH Phạm Khánh Phong Lan (TP Hồ Chí Minh): Chúng ta mong chờ điều gì nhất ở dự án Luật này - chính là quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của giáo dục đại học
Đối với dự án Luật Giáo dục đại học thì hiện nay chúng ta mong chờ điều gì nhất? Có thể nói, thời gian qua, chúng ta đã phức tạp hóa rất nhiều vấn đề, nếu xem lại kinh nghiệm hoặc hiện giờ đối với các nước phần giáo dục đại học như thế nào thì tôi nghĩ giáo dục đại học không rối như hiện nay. Vấn đề xuyên suốt Luật Giáo dục đại học là quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các cơ sở giáo dục đại học thì dự thảo Luật chưa giải quyết được.
Nếu đọc sơ qua dự thảo Luật thì thấy vấn đề này được quy định rất hay, có tự chủ như thế này, thế kia nhưng cuối cùng bao giờ cũng thắt lại bằng một quy định là hoặc là Bộ trưởng quyết định, hoặc là Thủ tướng quy định. Tôi rất mong chúng ta phải thống nhất về quan điểm: thực sự chúng ta có muốn giáo dục đại học được tự chủ hay không? Giáo dục là lĩnh vực rất đặc thù. Phải có điều kiện để phát huy tính chủ động, sáng tạo và khả năng tư duy của cả người dạy và người học. Khi thầy không được tự chủ thì rất khó có được những học trò chất lượng, có khả năng tư duy cũng như tự chủ để xây dựng đất nước sau này.
Theo dự thảo Luật thì cơ quan quản lý nhà nước vẫn tiếp tục tham gia quá sâu vào những chuyện như biên soạn, xuất bản, in phát hành tài liệu giảng dạy, quy chế thi và cấp văn bằng chứng chỉ... Tôi nghĩ, điều này là không cần thiết. Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng không nên quy định tuyển sinh theo cơ chế ba chung như hiện nay nữa vì mỗi ngành nghề sẽ có một đặc thù riêng và bản thân các trường đại học với các quy định xét tuyển cũng như tiếp xúc với các thí sinh và quyết định thì sẽ chính xác hơn trong việc lựa, lọc nhân tài. Khi tuyển sinh hợp lý thì sẽ có tác động dây chuyền đến chất lượng và đánh giá giáo dục của cả trung học, tránh hiện tượng học lệch cũng như đi theo bệnh thành tích để cho có những trường 100% học sinh tốt nghiệp, trên 90% là học sinh giỏi, thậm chí không có học sinh khá. Phải tăng cường quyền tự chủ, nhưng đồng thời phải nhấn mạnh vấn đề kiểm định. Bộ Giáo dục và Đào tạo nên tập trung vào công tác kiểm định chất lượng. Nhưng cũng không nên chỉ tập trung vào quyền lực của Bộ mà phải tăng cường hoạt động của các tổ chức phi lợi nhuận cũng như các hội đồng, các tổ chức hiệp hội chuyên môn, hiệp hội ngành nghề, có như vậy thì mới góp phần kiểm định khách quan, chính xác để bảo đảm chất lượng của các cơ sở giáo dục đại học.