Chuẩn bị để đón cơ hội vàng

Trong chuyến thăm của Thủ tướng đến Nhật Bản, nhiều doanh nghiệp của quốc gia này đã tham gia các buổi tiếp xúc với cơ quan quản lý, doanh nghiệp nước ta. Các doanh nghiệp vừa và nhỏ sản xuất thiết bị, linh kiện, chi tiết máy... phục vụ công nghệ cao đều thể hiện sự quan tâm đặc biệt đến thị trường nước ta. Theo khảo sát của Tập đoàn Nikkei, nước ta được doanh nghiệp Nhật Bản đánh giá là một trong bốn quốc gia ở khu vực châu Á có triển vọng ngoại thương trong dài hạn và xếp thứ ba trong trung hạn. Có thể nói, không chỉ với các doanh nghiệp Nhật Bản mà các nhà đầu tư quốc tế cũng dành nhiều quan tâm đến nước ta trong quá trình chuyển dịch dòng vốn. Tuy nhiên, đây có phải là cơ hội vàng đối với nền kinh tế nước ta để tạo bước đệm cho sự nhảy vọt trong phát triển KT - XH giai đoạn 2011 – 2015 hay không? Có ý kiến cho rằng, những tín hiệu trên cho thấy nền kinh tế nước ta sẽ có nhiều cơ hội trong giai đoạn tới. Đây cũng có thể xem là một căn cứ để doanh nghiệp và cả nền kinh tế vững tin trước những thách thức, khó khăn trong năm 2012, và những năm sau. Nói như vậy là bởi để những tín hiệu tích cực trên trở thành cơ hội vàng thì điều kiện bên trong cũng phải tương ứng với điều kiện bên ngoài. Ví dụ, để thu hút được đầu tư công nghệ cao thì trong nước phải có đủ nguồn nhân lực trình độ cao. Cần thấy rằng, nhu cầu nhập khẩu lương thực, trang thiết bị, sản phẩm... trên thế giới tăng cao trong thời gian qua đã giúp doanh nghiệp và nền kinh tế nước ta đạt được một số thành tích trong xuất khẩu. Nhưng đây không phải là nhu cầu lâu dài. Vì thế, cần thay đổi cách nhìn nhận về cơ hội để tận dụng được những tín hiệu tốt của thị trường thế giới, phục vụ cho quá trình phát triển kinh tế trong nước.

Ở góc độ khác, để có thể nắm bắt được các cơ hội từ kinh tế thế giới, nước ta cần đẩy nhanh quá trình chuyển đổi công nghệ sản xuất. Thông thường, một quốc gia khi đạt đến trình độ sản xuất mới thường muốn chuyển giao công nghệ cũ để nhanh chóng áp dụng đại trà công nghệ mới. Đây là cơ hội tốt cho các nước đang phát triển có thể chuyển đổi công nghệ sản xuất, hướng đến nền kinh tế năng suất, hiệu quả hơn. Vấn đề của nền kinh tế nước ta hiện nay là phải dự đoán và nắm bắt được cơ hội để chủ động đàm phán với nước có nhu cầu chuyển giao công nghệ. Mặt khác, hiện đang phổ biến xu hướng nhà đầu tư sẽ khảo sát các điều kiện của những bên mà họ muốn chuyển giao, sau đó mới chuyển giao cho nơi nào đáp ứng tốt nhất và có khả năng sinh lời cao nhất. Cần nhận thức rõ rằng, làn sóng chuyển dịch đầu tư chỉ là một phương thức để thay đổi địa điểm chuyển giao công nghệ. Đây sẽ là cơ hội tốt nếu nước ta sớm nhận diện và chuẩn bị được các điều kiện tiếp nhận công nghệ mới. Nhưng cũng có thực tế là, nhiều nhà đầu tư chỉ chuyển vốn xây dựng nhà xưởng, công nghệ vào nước ta trong một thời gian. Sau đó, cùng với quá trình thực hiện các cam kết khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), nhà đầu tư sẽ dần thoái lui, chỉ dành vốn cho hoạt động thương mại. Dòng tiền sẽ chủ yếu quay về nơi xuất ra, không tạo nhiều công ăn việc làm hay góp phần đổi mới công nghệ cho nước nhập khẩu. Đây là xu hướng khó tránh khỏi bởi những thế mạnh lâu nay của nước ta đang dần mất đi khi chúng ta phải cải cách nhiều yếu tố nhằm đáp ứng các cam kết hội nhập.

Mới đây, QH đã thông qua Nghị quyết về Kế hoạch phát triển KT - XH 5 năm 2011 - 2015, trong đó xác định rõ, ngay trong năm 2012, Chính phủ phải xây dựng Đề án tổng thể tái cấu trúc nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả và khả năng cạnh tranh để trình QH xem xét, quyết định ngay tại Kỳ họp thứ Ba. Bên cạnh đó, sẽ tiếp tục đẩy mạnh phát triển công nghiệp phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu, nhất là các ngành dịch vụ có giá trị gia tăng, các sản phẩm có lợi thế cạnh tranh và có khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu; triển khai thực hiện hiệu quả ba đột phá chiến lược gồm: hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa; phát triển nhanh nguồn nhân lực và xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ với một số công trình hiện đại. Với những yêu cầu rõ ràng từ cơ quan quyền lực nhà nước tối cao, có thể tin tưởng rằng, chúng ta sẽ chuẩn bị tốt các điều kiện để nắm bắt và phát huy tốt các cơ hội cho phát triển kinh tế nước ta.

Lê Bình