Hướng tới xây dựng nền kinh tế xanh

- Thưa Thứ trưởng, Bộ TN - MT triển khai những hoạt động gì để hưởng ứng Ngày Môi trường Thế giới năm nay?

- Hưởng ứng Năm Quốc tế về Rừng và Ngày Môi trường Thế giới, Bộ TN -MT phối hợp với Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và UBND tỉnh Bắc Kạn tổ chức các hoạt động quốc gia tại tỉnh Bắc Kạn với các nội dung cụ thể như: tổ chức Hội thảo khoa học về bảo tồn đất ngập nước và đa dạng sinh học, triển lãm rừng Việt Nam; Hội nghị lần thứ 7 của Ủy ban Bảo vệ môi trường lưu vực sông Cầu; giao lưu văn nghệ chào mừng và trao Giải thưởng Môi trường Việt Nam năm 2011; Lễ trao công nhận của UNESCO đối với hồ Ba Bể là Khu đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế (gọi tắt là khu Ramsar); phát động phong trào và triển khai các dự án trồng rừng và đặc biệt là Lễ mít tinh quốc gia kỷ niệm Ngày Môi trường thế giới và Năm quốc tế về Rừng 2011...

Các bộ, các ngành và các địa phương cũng sẽ triển khai nhiều hoạt động thiết thực hưởng ứng Ngày Môi trường Thế giới 2011 như: tổ chức các chiến dịch tuyên truyền nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường, bảo vệ rừng và đa dạng sinh học, bảo vệ các vùng đất ngập nước; xây dựng và triển khai các chương trình, dự án về bảo vệ môi trường, đặc biệt là những dự án liên quan đến trồng rừng và bảo vệ rừng, bảo tồn đa dạng sinh học rừng, phòng chống phá rừng và suy thoái rừng; tổ chức mít tinh và các hoạt động cụ thể, thiết thực, các hội thảo khoa học, ra quân làm vệ sinh môi trường, trồng cây phủ xanh đất trống, đồi trọc, những khu vực công cộng và những vùng đất ngập nước khác; biểu dương khen thưởng những tổ chức, cá nhân có nhiều thành tích trong bảo vệ môi trường, bảo tồn đa dạng sinh học, bảo vệ môi trường rừng...

- Ở nước ta, công tác bảo vệ và phát triển rừng được quan tâm như thế nào, thưa Thứ trưởng?

- Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm đến bảo vệ và phát triển rừng. Năm 1992, Nhà nước đã triển khai Chương trình 327 về phủ xanh đất trống, đồi núi trọc. 5 năm sau, trên cơ sở những kết quả đạt được của Chương trình 327, Quốc hội đã phê chuẩn Dự án trồng mới 5 triệu ha rừng với mục tiêu nâng cao độ che phủ của rừng Việt Nam.

Kết quả cho đến nay, cả nước đã trồng mới được 2,45 triệu ha rừng, chưa kể đến diện tích rừng khoanh nuôi tái sinh và diện tích cây công nghiệp như cà phê, cao su. Độ che phủ rừng đã được tăng dần qua từng năm. Nếu như năm 1998, độ che phủ rừng ở nước ta chỉ đạt 32%, thì năm 2005 đã tăng lên hơn 37% và năm 2010 đạt đến gần 40%. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng vừa qua đã xác định phấn đấu đến năm 2020, tỷ lệ đất có rừng che phủ của nước ta là 45%, đạt tỷ lệ tối ưu để đảm bảo an toàn môi trường khi nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại.

Nguồn: dvt.vn

- Thưa Thứ trưởng, để phát triển bền vững, hướng tới một nền kinh tế Xanh, chúng ta cần làm gì trong thời gian tới?

- Tại Diễn đàn kinh tế ở Davos, Thụy Sỹ vừa qua, Tổng thư ký LHQ Ban Ki-moon đã kêu gọi việc xây dựng một nền kinh tế xanh khi ông cho rằng, một nền kinh tế xanh là yếu tố quyết định cho một tương lai bền vững, đồng thời cảnh báo sự tiêu dùng lãng phí tài nguyên trong thế kỷ qua chính là bản hiệp ước tự sát toàn cầu. Trong mô hình tăng trưởng xanh đó, rừng đã được coi là yếu tố quyết định để giải quyết các vấn đề biến đổi khí hậu và những thách thức môi trường khác nhằm đạt được các mục tiêu phát triển thiên niên kỷ của LHQ nói riêng và phát triển bền vững nói chung.

