NA UY: Trẻ em là nhất

Chiếm khoảng 24% dân số, trẻ em Nauy (được xác định là những người dưới 18 tuổi)  được pháp luật bảo vệ rất kỹ lưỡng bằng rất nhiều luật như Luật trẻ em, Luật con nuôi, Luật phúc lợi trẻ em….Thực tế, ngay từ năm 1981, Na uy là quốc gia đầu tiên trên thế giới thành lập cơ quan Thanh tra trẻ em. Đây là một cơ quan độc lập và trung lập về chính trị do Quốc hội lập ra nhằm giám sát và thúc đẩy quyền lợi cũng nhu lợi ích của trẻ em.

Năm 2000, số tiền mà Na Uy đã dành trợ cấp trẻ em và gia đình, cao gần gấp đôi mức trung bình của EU. Hiện nay, Na Uy đã thiết lập một loạt các quyền cơ bản cho trẻ em và gia đình của trẻ bao gồm một số hình thức trợ cấp tiền, nghỉ phép sinh con và nhận con nuôi vẫn được trả lương và bảo đảm việc làm…rất đáng học tập.

Chẳng hạn, đối với phụ nữ khi làm thiên chức người mẹ, nghỉ đẻ là kỳ nghỉ bắt buộc kéo dài 9 tháng, bao gồm ba tháng trước khi sinh và sáu tháng sau khi sinh, được thanh toán như mức nghỉ phép nuôi con. Nếu người mẹ không làm việc vẫn có quyền nhận một số tiền nhỏ tương đương khoảng 80 triệu VNĐ, được nhận trợ cấp và miễn thuế.

Na Uy là nước đầu tiên thực hiện chương trình nghỉ phép dành cho các ông bố vào năm 1977. Thời gian nghỉ phép này tăng dần lên đến 10 tuần vào năm 2009. Nếu người bố không sử dụng, quyền này sẽ bị mất. Trong năm 2008, 90 % các ông bố đã sử dụng phương án nghỉ trông con, trong đó có những người lựa chọn phương án nghỉ dài hơn thời gian 10 tuần.

Nghỉ thai sản, nuôi con hoặc nhận con nuôi là những công việc được bảo vệ và được trả tiền từ các khoản thanh toán bảo hiểm xã hội do Cơ quan Bảo hiểm quốc gia quản lý. Từ những năm 1990 Na Uy đã áp dụng thời gian nghỉ nuôi con nhỏ của người mẹ kéo dài đến 1 năm, bao gồm 4 tuần cho người bố. Ngoài ra, cha hoặc mẹ được quyền nghỉ một năm không lương, nhưng không bị mất việc. Từ năm 1994,  Na Uy áp dụng thêm Tài khoản Thời gian và Chương trình Trợ cấp tiền. “Tài khoản Thời gian” là khoản trợ cấp được Cơ quan Bảo hiểm quốc gia quản lý và chi trả, cho phép bố mẹ nghỉ phép nuôi con và sử dụng tài khoản này để chỉ phải làm việc từ 50 % đến 90 % thời gian mà vẫn được trả lương đầy đủ cho đến khi đứa con lên 2 tuổi.

Trong khi đó, chương trình Trợ cấp tiền dành cho cha mẹ của trẻ dưới 3 tuổi được cấp kinh phí từ ngân sách quốc gia phân bổ cho Bộ Các vấn đề trẻ em và gia đình và được các văn phòng Bảo hiểm quốc gia địa phương quản lý. Trợ cấp này dành cho các gia đình nuôi con tại nhà, và họ được hỗ trợ số tiền tương đương chi phí gửi con ở nơi khác, trẻ em tuổi từ 12 - 36 tháng được hưởng trợ cấp này.

