Tham vấn công chúng ở Na Uy: Khuôn khổ chính sách và pháp luật

Lê Anh 17/06/2011 07:30

Trong khoảng 20 năm gần đây ở Na Uy công chúng tham gia nhiều hơn vào quá trình ra quyết định, bao gồm cả bầu cử địa phương và thông qua các tổ chức địa phương như ủy ban liên lạc, hội học sinh và phụ huynh. Trước đó, tham vấn công chúng chưa có vị trí quan trọng trong truyền thống chính trị của Na Uy, mặc dù vấn đề này thu hút sự quan tâm do được gắn với chính sách về thông tin.

Cũng giống như nhiều nước khác, sự tham gia của cử tri Na Uy vào hoạt động bầu cử dường như đang giảm xuống, đặc biệt tại cấp địa phương. Do đó, Nhà nước nhận thấy nhu cầu tổ chức các kênh liên hệ mới giữa chính quyền và công dân. Thêm vào đó, nhiều vấn đề chính trị đang trở nên phức tạp, đòi hỏi kỹ năng và hiểu biết về kỹ thuật. Thách thức chính là phải tìm ra phương pháp và các hình thức cân bằng giữa kiến thức chuyên ngành có tính định hướng và nhu cầu dân biết, hiểu và giám sát.

Điều kiện cho sự tham gia và đóng góp của công dân và người sử dụng dịch vụ hành chính công đã được quy định tại một số đạo luật của Nhà nước, các đạo luật quan trọng nhất là: Đạo luật Hành chính công (10.2.1967) quy định quyền của công dân được cung cấp thông tin, được nhận hướng dẫn và được khiếu nại; Đạo luật Tự do thông tin (19.6.1970) quy định quyền của công chúng được tiếp cận các văn bản; Đạo luật về Chính quyền địa phương (25.9.1992) về tổ chức chính quyền địa phương và về hoạt động, bao gồm các thủ tục bầu cử, của các tổ chức địa phương khác; Đạo luật xây dựng và Quy hoạch (14.6.1985) về quyền của công chúng nhận được thông tin và khiếu nại đối với các vấn đề liên quan đến xây dựng và quy hoạch.

Sự phát triển của các cơ chế dân chủ mới đặt ra nhu cầu sửa đổi các quy định trong lĩnh vực này. Khả năng đó đã được thảo luận khi Đạo luật về Chính quyền địa phương được thông qua (25.9.1992). Khi đó, một trong những vấn đề nhận được sự quan tâm là việc sử dụng rộng rãi hơn các cuộc trưng cầu dân ý tại Na Uy, cuối cùng đã không được đưa vào luật.

Tháng 10.2000, Bộ Lao động và Hành chính Nhà nước đưa ra “Chương trình đổi mới lĩnh vực công cộng tại Na Uy” tập trung vào việc tăng cường đối thoại với công chúng về các hình thức dịch vụ hành chính công. “Mô hình hướng về người sử dụng dịch vụ hành chính công” trợ giúp chương trình này có thể được coi như sự liên kết giữa một bên là phản hồi tại cơ sở cung cấp dịch vụ và bên kia là sự tham gia của người dân vào quá trình ra chính sách. Mô hình hướng tới khách hàng này rõ ràng sẽ dẫn đến sự “tham gia của đông đảo công dân” vào các vấn đề về đạo đức, môi trường và nhiều vấn đề khác.

Chính sách Thông tin của Nhà nước trung ương được đệ trình lên Quốc hội năm 1993 nhằm: bảo đảm rằng mỗi gia đình và doanh nghiệp được tiếp cận thực sự đối với thông tin về các hoạt động trong lĩnh vực công cộng; bảo đảm rằng mỗi gia đình được thông báo về quyền, nghĩa vụ và cơ hội tham gia vào quá trình dân chủ; nguyên tắc liên hệ được hiểu rằng chính quyền và người sử dụng là những đối tác bình đẳng, là người cung cấp và tiếp nhận thông tin. Việc chính quyền chỉ cung cấp thông tin là chưa đủ. Phản ứng của công chúng cần phải được giải quyết một cách có hệ thống tại nhiều cấp của chính quyền. Nguyên tắc này đặt ra yêu cầu quan trọng về dòng thông tin và về sự hợp tác giữa các cấp khác nhau của chính quyền.

Lê Anh