Cần một cách làm mới để điều chỉnh lương cơ bản

Báo cáo Nghiên cứu về tiền lương tối thiểu và mức sống tối thiểu của người lao động trong khu vực doanh nghiệp của Viện Công nhân - Công đoàn, Tổng liên đoàn lao động Việt Nam cho thấy, mức tăng lương tối thiểu mới chỉ đạt 65% mức sống tối thiểu của người lao động. Kết quả khảo sát từ tháng 4.2011 đến tháng 10.2011 tại Hà Nội (vùng I), với khẩu phần ăn đáp ứng được nhu cầu 2.300 kilô calo/ngày thì người lao động phải chi phí tới 35.300đ/ngày. Như vậy chỉ riêng tiền ăn, mỗi tháng người lao động đã phải chi tối thiểu 1.059.000đ. Tổng chi phí để đáp ứng mức sống tối thiểu cho người lao động vùng IV là gần 1.500.000 đồng/người/tháng và vùng I là 2.420.000 đồng/người/tháng. Trong khi đó, theo quyết định của Chính phủ, từ tháng 10.2011, mức lương tối thiểu chung áp dụng đối với vùng I là 2 triệu đồng và vùng IV là 1.400.000 đồng. Ngay cả đối với người được hưởng lương ngân sách, việc điều chỉnh lương tối thiểu từ 830.000 đ/người/tháng lên 1.050.000 đ/người/tháng từ 1.5.2012 cũng không hẳn là một thông tin đáng mừng. Theo Chủ nhiệm câu lạc bộ người tiêu dùng nữ, Hội tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam Nguyễn Thị Quỳnh Chi, nhiều người kinh doanh đã lợi dụng chính sách của nhà nước để đẩy giá lên, dẫn tới hiện tượng lương chưa tăng mà giá đã tăng. Các cơ quan chức năng cần có biện pháp để hạn chế tình trạng này.

Theo ý kiến của các doanh nghiệp xây dựng cơ bản, nếu lập dự toán theo quy định mức lương tối thiểu vùng khiến dự toán đội lên nhiều ngàn tỷ đồng. Thông thường chi phí nhân công cho mỗi dự án XDCB chiếm từ 20-25% tổng dự toán, như vậy đương nhiên tổng mức đầu tư dự án sẽ phải điều chỉnh đội lên rất nhiều tỷ đồng. Trên thực tế, mức chi trả của doanh nghiệp cho người lao động hiện nay là không đáp ứng được mức sống tối thiểu. Ngay cả mức tăng lương tối thiểu vừa ban hành cũng không đáp ứng được yêu cầu này. Theo Phó chủ tịch Tổng liên đoàn lao động Việt Nam Mai Đức Chính, nếu tiếp tục cách quy định lương tối thiểu như hiện nay thì cho dù mức lương tối thiểu có cao hơn thì người lao động vẫn bị thiệt. Do đó, khi xây dựng chính sách lương thì nên có cơ chế thỏa thuận rõ ràng để người lao động có cơ sở thỏa thuận với người sử dụng lao động, tránh bị thiệt thòi.

Phó vụ trưởng Vụ Lao động và Tiền lương, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội Hoàng Minh Hào cũng cho rằng, nếu chỉ trông chờ vào việc điều chỉnh chính sách lương, người lao động sẽ nắm đằng lưỡi. Vì thế, bản thân người lao động cũng cần nâng cao tay nghề để có thể thỏa thuận và giành được việc làm có mức lương cao hơn

Khảo sát của Viện Công nhân - Công đoàn cho thấy: mức sống tối thiểu được cấu thành bởi 3 nhóm yếu tố, gồm: nhóm lương thực phẩm, nhóm phi lương thực - thực phẩm và xác định nhu cầu nuôi con. Từ kết quả khảo sát này, Viện trưởng Viện Công nhân - Công đoàn Ts Đặng Quang Điều cho rằng, việc tăng lương tối thiểu phải được tính toán khoa học và từ bữa ăn thực tế của người lao động và giá cả tại nơi làm việc của người lao động. Việc tính toán theo cách tính chung chung như hiện nay là dựa vào các chỉ số như CPI và GDP sẽ không phản ánh hết đời sống thực tế của người lao động.

Có một thực tế là điệp khúc chưa tăng lương đã tăng giá vẫn diễn ra mỗi khi có thông tin về việc điều chỉnh lương. Tình trạng té nước theo mưa này đã khiến chính sách lương của chúng ta trở nên không phù hợp với thực tiễn. Vụ trưởng Vụ Lao động - Tiền lương, Bộ Lao động – Thưong binh và Xã hội Tống Thị Minh cho rằng, cùng với việc điều chỉnh lương cơ bản thì công tác kiểm tra kiểm soát thị trường, chống hành vi lợi dụng thông tin điều chỉnh lương cơ bản để tăng giá phải được thực hiện quyết liệt. Có như vậy việc tăng mức lương tối thiểu mới thực sự có ý nghĩa.

Thu Thùy