Nghỉ phép Gia đình (nghỉ phép trông con ốm) là khoảng thời gian nghỉ được trả lương khi đứa trẻ bị ốm dưới 12 tuổi, hoặc dưới 16 tuổi nhưng bị tàn tật hoặc mắc bệnh kinh niên. Cơ quan Bảo hiểm quốc gia có trách nhiệm trả tiền cho kỳ nghỉ phép này như là trợ cấp ốm đau. Nếu chăm một con ốm thì được nghỉ 10 ngày, từ 2 con trở lên là 15 ngày, nếu là bà mẹ độc thân thì được nghỉ 20 ngày. Thậm chí, cán bộ nhà nước có quyền nghỉ phép đến 3 năm mà vẫn được trả lương, không bị mất việc để chăm sóc con cái, chưa tính nghỉ phép nuôi trẻ sơ sinh.

Ngay từ năm 1970, Na Uy đã áp dụng Trợ cấp Gia đình. Nếu cha mẹ sống với con dưới 18 tuổi thì có quyền nhận trợ cấp gia đình với mức 2.000 USD nếu có 1 con, mức trợ cấp này tăng dần theo số con. Lương Trẻ em cũng được xem như biện pháp thay thế. Nếu cha hoặc mẹ chết đứa con đầu sẽ nhận được 40 % số tiền lương cơ bản của người đã mất và những đứa tiếp theo sẽ nhận được 25 %. Khi cả cha và mẹ chết, đứa con đầu sẽ được thừa kế toàn bộ tiền lương của người chết sau và những đứa trẻ còn lại được nhận số tiền ít hơn.

Trợ cấp Chuyển đổi như một hình thức trợ cấp dành cho cha, mẹ độc thân có con nhỏ nhất là 3 tuổi. Con cái của những cặp sống không hôn thú có thể được nhận một khoản trợ cấp tương đương lương hưu tối thiểu cho người già. Trong khi nhận Trợ cấp Chuyển đổi, cha, mẹ độc thân có quyền nhận khoản trợ cấp chi phí cho giáo dục và dạy nghề. Ngoài ra còn có Hỗ trợ Xã hội là khoản trợ cấp do chính quyền cấp tỉnh cung cấp.Tuy nhiên, cha, mẹ độc thân không được nhận trợ cấp này vì họ đã được nhận Trợ cấp Chuyển đổi.

Ngoài các chính sách trợ cấp, hỗ trợ về mặt tài chính, Nauy cũng hết sức chú trọng đến yếu tố khác như y tế, cơ sở hạ tầng…  cho trẻ em. Chẳng hạn, mỗi đô thị phải có một bệnh viện trẻ em và cơ quan y tế trường học. Người nhập cư, người tị nạn và những người tìm kiếm cơ hội tị nạn có vị trí bình đẳng với công dân Na Uy khi họ đi khám bệånh, chữa bệnh ở hầu hết các khu vực.

Nếu đứa trẻ đến Na Uy mà không có cha mẹ đi cùng, và không chắc chắn về cha mẹ của đứa trẻ đó, người ta sẽ chỉ định một người giám hộ tạm thời cho đứa trẻ. Trong trường hợp cha mẹ của trẻ không thể lo được quyền lợi của trẻ trong khi trẻ ở Na Uy một mình, người giám hộ tạm thời sẽ giúp cha mẹ (hoặc người giám hộ thường xuyên) của trẻ làm việc đó.

Hệ thống trường, lớp mẫu giáo đã bao phủ toàn quốc với điều kiện tốt nhất. Năm 2008, có 87 % trẻ em tuổi từ 1-5 đi học mẫu giáo, so với 69 % năm 2003. Số trẻ em dưới 3 tuổi và trẻ em dân tộc thiểu số đi học mẫu giáo tăng đáng kể. Năm 2009,  Na Uy đã đưa quyền đi học cho trẻ từ 1 đến 5 tuổi học mẫu giáo thành luật định, vấn đề mà người dân thảo luận chỉ là nâng cao chất lượng của các trường mẫu giáo. Điều này giúp cho những người có con nhỏ yên tâm làm việc, kích thích tỷ lệ sinh để làm giảm áp lực dân số già mà châu Âu đang gặp phải.

Hà Hồng Hà