Nơi đặt tương lai

Thật hiếm có một quốc gia nào trên thế giới nơi quyền lợi chằng chéo bởi nhiều mối quan hệ như Australia. Về mặt lịch sử, đó là thể chế áp dụng theo mô hình của “mẫu quốc” Anh. Nhưng nước Anh lại phải nhường chỗ cho Mỹ thiết lập ảnh hưởng về quân sự và các lợi ích an ninh chiến lược. Giờ đây, người ta lại thấy Trung Quốc nổi lên hàng đầu trong việc định hình chính sách thương mại của Australia. Vậy thì tương lai Australia năm ở đâu trong mối tương quan toàn cầu? Dường như mọi ý kiến đều tìm đến một đích - đó là châu Á. Trung Quốc đang là nhân tố trung tâm trong chính sách thương mại của Australia, nhưng ngoài Trung Quốc thì chiếc bánh vẫn còn phần để chia cho Ấn Độ, cho Nhật Bản, cho Việt Nam và Indonesia. Nguồn tài nguyên tự nhiên giàu có của Australia gồm kim loại sắt, đồng, than và khí đốt đủ sức bao thầu thị trường nhiều nước châu Á. Sự tăng trưởng của nhiều nước châu Á trong những năm qua giúp giải thích cho kết quả thu nhập bình quân đầu người ở Australia tăng gấp đôi trong vòng 2 thập kỷ qua và là điều kỳ diệu giúp cho nước này vững vàng qua mọi cuộc suy thoái kinh tế cùng giai đoạn. Nói điều đó để hiểu cho dễ hơn việc Thủ hiến vùng Tây Australia là Colin Barnett dành nhiều thời gian qua lại thị trường Trung Quốëc hơn là họp hành ở thủ đô Canberra. Nói điều đó để thêm hiểu do đâu mà cựu Thủ tướng Kevin Rudd lại dồn sức cho kế hoạch xây dựng một cộng đồng Đông Á theo mẫu hình Liên minh châu Âu.

Theo kết quả điều tra dân số gần đây nhất của Australia, tỷ lệ người gốc Anh và Ailen vẫn chiếm đa số tuyệt đối, nhưng số người gốc Á đang tăng lên và hiện đạt tỷ lệ khoảng 10%. Trong cộng đồng kiều dân gốc Á, số người Hoa đã tăng 6 lần chỉ trong 2 thập niên vừa qua. Nhiều nhận định đều chia sẻ quan điểm rằng tỷ lệ người Australia gốc Á sẽ tăng nhanh hơn người có gốc gác châu Âu.

Cựu Thủ tướng Paul Keating là người dành nhiều sức lực hơn tất thảy những người tiền nhiệm trong việc định hướng đất nước xích lại gần châu Á. Ông từng nói Australia mà không gây dựng được thành công trong quan hệ với châu Á thì đừng có bao giờ nghĩ đủ sức vươn ra sánh vai với thế giới. Ngẫm lại thấy nhận định này quả thật chính xác, nhất là trong lĩnh vực thương mại. Cùng với Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Ấn Độ và Indonesia nằm trong tốp 20 nền kinh tế lớn nhất thế giới, Australia hiểu rằng tiềm năng, cơ hội và tương lai của mình phải gắn với châu Á. Khuynh hướng “Á tiến” cũng thể hiện rất rõ trong nền giáo dục của Australia. Ngoài việc đón nhận lượng du học sinh châu Á lớn nhất so với học sinh đến từ các khu vực khác, ngôn ngữ của một số quốc gia châu Á đã tìm được đường vào nền giáo dục Australia. Bên cạnh tiếng Nhật đi tiên phong và trở thành ngôn ngữ Á châu được giảng dạy phổ biến nhất, tiếng Trung cũng đang khẳng định vai trò của mình.

Một trong những kinh nghiệm nổi trội của Australia là cân bằng vai trò của Anh, Mỹ và gần đây là Trung Quốc, Nhật Bản trong quá trình phát triển của đất nước này. Michael Wesley, chuyên gia tại Viện tư vấn đối ngoại Lowy cho rằng quan niệm về sự thành công của ngày hôm nay không có vai trò của các quốc gia hàng đầu tại châu Á là một sai lầm có tính lịch sử. Tuy nhiên, cách nhìn nhận về sự gắn kết tương lai với châu Á trong người dân Australia vẫn còn cần một quãng thời gian dài để được thừa nhận.

Minh Trang