Tham vấn công chúng ở Na Uy: Tác động tâm lý tích cực đối với dư luận
Vào năm 1996, ủy ban tham vấn về Công nghệ sinh học Na Uy đã tổ chức hội nghị đồng thuận về biến đổi gen. Đoàn đại biểu công chúng gồm 16 người, 8 nam và 8 nữ, tuổi từ 18 đến 72, đến từ nhiều vùng của Na Uy và với kiến thức khác nhau.
Các thành viên không có quan hệ gần gũi với nghề nghiệp và tổ chức trong lĩnh vực trên. Mục đích của đại biểu công chúng là: đưa ra kiến nghị đối với vấn đề thực phẩm biến đổi gen tới các nhà chính trị, chính quyền và ngành công nghiệp thực phẩm; thiết lập một diễn đàn đối thoại giữa các chuyên gia và người dân; và để góp phần tạo ra một cuộc thảo luận có sự tham gia và đóng góp rộng rãi của công chúng về vấn đề này.
Cuộc hội thảo được đánh giá tốt với cuộc đối thoại diễn ra đúng như ý định ban đầu. Cuộc hội thảo kết thúc bằng một báo cáo có hệ thống, với những kết luận cơ bản rằng “ngày nay không cần thiết phải sản xuất thực phẩm biến đổi gen”. Không có nhiều tranh luận diễn ra sau hội nghị. Tuy nhiên, đã có sự quan tâm đáng kể của giới báo chí, có khoảng 70 bài trên báo và tạp chí. Một số cơ quan khác cũng bày tỏ sự quan tâm đáng kể, như các bộ và uỷ ban của Quốc hội.
Sau đó, vấn đề thực phẩm biến đổi gen lại nổi lên. Đáng chú ý là cuộc tranh luận tháng 11.2000 về chủ đề liệu có nên cấm thực phẩm biến đổi gen hay không. ủy ban phụ trách vấn đề này tại Quốc hội đã bỏ phiếu ngày 20.10.2000 theo hướng cấm, và chuyển vấn đề trên tới các bộ hữu quan để thảo luận tiếp. Trong bối cảnh này, ủy ban quốc gia về thủ tục và Ủy ban tham vấn về Công nghệ sinh học Na Uy đã khởi xướng và tổ chức một cuộc hội nghị đồng thuận về việc sử dụng thực phẩm biến đổi gen. Hội nghị năm 2000 tập trung vào 2 vấn đề chính: tóm tắt lại quá trình nghiên cứu về thực phẩm biến đổi gen từ 1996; thảo luận và kết luận việc có nên dừng sử dụng và nhập khẩu thực phẩm biến đổi gen hay không.
Đoàn đại biểu công chúng cũ (15/16 người là cựu thành viên) được mời tham gia để đưa ra câu hỏi cho một nhóm chuyên gia. Lần này, không diễn ra các cuộc gặp trù bị. Tài liệu viết được chuyển đến từng đại biểu công chúng để họ chuẩn bị câu hỏi cho các chuyên gia. Câu trả lời cho các câu hỏi trên trở thành nền tảng cho kết luận của nhóm.
Kết quả của các cuộc tranh luận là: đoàn đại biểu công chúng đồng ý với quyết định cấm sử dụng thực phẩm biến đổi gen như đã được khuyến cáo đối với các cấp chính quyền Na Uy. Bản thân những thành viên của đoàn đại biểu công chúng cũng cho thấy sự thay đổi về nhận thức kể từ năm 1996. Sau khi tham gia hội thảo 1996, nhiều người trong số họ đã quan tâm hơn đến chủ đề thực phẩm biến đổi gen. Do đó, việc hội thảo tiếp theo mời cùng đoàn đại biểu công chúng chính là dựa trên thông tin và quan điểm mà họ đã tích luỹ được kể từ hội thảo năm 1996.
Về tác động trực tiếp của vấn đề tham vấn công chúng trong quá trình hoạch định chính sách, không có tác động trực tiếp nào được ghi nhận trong giai đoạn 1996 - 2000. Cuộc hội thảo vào tháng 11.2000 cũng không ảnh hưởng nhiều đến quyết định cấm (thực phẩm biến đổi gen) hay không. Chính phủ có xu hướng dựa vào các khuyến cáo của chuyên gia hơn là dựa vào ý kiến của các cơ chế đổi mới tham khảo công chúng. Trong khi đó, không nên đánh giá thấp tác động tích cực về tâm lý đối với dư luận, bắt nguồn từ thực tế là chính quyền Na Uy đã có sáng kiến mời đại biểu nhân dân tham gia quá trình ra quyết định đối với những vấn đề phức tạp và nhạy cảm.