Doanh nghiệp xoay xở trong khó khăn
Doanh nghiệp sản xuất công nghiệp hiện đang bị kẹt giữa hai tình thế: hàng hóa khó tiêu thụ do sức mua giảm, gây đọng vốn, trong khi đó lãi suất cho vay rất cao. Bài toán điều hành chính sách của Chính phủ hiện nay là làm sao kiềm chế lạm phát, nhưng cũng phải bảo đảm tăng trưởng ở mức hợp lý, tránh tình trạng đình trệ nền kinh tế, đẩy vào vòng xoáy lạm phát mới.
Theo khảo sát doanh nghiệp 2011 của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), trong 580.000 doanh nghiệp đã đăng ký kinh doanh, khoảng 60% tiếp tục hoạt động theo lĩnh vực ngành nghề đăng ký, số còn lại theo các xu hướng bán lại doanh nghiệp, chuyển sang hoạt động kinh doanh ở lĩnh vực khác, hoặc tạm ngừng hoạt động. Khó khăn từ đầu vào cho tới đầu ra đè nặng doanh nghiệp. Nhiều chủ doanh nghiệp nhận định, năm 2011 là năm khó khăn nhất trong 10 năm trở lại đây. Đại diện của Tổng Công ty Thủy tinh và Gốm sứ xây dựng (Viglacera) cho biết, đa số đơn vị thành viên sản xuất vật liệu xây dựng đều gặp nhiều khó khăn do giá nguyên liệu đầu vào tăng, trong khi thị trường bất động sản trầm lắng khiến hàng hóa tiêu thụ chậm.
 Nguồn: dianam.vn |
Doanh nghiệp trong nước chủ yếu là doanh nghiệp nhỏ, nên chịu ảnh hưởng lớn của lạm phát. Tại tỉnh Hải Dương, nhiều doanh nghiệp chuyên sản xuất bánh đậu xanh xuất khẩu sang Trung Quốc không còn lợi nhuận do chi phí sản xuất tăng và bị ép giá khi đàm phán đơn hàng xuất khẩu, đã phải ngừng hoạt động. Ngoài ra, một số doanh nghiệp đang trong quá trình đầu tư đã không tiếp cận được nguồn vốn ngân hàng khiến công trình thực hiện dở dang. Nguồn vốn ban đầu bỏ ra đang trở thành vốn chết. Đặc biệt, có trường hợp đầu tư thuộc lĩnh vực được vay 70% tổng vốn đầu tư, với lãi suất hợp lý, nhưng vẫn không được tiếp cận vốn. Vì thế, doanh nghiệp không thể hoàn thiện nhà máy sản xuất, khiến lượng vốn đã bỏ ra bị đọng lại.
Thông điệp được Chính phủ đưa ra trong điều hành chính sách từ nay đến cuối năm là kiên trì thực hiện chính sách tiền tệ chặt chẽ, tài khóa thắt chặt để chống lạm phát. Do vậy, bài toán đang đặt ra là định hướng dòng vốn vào đúng địa chỉ, sử dụng vốn hiệu quả để duy trì phát triển kinh tế ở mức hợp lý, tạo sức đề kháng chống lạm phát. Theo chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong, để giảm bớt khó khăn cho doanh nghiệp, các ngân hàng, đơn vị hữu quan cần thực hiện đúng tinh thần Nghị quyết 11: cải thiện môi trường đầu tư để giúp doanh nghiệp giảm bớt chi phí, tiếp cận tốt hơn đối với các nguồn vốn rẻ.
Đối với doanh nghiệp nằm trong lĩnh vực được khuyến khích phát triển (nông nghiệp, nông thôn, doanh nghiệp vừa và nhỏ, công nghiệp phụ trợ, xuất khẩu), các ngân hàng cần có phân khúc riêng trong chương trình tín dụng, để tăng cơ hội tiếp cận vốn, thay vì tình trạng chạy theo lợi nhuận, chỉ dồn vốn cho khu vực chịu được lãi suất cao. Ngân hàng Nhà nước cần định rõ tiêu chuẩn, cơ cấu vốn huy động, cơ cấu vốn cho vay. Đặc biệt, cần chuyển từ áp trần lãi suất huy động sang áp trần lãi suất cho vay, cho phép chống vay nặng lãi, chống việc ngân hàng đấu giá, tìm người vay với lãi suất cao nhất.
Ở một góc nhìn khác, Nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh tế và Chính trị thế giới Võ Đại Lược cho rằng, khó khăn hiện tại là trong ngắn hạn đối với sự phát triển của nền kinh tế. Đây cũng là cơ hội để tái cấu trúc nền kinh tế, tăng sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam. Ông Võ Đại Lược nhấn mạnh, cái giá phải trả của kiềm chế lạm phát là sự đình trệ ở ngành nào đó, khu vực sản xuất nào đó. Nhưng đây cũng là lúc thanh lọc thị trường. Các doanh nghiệp sản xuất chuyển dịch theo tín hiệu của thị trường. Họ sẽ tính toán đầu tư, sử dụng vốn đầu tư hiệu quả hơn. Doanh nghiệp sẽ không đầu tư nhiều lĩnh vực, hạng mục, mà tập trung đầu tư vào lĩnh vực cốt lõi, liên kết phát triển. Trong điều kiện có nhiều khó khăn, doanh nghiệp chỉ tồn tại được khi mạnh dạn tái cấu trúc.
Các doanh nghiệp Việt Nam đã và đang xoay xở, tìm cách tồn tại trong khó khăn. Điều mong mỏi của doanh nghiệp là các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp cần được thực thi một cách thực sự, không phải là những ưu đãi trên giấy.