Không nên quy hoạch thêm đất cho các cụm công nghiệp, khu kinh tế và khu công nghiệp
Không nên quy hoạch thêm đất cho các cụm công nghiệp, khu kinh tế và khu công nghiệp. Trong Báo cáo của Chính phủ dự kiến tăng thêm 128.000 ha so với năm 2010. Vì trong số đất được quy hoạch đến năm 2010 của các khu công nghiệp và cụm công nghiệp là 100.000 ha thì đến nay tỷ lệ lấp đầy cũng như hiệu quả đều rất thấp. Đề nghị Chính phủ tạm dừng việc quy hoạch thêm đất cho các khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu kinh tế và tiến hành rà soát hiệu quả sử dụng các loại đất này, điều chỉnh diện tích, thậm chí có thể loại bỏ một số khu công nghiệp, cụm công nghiệp kém hiệu quả để tăng cường hiệu quả sử dụng đất.
Tôi cho rằng, việc thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất giai đoạn 2001 - 2010 chưa nghiêm chỉnh và chưa hiệu quả. Tôi xin nêu một số dẫn chứng.
Một là về đất dùng cho khu công nghiệp và cụm công nghiệp, chúng ta đã quy hoạch tới 100.000 ha nhưng sử dụng chưa hiệu quả. Trong đó cả nước có tới 267 khu công nghiệp với diện tích 72.000 ha, nhưng tỷ lệ lấp đầy đến hiện nay chỉ là 46%. Và trong tổng số vốn đăng ký đầu tư vào đây cho đến thời điểm hiện nay chỉ thực hiện được 32%. Còn đối với các dự án ở trong nước cũng đăng ký đầu tư vào đây rất lớn nhưng chỉ thực hiện được 40,5%. Trong các khu công nghiệp, chúng ta có đến gần 7.000 dự án đang hoạt động sản xuất kinh doanh, nhưng chỉ tạo ra được khoảng 25% GDP và đóng góp vào ngân sách nhà nước xấp xỉ 1 tỷ USD. Về đất cụm công nghiệp chúng ta cũng có tới 650 cụm công nghiệp và tổng diện tích quy hoạch là 28 nghìn ha nhưng tỷ lệ lấp đầy chỉ 44%.
Thứ hai, đất dùng cho sân golf. Trong giai đoạn 2006-2008 khi QH có ý kiến rất gay gắt thì Chính phủ đã có kế hoạch và chúng ta đã cắt đi một số sân golf. Theo Quyết định 1946, đến năm 2020 chúng ta chỉ còn khoảng 90 sân golf. Nhưng sau đó đến tháng 8.2011 lại bổ sung thêm 28 sân nữa và tốn thêm khoảng 6.000 ha đất nông nghiệp. Điều đặc biệt là các dự án sân golf, thực ra có một số dự án trong đó sân golf chỉ chiếm 1/3 diện tích theo quy hoạch, còn lại dùng để xây biệt thự cao cấp và các dịch vụ khác. Như thế là chúng ta thực hiện các dự án sân golf chưa đúng bản chất dự án, thực hiện chưa nghiêm chỉnh.
Thứ ba, đất dành cho giao thông vận tải, trong quy hoạch rất thấp và bất hợp lý. Chúng ta chỉ đạt 13%, trong khi đó tiêu chuẩn đất dành cho giao thông ít nhất là 25%. Đất cho giao thông tĩnh chưa được 1%, trong đó tiêu chuẩn của thế giới, các nước nói chung phải từ 3 - 3,5%. Cho nên, tai nạn giao thông, ùn tắc giao thông là điều khó tránh khỏi. Kết quả thực hiện quy hoạch đến năm 2010, theo Báo cáo, hiện nay chúng ta có đến 256.684 km đường bộ, nhưng không nêu rõ đó là những loại đường như thế nào và chiếm diện tích bao nhiêu? Và có đến 160 cảng biển, trong đó có 54 cảng lớn là quá nhiều; 23 cảng hàng không, tức là 1/3 số tỉnh chúng ta có cảng hàng không, cũng là quá nhiều. Trong Báo cáo nêu có đến 2.523 km đường sắt. Thực ra đây không phải thành tích của 10 năm qua, đường sắt được xây dựng cách đây 100 năm rồi.
