Ngoại hình có thể thành... tội đồ
Cái chết mới đây của một bệnh nhân phẫu thuật thẩm mỹ đã tạo nên làn sóng sốc trong công nghiệp vốn đang tăng trưởng mạnh mẽ ở Trung Quốc.
Đằng sau cái chết “đáng thương”
Sự bùng nổ của giải phẫu thẩm mỹ ở Trung Quốc là một trong những bí mật lớn nhất của đất nước này. Giờ đây, thuật ngữ đó càng được nhắc đến nhiều hơn sau cái chết của một cựu thí sinh cuộc thi tìm kiếm tài năng âm nhạc Super Girl trong ca phẫu thuật xương hàm mặt vào giữa tháng 11.2010. Wang Bei, 24 tuổi là một ca sĩ triển vọng và cô muốn có một gò má cao hơn để sánh cùng cặp mắt hai mí và cái mũi cao – vốn đang là lý tưởng sắc đẹp của người Trung Quốc hiện đại.
Wang được hỏa táng vào hôm 28.11 mà không phải tiến hành ca khám nghiệm tử thi. Lý do là gia đình cô cho biết họ hài lòng với khoản bồi thường của bệnh viện phẫu thuật thẩm mỹ cùng với lời giải thích rằng cái chết của cô là do “sự cố gây mê”.
Sự ra đi của Wang đã gây sốc trên khắp Trung Quốc. Nhiều bạn trẻ sợ hãi và mất niềm tin vào cái ngành đang không ngừng gia tăng một cách đáng kể. “Tôi không biết rằng phẫu thuật để thu hẹp khuôn mặt có thể gây chết người”, một phụ nữ ở Thượng Hải viết bài trên trang blog Sina Weibo của mình. “Giờ đây tôi đã hiểu và giấc mơ có một khuôn mặt nhỏ hơn cũng đã biến mất”.
Một cuộc khảo sát do Tencent, dịch vụ tin nhắn nổi tiếng nhất Trung Quốc, tiến hành về phản ứng sau cái chết của Wang cho thấy đã nhận được ít nhất 22.000 phản hồi chỉ trong một buổi chiều thứ tư. 40% trong số những người tham gia khảo sát đã khuyên các bạn trẻ nên thận trọng về giấc mơ của một minh tinh màn bạc; 38% cho rằng thật là đáng thương rằng gia đình Wang đã không làm gì để phản đối bệnh viện và 5% giận dữ vì bệnh viện có thể lẩn tránh trách nhiệm như thế. Khoảng 16% cảm thấy rằng sẽ không bao giờ biết được nguyên nhân cái chết của Wang.
Một chủ đề quen thuộc của các diễn đàn trực tuyến là tại sao những người được cho là xinh đẹp vẫn thường không hài lòng về ngoại hình của mình. Một số cư dân mạng cho rằng Wang trở thành nạn nhân của sắc đẹp lý tưởng không thực tế của xã hội, vốn bắt chước những nhân vật nổi tiếng phương Tây. Một số khác cho rằng cái chết của cô cảnh báo những ranh giới trên con đường tìm kiếm danh tiếng và giàu có.
Công nghiệp “đắt hàng”
Cái chết của Wang Bei đã nêu bật thực tế rằng ngành phẫu thuật thẩm mỹ đang rất đắt hàng bởi trào lưu nghiện chỉnh sửa sắc đẹp ở Trung Quốc. Theo Bộ Y tế Trung Quốc, ngành này thu về 15 tỷ nhân dân tệ (1,73 tỷ euro) mỗi năm từ khoảng ba triệu khách hàng và doanh thu ước tính tăng trưởng 20% hàng năm.
Trong một động thái vào ngày 27.11, Bộ Y tế đã kêu gọi các quan chức y tế toàn quốc tăng cường sự giám sát ngành giải phẫu thẩm mỹ. Nó cũng chỉ thị Sở Y tế Hubei điều tra cái chết của Wang và “công khai kết quả điều tra càng sớm càng tốt”.
Thực tế là khi tầng lớp trung lưu và giàu có ở Trung Quốc ngày càng đông thì người ta càng ý thức hơn về ngoại hình và sẵn sàng làm đẹp bằng mọi giá. Theo bác sĩ Ye Xinhai thuộc khoa phẫu thuật thẩm mỹ ở Bệnh viện Nhân dân số 10 Thượng Hải, nơi khách hàng ở độ tuổi trung niên tăng 20% trong hai năm qua, “Ngày nay, mọi người sống lâu hơn và tốt hơn. Tuy nhiên, tác động của quá trình lão hóa đã ảnh hưởng đến tâm trạng cũng như sự tự tin của họ trong việc có một lối sống lành mạnh và năng động. Nhiều phụ nữ có tuổi muốn mình trông trẻ trung và xinh đẹp như những diễn viên nổi tiếng trên truyền hình hay phim Hàn Quốc và họ rất hạnh phúc khi rót tiền cho ngoại hình của mình”.