Do vậy, ngay từ bây giờ, chúng ta cần phải hướng tới xây dựng một nền kinh tế xanh, kết hợp hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội với bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu; xây dựng năng lực nội sinh nhằm sử dụng và phát triển các công nghệ tiết kiệm tài nguyên, nguyên liệu, năng lượng, thân thiện với môi trường, xây dựng các mẫu hình tiêu thụ xanh, bảo vệ và phát triển các nguồn tài nguyên từ rừng. Trong bảo vệ và phát triển rừng, chú trọng việc quy hoạch, giao đất, giao rừng, tổ chức mô hình sản xuất để làm nghề rừng, bảo vệ, thanh tra kiểm tra cho tới ban hành những chính sách cần thiết để khuyến khích việc trồng rừng, bảo vệ rừng. Tiếp tục huy động nguồn lực cho việc trồng rừng, bảo vệ rừng, quản lý nhà nước về rừng và có chính sách khuyến khích người dân hăng hái tham gia giữ rừng, bảo vệ rừng.

- Một trong những nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường là do ý thức bảo vệ môi trường của một số cơ sở, doanh nghiệp còn kém. Tại sao chúng ta có đầy đủ các quy định của pháp luật mà nhiều cơ sở, doanh nghiệp vi phạm vẫn chưa xử lý được triệt để?

- Mục đích chính của doanh nghiệp là lợi nhuận nên muốn doanh nghiệp có ý thức hơn về bảo vệ môi trường, điều cần thiết là phải làm sao để doanh nghiệp nhận thấy rằng, nếu thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường, bản thân doanh nghiệp sẽ được hưởng lợi. Vì vậy, bên cạnh các chế tài, biện pháp hành chính xử lý vi phạm thì các biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp xử lý môi trường (về vốn, công nghệ xử lý chất thải,...) cần được nghiên cứu để áp dụng hiệu quả. Công tác đào tạo nguồn nhân lực quản lý môi trường cho các doanh nghiệp, những người sẽ trực tiếp thực hiện công tác quản lý và bảo vệ môi trường cấp cơ sở cũng cần được các cơ quan có thẩm quyền chú trọng trong thời gian tới.

- Theo Thứ trưởng, hành lang pháp lý về bảo vệ môi trường hiện nay còn có những vấn đề gì cần bổ sung, sửa đổi?

- Trong những năm qua, hệ thống pháp luật về bảo vệ môi trường không ngừng được sửa đổi, bổ sung và xây dựng mới, đến nay cơ bản đã đáp ứng được yêu cầu về quản lý nhà nước trong lĩnh vực này. Nhiều biện pháp, chế tài khá mạnh và kiên quyết đã tạo được sự răn đe, buộc các cơ sở sản xuất kinh doanh, dịch vụ phải bảo vệ môi trường trong quá trình hoạt động. Cụ thể như: tăng mức xử phạt vi phạm hành chính cao nhất về bảo vệ môi trường từ 70 triệu lên 500 triệu đồng đối với một hành vi vi phạm; hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường…

Tuy nhiên, công tác quản lý nhà nước về môi trường đang bị phân tán giữa các bộ, ngành; một số nội dung quản lý còn có sự chồng chéo, trùng lặp hoặc bị bỏ trống. Trong thời gian tới, cần thiết phải có sự phân định rõ chức năng đầu mối thống nhất quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường; phải xác định được trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức trong quản lý nhà nước bảo vệ môi trường; mối quan hệ giữa bảo vệ môi trường với các lĩnh vực quản lý nhà nước khác.

Bên cạnh đó, Luật Bảo vệ môi trường 2005 đã bộc lộ những khiếm khuyết, thiếu toàn diện và thiếu thực thi. Bộ TN - MT đang tiến hành tổng kết, đánh giá để kiến nghị sửa đổi. Các cơ quan tư pháp cũng cần tích cực vào cuộc để hướng dẫn thực hiện những quy định về tội phạm môi trường của Bộ luật Hình sự...

- Xin cám ơn Thứ trưởng!

Chí Tuấn thực hiện