Thứ tư, đất dành cho các yêu cầu phát triển về văn hóa, giáo dục, đào tạo, y tế, thể dục, thể thao chưa đáp ứng được yêu cầu và các tiêu chí như quy định của Nhà nước. Năm 2000, toàn bộ số quỹ đất chúng ta dành cho giáo dục - đào tạo của cả nước là 27.000 ha. Như vậy, tính bình quân một học sinh, sinh viên giai đoạn 2000 chỉ có 1,5 m2/sinh viên. Đến năm 2010, theo số liệu báo cáo là toàn bộ quỹ đất dành cho các cơ sở giáo dục - đào tạo có diện tích là 41.000 ha, tăng lên 14.000 ha so với năm 2000, thì bình quân cho 22 triệu học sinh, sinh viên cũng chỉ là 1,8 m2/sinh viên. Riêng đối với khối đại học, cao đẳng thì tiêu chí trong quy hoạch các trường đại học, cao đẳng của Chính phủ quy định đất cho một sinh viên đại học, cao đẳng là 55 - 85m2/sinh viên. Nhưng thực tế hiện tại thì có đến 40% số trường đại học, cao đẳng của Hà Nội và TP Hồ Chí Minh có diện tích đất bình quân cho một sinh viên là 5m2/sinh viên, thậm chí chưa được, có trường là 1m2/sinh viên và đặc biệt có một trường là 0,54m2/sinh viên. Đây là những trường nằm trong top danh tiếng của Việt Nam. Thậm chí chỉ có 36% số trường có nhà thi đấu và có sân vận động, thực ra gọi là có, còn không thể nói là đạt tiêu chuẩn quốc gia. Đã thế năm 1998, Chính phủ đã quy hoạch cho 7 trường đại học ở Hà Nội ra Tây Mỗ, huyện Từ Liêm với 400 ha để mở rộng trường và giãn trường. Nhưng đến năm 2008, đúng 10 năm sau thì Chủ tịch UBND TP Hà Nội đã quyết định lấy lại vì chỗ đất này quá đẹp.
Từ một số phân tích trên đây về quy hoạch sử dụng đất đến năm 2010, tôi nêu 3 kiến nghị và một số giải pháp đối với quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020.
Thứ nhất, không nên quy hoạch thêm đất cho các cụm công nghiệp, khu kinh tế và khu công nghiệp. Trong Báo cáo của Chính phủ dự kiến tăng thêm 128.000 ha so với năm 2010. Vì trong số đất được quy hoạch đến năm 2010 của các khu công nghiệp và cụm công nghiệp là 100.000 ha thì đến nay tỷ lệ lấp đầy cũng như hiệu quả đều rất thấp. Đề nghị Chính phủ tạm dừng việc quy hoạch thêm đất cho các khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu kinh tế và tiến hành rà soát hiệu quả sử dụng các loại đất này, điều chỉnh diện tích, thậm chí có thể loại bỏ một số khu công nghiệp, cụm công nghiệp kém hiệu quả để tăng cường hiệu quả sử dụng đất.
Thứ hai, quy hoạch đất cho các cơ sở giáo dục đào tạo đến năm 2020. Theo quy hoạch sẽ tăng lên 41.000 ha so với năm 2010, đến năm 2020 có 82.000 ha đất dành cho các cơ sở giáo dục đào tạo, lúc đó chúng ta có 100 triệu dân, khoảng 25 triệu học sinh, sinh viên các cấp. Như vậy, bình quân mỗi học sinh, sinh viên chỉ đạt 3m2 trên một đầu người nên rất thấp, không đạt yêu cầu đề ra. Tôi kiến nghị, quy hoạch đến năm 2020 phải dành đất cho các cơ sở giáo dục đào tạo bình quân để mỗi em học sinh, sinh viên đạt 5m2 tăng thêm khoảng 85.000 ha.
Cuối cùng, đất cho cơ sở hạ tầng giao thông vận tải đến năm 2020, dự kiến đất dành cho giao thông đến năm 2020 là 757.000 ha, tăng 157.000 ha so với năm 2010. Tôi đề nghị làm rõ: nhu cầu về đường sắt bao nhiêu, đường bộ, cao tốc bao nhiêu, quốc lộ bao nhiêu? Còn cảng biển và cảng hàng không thì không tăng thêm vì đã quá nhiều, đặc biệt là đất dành cho phát triển giao thông đô thị. Hiện tại ở Thủ đô Hà Nội, 7 quận nội thành có diện tích là 83 km2 nhưng diện tích đường giao thông chỉ có 5,2 km2 và tỷ lệ là 6,18%. Tại TP Hồ Chí Minh, các quận vùng Sài Gòn, Chợ Lớn diện tích đường chỉ có 7,8%; các quận mới, thậm chí có những quận là 0,2%, quận lớn nhất là 2,8% đất dành cho giao thông. Như vậy không thể nào nói đến chuyện cải thiện tình hình giao thông ở Hà Nội, TP Hồ Chí Minh trong khi quy định đề ra là 25%.