Trong khi đó, các bạn trẻ cho rằng phẫu thuật thẩm mỹ là chìa khóa của sự giàu sang và tình yêu. Ông Ding Xiaobang, bác sĩ phẫu thuật thẩm mỹ ở Bệnh viện Đại học Y tế Liên hiệp Bắc Kinh nói: “Họ muốn cải thiện ngoại hình để tìm kiếm những cơ hội tốt hơn trong công việc cũng như trong hôn nhân. Chúng ta đang sống trong một xã hội cạnh tranh cao. Mọi người đánh giá ngoại hình như một thứ vũ khí và một phương tiện… Hầu hết đều nói với tôi rằng: tôi không quan tâm số tiền tôi sẽ trả, hãy làm cho tôi trông xinh đẹp hơn”.
Ding cho biết trong thập kỷ qua đã chứng kiến sự gia tăng số lượng bệnh nhân như Wang Bei, một người trẻ tuổi và trông dễ nhìn một cách tự nhiên. Bác sĩ phẫu thuật cho rằng nguyên nhân của khuynh hướng này là ở chỗ: nhiều người đang trở nên giàu có hơn, tiêu chuẩn của sắc đẹp thay đổi, sự cạnh tranh và tâm trạng thất vọng. “Một số người vỡ mộng với cuộc sống và sử dụng phẫu thuật như một con đường để nỗ lực và hồi sinh”, ông nói.
Rủi ro và trái phép
Hiệp hội Phẫu thuật Thẩm mỹ Quốc tế có trụ sở tại Mỹ đã xếp hạng Trung Quốc là nước đứng đầu ở châu Á và thứ ba thế giới (sau Mỹ và Brazil) về số lượng người tiến hành phẫu thuật thẩm mỹ trong năm 2009. Tổ chức này cho biết năm hình thức “nóng” nhất ở Trung Quốc năm 2009 là bơm ngực, hút mỡ, sửa mí mắt, nâng mũi và căng da bụng. Không khó hiểu khi Trung Quốc chỉ kém Mỹ về con số bác sĩ phẫu thuật thẩm mỹ (khoảng 4.250 người).
Theo Hiệp hội Thẩm mỹ và Tạo hình Trung Quốc, khách hàng chủ yếu là phụ nữ tuổi từ 20 đến 45, chiếm 64% trong nhóm khách hàng của toàn ngành. Tầng lớp này trong tổng số dân số ước tính ít nhất là 90 triệu người. Trong khi đó, theo ông Zhu Wenbo, nhà tâm lý học với Trung tâm Tư vấn Tâm lý Blue Bay ở Chengdu, đám bạn trẻ và xinh đẹp “đã xây dựng những tiêu chuẩn trong sự ngưỡng mộ những người khác nhưng lại thất bại khi xây dựng một hệ thống để đánh giá chính mình. Quan điểm của con người luôn thay đổi, vì thế đó không phải là một cách đáng tin cậy để đánh giá người khác. Tiêu chuẩn để đánh giá chính mình nên là năng lực thì hơn”.
Zhu đổ lỗi một phần cho sự cuồng nhiệt đối với phẫu thuật thẩm mỹ là quảng cáo sai lầm, vốn “phóng đại những lợi ích và không chú ý hoặc không bao giờ nêu rõ những rủi ro”. Trong 12 năm là nhà trị liệu, bản thân Zhu đã trở nên quen thuộc hơn với những hậu quả của các rủi ro ấy. “Tôi đã gặp một số người mà gương mặt đã bị phẫu thuật thẩm mỹ tàn phá và rất khó giúp họ khôi phục”.
Nhu cầu phẫu thuật thẩm mỹ bùng nổ ở Trung Quốc đã dẫn đến sự gia tăng đội quân bác sĩ trình độ kém hoặc hoạt động trái phép. Bộ Y tế cho biết một cuộc thanh tra gần đây đối với 11 bệnh viện và trạm xá phẫu thuật thẩm mỹ tại một thành phố cấp tỉnh tiết lộ rằng chưa đầy một nửa trong số đó đáp ứng tiêu chuẩn của chính phủ. Và trong thập niên qua, ít nhất 200.000 vụ kiện của các bệnh nhân không hài lòng với kết quả của phẫu thuật.